Lockdown: σενάρια εξόδου με νέα γέφυρα ασφαλείας

Στο τέλος του Απριλίου ήταν το «στρατηγικό σχέδιο σταδιακής μετάβασης», μία ανοιξιάτικη γέφυρα ασφαλείας, όπως έλεγαν τότε στο Μαξίμου, προς το δίμηνο Μαΐου και Ιουνίου. Επτά μήνες μετά και με τη χώρα ξανά σε καραντίνα, η κυβέρνηση αρχίζει να καταστρώνει νέο σχέδιο κλιμακωτής εξόδου από το lockdown: τη γέφυρα «νούμερο 2», αυτή τη φορά προς τον «πιο κανονικό» Δεκέμβριο. Με κωδικό «Χριστούγεννα» ο σχεδιασμός έχει ξεκινήσει για τον οδικό χάρτη της απελευθέρωσης, στον οποίο θα εξειδικεύονται τα «πώς» και «πότε» της χαλάρωσης των περιορισμών όσο θα πλησιάζει η ώρα των αποφάσεων. Στο φόντο ωστόσο παραμένει προς το παρόν ο κόκκινος συναγερμός για τους εφιαλτικούς αριθμούς της πανδημίας (νοσηλευομένων, διασωληνωμένων και νεκρών) σε μητροπολιτικά κέντρα, ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, αλλά και στην Αττική.

Το σίγουρο είναι ότι τη «γέφυρα» για τον Δεκέμβριο θα ανοίξει η σημαντική κάμψη, όπως είναι η προσδοκία, σε δείκτες – κλειδιά, που θα αποτυπώνουν αποσυμπίεση στο σύστημα υγείας, σε εκείνον του ρυθμού μεταδοτικότητας αλλά, πρωτίστως, στο ισοζύγιο εισιτηρίων – εξιτηρίων στα νοσοκομεία συνολικά και όχι μόνο στις Εντατικές. Στους κόλπους των ειδικών εκφράζεται η εκτίμηση ότι το αποτέλεσμα της δεύτερης πανελλαδικής καραντίνας θα φανεί με ακρίβεια στην τελευταία (από τις συνολικά τρεις) εβδομάδα. Εξού και στην κυβέρνηση κάνουν σχέδια επί χάρτου και προετοιμάζονται για αποφάσεις μετά τις 25 Νοεμβρίου. Αντιμετωπίζουν ωστόσο ως κρίσιμη τη νέα εβδομάδα και ως πρώτο καθοριστικό ορόσημο το Σαββατοκύριακο 21-22 Νοεμβρίου, όταν θα ολοκληρώνονται πια δύο εβδομάδες καραντίνας αλλά και ένα δεκαήμερο των επιπρόσθετων απαγορεύσεων στις μετακινήσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, διαμορφώνονται ήδη τα επικρατέστερα σενάρια για τη συνέχεια.

Παράταση της καραντίνας

Ολο και απομακρύνεται, λένε οι πληροφορίες, το βασικό κυβερνητικό σενάριο για λήξη της καραντίνας στις 30 Νοεμβρίου. Αντιθέτως, μοιάζει «ζωηρή» η πιθανότητα το πανελλαδικό lockdown να μπει και μέσα στον Δεκέμβριο, με μία παράταση δηλαδή σε πρώτη φάση επτά ή το πολύ δέκα ημερών στο καθεστώς που ισχύει σήμερα πανελλαδικά. Δεν είναι τυχαίο ότι ουδείς ρισκάρει, προς το παρόν, μία εκτίμηση για το πώς θα διαμορφωθούν οι συνθήκες στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Δεκεμβρίου. Πιο εύκολα, θα έλεγε κανείς, ότι κυβερνητικά στελέχη αφήνουν ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο ολιγοήμερης παράτασης, δείχνοντας στην πρόθεση του Μαξίμου να μην κινηθεί βεβιασμένα στο τέλος του μήνα. Γιατί όσο κι αν θέλει να δώσει στην αγορά ένα ικανοποιητικό περιθώριο μετάβασης προς την περίοδο των Χριστουγέννων, η πραγματικότητα είναι ότι η λήξη της εθνικής καραντίνας δεν είναι… γραμμένη στην πέτρα, αλλά θα προσαρμοστεί σε συγκεκριμένα κριτήρια. Προσδοκία πάντως της κυβέρνησης ότι «θα υπάρξει τελικά η μέγιστη δυνατή συνειδητοποίηση των μέτρων από τους πολίτες και αυτά θα αποδώσουν», όπως έλεγαν αρμόδιες πηγές. Στη φαρέτρα υπάρχουν στο μεταξύ και άλλα «εργαλεία» αυστηροποίησης, ώστε το lockdown να θυμίζει ακόμα περισσότερο εκείνο της άνοιξης, και είναι βέβαιο ότι θα ενεργοποιηθούν ταχέως στα επόμενα 24ωρα, εφόσον χρειαστεί, παρότι το Μαξίμου και οι ειδικοί αναγνωρίζουν την κούραση της κοινωνίας.

Επιστροφή στο «υβριδικό» lockdown

Πριν από ακριβώς δύο εβδομάδες, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωνε «σχέδιο τεσσάρων εβδομάδων» με δύο ζώνες επικινδυνότητας στον χάρτη της Ελλάδας, με γενική απαγόρευση της νυχτερινής κυκλοφορίας μετά τα μεσάνυχτα, με ανοιχτά εμπορικά μαγαζιά παντού αλλά ολοήμερο «λουκέτο» σε εστιατόρια, μπαρ, καφετέριες, θέατρα, κινηματογράφους, μουσεία και γυμναστήρια σε κάθε περιοχή «αυξημένου κινδύνου» (όπως η Αττική και η Θεσσαλονίκη). Η απόφαση για ολικό γκριζάρισμα τελικά του χάρτη, μερικά 24ωρα μετά από εκείνες τις ανακοινώσεις, ακύρωσε στην πράξη την εφαρμογή των μέτρων και του διαχωρισμού της χώρας σε περιοχές «επιτήρησης» και «αυξημένου κινδύνου». Οπως σχολιάζει χαρακτηριστικά κυβερνητική πηγή, «δεν υπήρξε, ούτε για εμάς ούτε για τους επιστήμονες, το περιθώριο αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας εκείνων των μέτρων, κυρίως σε ό,τι αφορά την Αττική». Αυτό μαρτυρά ότι είναι υπαρκτό το σενάριο νέας επεξεργασίας – άρα επιστροφής – στο μοντέλο «υβριδικό lockdown» με τη λήξη της πανελλαδικής καραντίνας. Την πιθανότητα ενισχύει το γεγονός ότι στο στόχαστρο του Μαξίμου παραμένουν οικονομικό-κοινωνικές δραστηριότητες που δείχνουν να πυροδοτούν, με βάση την ιχνηλάτηση, τη διασπορά του ιού.

Ενισχυµένο «µοντέλο Μαΐου»

Οσο διαφορετικό ήταν το οριζόντιο lockdown της άνοιξης σε σχέση με το σημερινό, τόσο διαφορετική θα είναι και η διαδικασία της απελευθέρωσης, με επίκεντρο τη μεγαλύτερη αυστηρότητα αυτή τη φορά σε κάθε κλάδο που θα ανοίγει ξανά. Περισσότερους κανόνες και μεγαλύτερη προσοχή στα επόμενα στάδια έχει άλλωστε προαναγγείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δείχνοντας ως βασικό εχθρό τον εφησυχασμό (από κάθε πλευρά). Παρ’ όλα αυτά οι βασικές κατευθύνσεις του «μοντέλου Μαΐου» προκρίνονται και για τη φάση εξόδου από την καραντίνα Νο2. Αρμόδιες πηγές ιεραρχούν συγκριμένα το άνοιγμα δραστηριοτήτων ως εξής: πρώτα τα σχολεία και το λιανεμπόριο, πιθανώς με αρχή από τα μικρότερα μαγαζιά και στο τέλος τα πολυκαταστήματα, και σε δεύτερη φάση η εστίαση και τα μπαρ. Ειδικά για τη διασκέδαση όμως προδιαγράφονται αυστηροί περιορισμοί, πολύ περισσότεροι από εκείνους του Μαΐου. Ανάμεσα σε όσα θα τεθούν υπό επεξεργασία είναι η πιθανότητα να μείνουν «σφραγισμένοι» για τους πελάτες οι εσωτερικοί χώροι και να επιτραπεί η λειτουργία μαγαζιών μόνο στους εξωτερικούς, αν και δεν υπάρχει ακόμα σχετική απόφαση. Το μοντέλο Μαΐου ενισχύεται επιπλέον από τις απαγορεύσεις και στην κυκλοφορία, που σύμφωνα με πληροφορίες, προκρίνεται να παραμείνουν για τις βραδινές ώρες, είτε οριζοντίως στη χώρα, είτε μόνο στις επιβαρυμένες περιοχές, επηρεάζοντας άρα και το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων.

Γκάζι, φρένο, τρίτη καραντίνα

Στις τελευταίες ανακοινώσεις του μαζί με τον καθηγητή Σωτήρη Τσιόδρα ο Πρωθυπουργός μίλησε για «γκάζι στις ευθείες και φρένο στις επικίνδυνες στροφές», δείχνοντας καθαρά σε αυτό που με το δημοσιογραφικό κλισέ αποδίδεται ως «μέτρα – ακορντεόν». Πρακτικά αυτό σημαίνει άρση και επιβολή περιορισμών, δηλαδή άνοιγμα και κλείσιμο δραστηριοτήτων είτε σε τοπικό είτε σε γενικό επίπεδο, ανάλογα με την εξέλιξη της πανδημίας. Είναι άλλωστε σαφές ότι και μετά τη λήξη της καραντίνας – όποτε αυτή γίνει – η χώρα δεν θα κινείται χωρίς μέτρα, απλώς οι περιορισμοί θα είναι λιγότεροι. Μένει να φανεί κατά πόσο η πορεία της υγειονομικής κρίσης απαιτήσει και… plan b από το Μαξίμου, δηλαδή μία τρίτη καραντίνα από τον Ιανουάριο του 2021 – σενάριο που απεύχονται κυβερνητικοί παράγοντες, αλλά και για το οποίο προετοιμάζονται στη λογική «όλα υπό εξέταση, ακόμα και το χειρότερο σενάριο». Στον δημόσιο διάλογο μάλιστα υπάρχει ήδη η πρόταση για εναλλασσόμενα «μικρά» lockdown – έπειτα από τις σχετικές αναφορές του καθηγητή Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Τμήματος Χημικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, Δημοσθένη Σαρηγιάννη – με 21 ημέρες καραντίνας και 14 μέρες λειτουργίας μέχρι το τέλος του ερχόμενου Μαρτίου. Η κυβέρνηση αποφεύγει προς το παρόν να πάρει θέση για το συγκεκριμένο λεπτομερές σχέδιο.

Τέλος στα SMS, µάσκα παντού

Ολα δείχνουν ότι στον δρόμο για τον «πιο κανονικό» Δεκέμβριο, θα παραμείνει σταθερό το δόγμα των επιστημόνων «μάσκα παντού, μέσα και έξω» για όλους του πολίτες ακόμα και μέχρι το τέλος της ερχόμενης άνοιξης. Εξάλλου ήδη και ο Πρωθυπουργός την έχει χαρακτηρίσει ως το «εμβόλιο μέχρι το εμβόλιο». Αντιθέτως, ένα τέλος που ενδέχεται να έρθει γρήγορα είναι αυτό των SMS. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η έναρξη της σταδιακής εξόδου από το lockdown θα σηματοδοτήσει αυτόματα την κατάργηση της αποστολής μηνύματος για τις μετακινήσεις. Και αυτό είναι το επικρατέστερο σενάριο, δηλαδή η κατάργηση των SMS και πιθανώς η επαναφορά της απαγόρευσης κυκλοφορίας μετά τα μεσάνυχτα, όσο και αν κάποιες πηγές παραμένουν επιφυλακτικές σε ό,τι αφορά τον τρόπο μετακινήσεων τις βραδινές ώρες, εφόσον ισχύσουν απαγορεύσεις είτε χρονικοί είτε γεωγραφικοί.