Λαϊκίζει ξανά, λαϊκίζει καλύτερα

Τιμά, είπε ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ τη Δευτέρα, την επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, συνέχισε, «η επιστήμη είναι ένα σύστημα αξιών που δεν είναι αντίστοιχο της θεολογίας “πίστευε και μη ερεύνα”, θέλει διαρκή αμφισβήτηση ώστε να αναγκάζει και τους επιστήμονες σε διαρκή τεκμηρίωση». Πράγματι, μόνο όταν προκαλούν συνέχεια την ίδια τους τη βιβλιογραφία μπορούν να αποκτήσουν καινούργιες γνώσεις όσοι ασχολούνται μαζί της. Ενας καλός λαϊκιστής – ένας που δεν θέλει να γίνεται αντιληπτός ο λαϊκισμός του με γυμνό μάτι – θα χρησιμοποιούσε ειδικά τη συγκεκριμένη θεμελιακή συνθήκη της επιστήμης προκειμένου να εκφράσει τις αντιρρήσεις του στις επιταγές των φορέων της, κι έτσι να μιλήσει εκ μέρους του «λαού» που ίσως δεν τους κατανοεί, δεν τους πιστεύει ή απλά κουράστηκε από τα συνεχή τους «μη». Ακριβώς όπως έκανε ο Αλέξης Τσίπρας. Ακριβώς όπως κάνει το κόμμα του, ήδη από το καλοκαίρι, που παραφράζει την μπεκετική προτροπή και λαϊκίζει ξανά, λαϊκίζει καλύτερα.

Η επιστροφή στην αντιπολιτευτική μανιέρα που εξασφάλισε στον ΣΥΡΙΖΑ την εξουσία δεν ξεκίνησε όταν διατύπωσε αμφιβολίες για τον Σωτήρη Τσιόδρα. Είχε αρχίσει από την κρίση στα ελληνοτουρκικά. Οι απόψεις των ειδικών – κάθε είδους – δεν βαραίνουν τόσο όσο το θυμικό των πολλών στη χάραξη της συριζαϊκής στρατηγικής.

Από τα τέλη Ιουλίου ο Τσίπρας ζητούσε αποτροπή του «Ορούτς Ρέις» στα πρότυπα εκείνης του «Μπαρμπαρός» το 2018. Στις 11 Αυγούστου ενημέρωνε το πανελλήνιο πως στο τηλεφώνημα εκείνης της ημέρας με τον Μητσοτάκη υπέβαλε εκ νέου το αίτημα επειδή «η Τουρκία προβαίνει σε παράνομες ενέργειες που αγνοούν πλήρως το διεθνές δίκαιο και παραβιάζουν ευθέως τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, διεξάγοντας έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας». Υιοθετούσε έτσι μια γραμμή που τεχνηέντως αποσιωπούσε τι σημαίνουν με βάση το διεθνές δίκαιο οι όροι «κυριαρχικά δικαιώματα», «υφαλοκρηπίδα» και «ΑΟΖ».

Στην περιοχή που βρισκόταν τότε το ερευνητικό πλοίο οι γνώστες νομικών και διπλωματικών είχαν ξεκαθαρίσει στη δημόσια συζήτηση πως δεν υπάρχει νόμιμα, κατά τις επιταγές της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα. Υπάρχει εικαζόμενη – ενώ είχαν επεξηγήσει ότι, ακόμη κι αν υπήρχε, η Ελλάδα δεν ασκεί εκεί κυριαρχία αλλά ορισμένα κυριαρχικά δικαιώματα εκμετάλλευσης πόρων. Κι όμως, οι τουρκοφαγικές ιαχές που θα επέτρεπαν στον ΣΥΡΙΖΑ να προσεγγίσει το εθνικοπατριωτικό ακροατήριο επικράτησαν των συντροφικών παραινέσεων να μην αντιπολιτευθεί το κόμμα όπως η ΝΔ στις Πρέσπες.

Στα μέσα Οκτωβρίου επανέφερε την καλοκαιρινή του πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια στην Κρήτη «και ανάλογα με τις εξελίξεις νότια της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του Καστελλόριζου» ως την αρμόζουσα απάντηση στην κλιμακούμενη τουρκική επιθετικότητα – με επιχείρημα ότι στην περίπτωση που ένα δικαίωμα αμφισβητείται de facto, o μόνος τρόπος να το υπερασπιστείς είναι να το ασκήσεις.

Τι κι αν μια τέτοια κίνηση είναι casus belli για την απέναντι πλευρά του Αιγαίου; Στη δική μας θα μπορούσε να πλασαριστεί ως εθνική πυγμή – και να συνοδευθεί με διαβεβαιώσεις ανάλογες με του καλοκαιριού του 2015, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έλεγε στους ψηφοφόρους πως το Οχι στο δημοψήφισμα δεν ισοδυναμεί με Grexit, παρότι οι ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούσαν ότι «το δημοψήφισμα είναι επιλογή ανάμεσα σε ευρώ ή πιθανό Grexit». Σαν κι αυτές, δηλαδή, που έδωσε ο ίδιος ο αρχηγός του στην πρόσφατη κοινοβουλευτική συζήτηση για την πρόταση μομφής, διατεινόμενος πως δεν – sic – προτρέπει την κυβέρνηση να εμπλακεί σε πολεμικές επιχειρήσεις, αφού το κόμμα του είναι «πάγια εναντίον των στρατιωτικών λύσεων», αλλά σε «ενεργή διπλωματία».

Κάν’ το όπως το 2014. Αν υπάρχει, πάντως, ένα θέμα στο οποίο η Κουμουνδούρου έχει μπει στα αντιπολιτευτικά παπούτσια της αγανακτισμένης της περιόδου, αυτό είναι η διαχείριση της οικονομικής κρίσης που προκαλεί η υγειονομική. Από τον Μάρτιο κιόλας ζητά – για να το πούμε με τα λόγια του τότε τομεάρχη Οικονομίας – «ένα ισχυρό πακέτο δαπανών, ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα εγγυήσεων για τις επιχειρήσεις και ένα τεράστιο πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων για έργα υποδομής». Κι έκτοτε συνεχίζει στο ίδιο μοτίβο, του προγράμματος Θεσσαλονίκης.

Στην Ολομέλεια της Βουλής την Τετάρτη, π.χ., ο Ευκλείδης Τσακαλώτος κατηγόρησε την κυβέρνηση πως δεν πιστεύει στην αξία του δημόσιου τομέα. Η απάντηση στην κριτική δόθηκε από τον Θόδωρο Σκυλακάκη. «Νομίζω», είπε, «θα αποκτήσω τον τίτλο του υπευθύνου των δημοσιονομικών που έχει υπογράψει τις περισσότερες δαπάνες στην ιστορία του ελληνικού κράτους», διευκρινίζοντας ότι οι δημόσιες δαπάνες στον προϋπολογισμό ξεπέρασαν φέτος τα 70 δισ. ευρώ – πριν επισημάνει «αυτό είναι έλλειμμα, αυτό το δανειζόμαστε από το μέλλον» και κατηγορήσει τον ΣΥΡΙΖΑ πως πολιτεύεται με λογική λεφτόδεντρου. Αντιπολιτεύεται, επομένως, σαν μη φέρει την κυβερνητική εμπειρία που του επιτρέπει να υποθέτει ότι με την πραγματική οικονομία σε lockdown, τις φορολογικές υποχρεώσεις σε αναστολή και αρκετούς μισθούς να πληρώνονται από το κράτος τα ταμεία του τελευταίου δεν θα αντέξουν για πολύ.

Οι ομοιότητες της αντιπολιτευτικής τακτικής του ΣΥΡΙΖΑ του 2020 με αυτήν του 2014 είναι, λοιπόν, πολλές. Οι αριστεροί έχουν βελτιώσει, βέβαια, κάπως το ύφος της – δεν υιοθετούν ρητορική τύπου «με έναν νόμο κι ένα άρθρο» πια, προτιμούν πιο εκλεπτυσμένες λογικοφανείς τοποθετήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η έκβαση της πρώτη φορά Αριστεράς δεν θα έπρεπε να τους έχει μάθει ότι τα κέρδη του λαϊκισμού είθισται να αποδεικνύονται πρόσκαιρα;