Οι Δημοκρατικοί πήραν τέσσερα χρόνια παράταση

Καθώς ο Τζο Μπάιντεν εξασφάλισε μετά δυσκολίας τη νίκη στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές έπειτα από μερικές ημέρες γεμάτες σασπένς, πολλοί παρατηρητές έμειναν μπερδεμένοι. Ενθαρρυμένοι από τις δημοσκοπήσεις, περίμεναν έναν θρίαμβο των Δημοκρατικών, με το κόμμα να κερδίζει και τον Λευκό Οίκο και τη Γερουσία. Πώς κατάφερε ο Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει τη στήριξη τόσων Αμερικανών – εξασφαλίζοντας περισσότερες ψήφους και από το 2016 – παρά τα κατάφωρα ψεύδη, την προφανή διαφθορά και την καταστροφική διαχείριση της πανδημίας;

Η σημασία του ερωτήματος ξεπερνά την αμερικανική πολιτική. Τα απανταχού κεντροαριστερά κόμματα προσπαθούν να συνεφέρουν τις εκλογικές τους επιδόσεις απέναντι στους δεξιούς λαϊκιστές. Παρότι ο Μπάιντεν είναι ιδιοσυγκρασιακά κεντρώος, η κομματική πλατφόρμα των Δημοκρατικών έχει μετακινηθεί σημαντικά προς τα αριστερά -τουλάχιστον με τα αμερικανικά πρότυπα. Μια αποφασιστική Δημοκρατική νίκη θα είχε ανεβάσει πολύ το ηθικό της μετριοπαθούς Αριστεράς: το μόνο που χρειάζεται για να νικήσεις είναι να συνδυάσεις μια προοδευτική οικονομική πολιτική με την προσήλωση στις δημοκρατικές αξίες και στη στοιχειώδη ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η συζήτηση για το πώς θα μπορούσαν οι Δημοκρατικοί να τα έχουν πάει καλύτερα έχει ήδη ξεκινήσει. Δυστυχώς, η οριακή τους ήττα δεν προσφέρει εύκολα διδάγματα. Η αμερικανική πολιτική περιστρέφεται γύρω από δύο άξονες: την κουλτούρα και τα οικονομικά. Και στους δύο, υπάρχουν εκείνοι που ψέγουν τους Δημοκρατικούς ότι το παράκαναν και εκείνοι που τους ψέγουν ότι δεν προχώρησαν αρκετά.

Πολλοί που ψήφισαν Τραμπ είδαν τη στήριξη των Δημοκρατικών προς τις διαδηλώσεις εναντίον της αστυνομικής βίας ως μια αποδοχή της βίας και μια κατασυκοφάντηση του έθνους συνολικά ως ρατσιστικού. Παρότι ο Μπάιντεν πρόσεχε να μιλάει κατά της βίας, οι Δημοκρατικοί έγιναν ευάλωτοι σε κατηγορίες για ηθική υπεροψία και δυσφήμηση των αρχών της ενδοχώρας. Για άλλους, η συνεχιζόμενη στήριξη στον Τραμπ επιβεβαιώνει απλώς το πόσο εδραιωμένοι είναι ρατσισμός και φανατισμός, και την κατεπείγουσα ανάγκη να τους καταπολεμήσει το Δημοκρατικό Κόμμα.

Στα οικονομικά, πολλοί παρατηρητές, ανάμεσά τους και κεντρώοι Δημοκρατικοί, πιστεύουν πως το κόμμα προκάλεσε την απέχθεια των συντηρητικών ψηφοφόρων μετακινούμενο υπερβολικά αριστερά. Οπως ήταν αναμενόμενο, οι Ρεπουμπλικανοί συνδαύλισαν τους φόβους της υψηλής φορολογίας, των περιβαλλοντικών πολιτικών που σκοτώνουν την εργασία, και των σοσιαλιστικών φαρμάκων. Και στα δύο μεγάλα κόμματα, ο απόλυτος αμερικανικός μύθος του μοναχικού επιχειρηματία που τα πηγαίνει καλύτερα όταν η κυβέρνηση κάνει τα λιγότερα ζει και βασιλεύει.

Στην άλλη πλευρά του επιχειρήματος, οι προοδευτικοί υποστηρίζουν πως ο Μπάιντεν στήριξε την εκστρατεία του σε προτάσεις ελάχιστα ριζοσπαστικές με τα πρότυπα άλλων ανεπτυγμένων χωρών. Ηταν άλλωστε αποφασισμένος να παρουσιάσει τις εκλογές ως ένα δημοψήφισμα για τον Τραμπ, όχι ως ένα τεστ για ένα εναλλακτικό πρόγραμμα. Ισως ο Μπέρνι Σάντερς ή η Ελίζαμπεθ Γουόρεν, με τη μεγαλύτερή τους έμφαση στις θέσεις απασχόλησης, την εργασιακή ασφάλεια και την αναδιανομή, να ήταν περισσότερο συγχρονισμένοι με τις προσδοκίες των περισσότερων Αμερικανών.

Δεδομένου του ότι οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν εν μέσω μιας φονικής πανδημίας, είναι επίσης πιθανό να καθοδηγήθηκε η ψήφος από ένα ιδιαίτερο μείγμα ανησυχιών για την υγεία και την οικονομία. Με δυο λόγια, οι εκλογές δεν λύνουν την αιώνια συζήτηση για το πώς θα έπρεπε να τοποθετηθούν οι Δημοκρατικοί και άλλα κεντροαριστερά κόμματα σε πολιτισμικά και οικονομικά θέματα προκειμένου να μεγιστοποιήσουν την εκλογική τους γοητεία. Ούτε όμως μεταβάλλει θεμελιωδώς και την πρόκληση που αντιμετωπίζουν. Οι πολιτικοί ηγέτες τους πρέπει να οικοδομήσουν και μια λιγότερο ελιτιστική ταυτότητα και μια πιο αξιόπιστη οικονομική πολιτική. Ειδάλλως, οι Δημοκρατικοί οδεύουν προς ακόμα ένα οδυνηρό ξύπνημα σε τέσσερα χρόνια.

Ο Ντάνι Ρόντρικ είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στη Σχολή Διακυβέρνησης Τζον Φ. Κένεντι και συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του βιβλίου «Το παράδοξο της παγκοσμιοποίησης» (εκδ. Κριτική)