Εκτός κυβέρνησης ο Αλμπαϊράκ, στην Εντατική η τουρκική οικονομία

Με τη λίρα να χάνει σχεδόν 40% της αξίας της από τις αρχές του έτους, τον πληθωρισμό να τρέχει με σχεδόν 12%, τα συναλλαγματικά αποθέματα να μειώνονται συνεχώς, τα επιτόκια δανεισμού να διαμορφώνονται στο 10,25%, τα κεφάλαια να φεύγουν στο εξωτερικό και την απειλή για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να αυξάνεται, η οικονομία της Τουρκίας με ΑΕΠ 750 δισ. δολαρίων βρίσκεται αντιμέτωπη με νέα μεγάλη κρίση. Μόνο φέτος οι τουρκικές τράπεζες εκτιμάται ότι έχουν πουλήσει συναλλαγματικά αποθέματα 100 δισ. δολαρίων για να στηρίξουν τη λίρα, τη στιγμή που συνεχίζονται οι ίντριγκες στο παλάτι του σουλτάνου για το ποιος θα πάρει το πάνω χέρι σε πολιτική και οικονομία.

Η απροσδόκητη αντικατάσταση του κεντρικού τραπεζίτη της Τουρκίας Μουράτ Ουισάλ από τον πρώην υπουργό Οικονομικών Νατσί Αγκμπάλ προκάλεσε χθες θετική αντίδραση στις αγορές που πιέζουν για αλλαγή νομισματικής πολιτικής και ενίσχυσε τη λίρα από τα ιστορικά χαμηλά του 8,5 έναντι του δολαρίου. Πλέον το ένα δολάριο αγοράζει περίπου 8 λίρες Τουρκίας αντί για 8,5 την Παρασκευή – με πολύ χρήμα να αλλάζει χέρια στις αγορές λόγω των διακυμάνσεων αυτών και κάποιοι να αποκομίζουν κέρδη ενώ άλλοι ζημιές. Ισχυρές προσδοκίες για αλλαγή οικονομικής πολιτικής όμως προκάλεσε και η ανακοίνωση της παραίτησης του ίδιου του υπουργού Οικονομικών και γαμπρού του Ερντογάν Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο οποίος φέρεται να αντέδρασε με αυτόν τον τρόπο στην τοποθέτηση Αγκμπάλ. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ο τελευταίος έχει ασκήσει πολύ σκληρή κριτική στις οικονομικές πολιτικές του Αλμπαϊράκ, κατηγορώντας τον για αδράνεια να αντιμετωπίσει την πηγή των προβλημάτων. Ο Ερντογάν καθυστέρησε σημαντικά να πάρει θέση για τον γαμπρό του και την παραίτησή του. Τελικά η Διεύθυνση Επικοινωνιών της Προεδρίας ανακοίνωσε χθες το βράδυ ότι ο Ερντογάν έκανε δεκτή την παραίτηση του Αλμπαϊράκ.

Ο Ουισάλ είχε μειώσει σημαντικά τα επιτόκια δανεισμού κατ’ εντολήν του Ερντογάν και είχε αντισταθεί στις εκκλήσεις των αγορών για εκ νέου αύξησή τους προκειμένου να ανακοπεί η κατρακύλα της λίρας. Πλέον με την αντικατάστασή του έχει δημιουργηθεί στις αγορές η προσδοκία ότι μπορεί να επέρχεται αλλαγή κατεύθυνσης προς αυστηρή νομισματική πολιτική, καθώς διαφορετικά – λένε αναλυτές – δεν υπήρχε λόγος να καθαιρέσει ο Ερντογάν τον Ουισάλ μόλις ύστερα από 16 μήνες στο πόστο αυτό. Με την επόμενη προγραμματισμένη συνεδρίαση της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας στις 19 Νοεμβρίου, αναλυτές της Goldman Sachs περιμένουν τώρα αύξηση επιτοκίων κατά 600 μονάδες βάσης και της Societe Generale κατά 400 μονάδες βάσης.

Η κάθετη πτώση της λίρας που θυμίζει εκείνη της κρίσης του 2018 έχει σημάνει συναγερμό στις διεθνείς αγορές καθώς απειλεί ανοικτά τη χώρα με πολύ βαθιά κρίση, την ώρα μάλιστα που πλανάται και η απειλή της πανδημίας. Οταν υποχωρεί σημαντικά ένα νόμισμα, συνήθως οι κεντρικές τράπεζες προχωρούν σε αυξήσεις επιτοκίων για να ανακόψουν την πτώση αυτή, κάτι όμως που δεν ήθελε, μέχρι τώρα τουλάχιστον, ο Ερντογάν, ο οποίος έχει αποκτήσει φήμη ότι παρεμβαίνει στις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας υπονομεύοντας την ανεξαρτησία της.

Στελέχη των τουρκικών τραπεζών που μίλησαν στο Bloomberg εξέφραζαν την εκτίμηση ότι τώρα η Αγκυρα μπορεί να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να ανακόψει τη βουτιά της λίρας και ότι ο Αγκμπάλ θα έχει καλύτερη επικοινωνία με τις αγορές για τον σκοπό αυτό.

Πληροφορίες του διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου μάλιστα ήθελαν τον νέο κεντρικό τραπεζίτη να έχει ήδη βάλει μπροστά για να αντικαταστήσει πρόσωπα προσκείμενα στον Αλμπαϊράκ που κατέχουν υψηλόβαθμες θέσεις στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας. Πρόκειται ιδιαίτερα για πρόσωπα στην Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής, ανέφεραν πηγές, που ζήτησαν να μην κατονομαστούν. Κεντρικό ρόλο βέβαια σε όλα αυτά εξακολουθεί να έχει ο Ερντογάν, ο οποίος θα πρέπει να εγκρίνει ή να απορρίψει οποιαδήποτε αλλαγή.

Το παρασκήνιο είναι μεγάλο καθώς ο Ουισάλ είχε αντικαταστήσει τον προκάτοχό του Μουράτ Τσετίνκαγια, ο οποίος δεν ήθελε να ακολουθεί τις εντολές του Ερντογάν για να μειώσει – τότε – σημαντικά τα επιτόκια, μέσα σε ένα περιβάλλον που, όπως αποδείχτηκε, χρειαζόταν αντίθετη νομισματική πολιτική από αυτή που ήθελε ο πρόεδρος της Τουρκίας.

Η απροσδόκητη καθαίρεση του Ουισάλ θύμισε ξανά την αντίστοιχη αυτή ξαφνική απομάκρυνση του Τσετίνκαγια από το πόστο του τον Ιούλιο του 2019. Η πολιτική υψηλών επιτοκίων του τελευταίου είχε βοηθήσει στην ανάκαμψη της λίρας στην κρίση του 2018, όταν η Αγκυρα είχε κοντραριστεί σκληρά με την Ουάσιγκτον, μεταξύ άλλων για τη σύλληψη του αμερικανού πάστορα Μπράνσον.

Το τελευταίο διάστημα και με εξαίρεση τον Σεπτέμβριο η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας μείωνε συνεχώς τα επιτόκια, όπως ήθελε ο Ερντογάν, παρά το γεγονός ότι η λίρα Τουρκίας έχανε συνεχώς έδαφος. Τα επιτόκια δανεισμού στην Τουρκία είχαν φτάσει το 24% και μειώθηκαν από την κεντρική τράπεζα έως το 8,25%. Τον Σεπτέμβριο υπό τον Ουισάλ η κεντρική τράπεζα αναγκάστηκε να αλλάξει ρότα και να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων στο 10,25%, όπου και βρίσκονται σήμερα, αλλά και πάλι αυτό δεν στάθηκε αρκετό για να σταματήσει η κατρακύλα του νομίσματος.

Τώρα μένει να φανεί κατά πόσο ο ίδιος ο Ερντογάν είναι διατεθειμένος να αλλάξει οικονομική πολιτική.