Οι εκλογές στις ΗΠΑ και η αποτυχία της Δύσης

Ο,τι κι αν λέει, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι παρελθόν. Τι αφήνει πίσω; Γενικά, η απάντηση είναι απλή: για την πλειονότητα, εντός και εκτός Αμερικής, μία πολύ κακή ανάμνηση. Για τον διάδοχό του Μπάιντεν, το έργο ανατροπής της εποχής Τραμπ και περιορισμού των συνθηκών που παράγουν διχασμό. Για το κόμμα του, είναι αίνιγμα: θα φύγει από τον Λευκό Οίκο. Αλλά με αυτά τα εκατομμύρια ψήφους, σε τέτοιες συνθήκες, θα αποφασίσει εκείνος αν θα φύγει και από την πολιτική ζωή των ΗΠΑ. Αν θελήσει να αναζητήσει νέο ρόλο, μπορεί. Και θα είναι διαφορετικά: είναι εν πολλοίς δικοί του ψήφοι. Για την Ευρώπη, ανοίγουν σαμπάνιες. Τέλος το σημαντικότερο: τι θα μείνει για το μέλλον; Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο να απαντηθεί. Ειδικά ως προς την εξωτερική πολιτική της χώρας: λ.χ. θα μεταφερθεί εκ νέου η πρεσβεία των ΗΠΑ από τα Ιεροσόλυμα πίσω στο Τελ Αβίβ; Μάλλον όχι. Ακόμα πιο κρίσιμο, τι θα γίνει με την Κίνα; Που είναι το κεφαλαιώδες και συναιρεί, για πρώτη φορά, την εξωτερική πολιτική με το οικονομικό μέλλον της χώρας. Αυτό είναι το μοναδικό πεδίο στο οποίο, έπειτα από κάποια χρόνια, ακόμα και όσοι σήμερα δεν θέλουν ούτε να ακούν το όνομά του (και δεν έχουν άδικο) ίσως χρειαστεί να αναθεωρήσουν.

Ο Τραμπ έθεσε το ζήτημα των σινοαμερικανικών σχέσεων με τρόπο που ουδέποτε είχε τεθεί στην αμερικανική πολιτική και στις σχέσεις των δύο κρατών. Είπε δύο πράγματα: πρώτον, ότι το ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών των δύο χωρών “γέρνει” τραγικά υπέρ της Κίνας. Και αυτό συμβαίνει ήδη πάρα πολλά χρόνια. Δεύτερον, ότι η αμερικανική βιομηχανία θα έπρεπε να φέρει τα εργοστάσιά της πίσω στη χώρα προκειμένου να ενισχυθούν η απασχόληση και το εθνικό εισόδημα. Βεβαίως, όλα αυτά τα είπε με τον γνωστό του τρόπο ο οποίος, εν προκειμένω, συσκότισε την ουσία του θέματος. Ομως αυτή η διακρατική ισορροπία επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα ολόκληρο τον πλανήτη όσο καμία άλλη στον 21ο αιώνα. Οικονομικά, διπλωματικά, γεωπολιτικά. Και σε κάποια χρόνια από σήμερα αυτό θα ισχύει και στρατιωτικά. Με τον τρόπο που έγινε συζήτηση, που επικεντρώθηκε στο ύφος. Στον δρόμο χάθηκε η ουσία για ένα θέμα που στο εγγύς μέλλον θα δεσπόζει διεθνώς και που ουδείς τολμά να το αγγίξει. Από ολόκληρο τον δυτικό κόσμο μόνον ο Τραμπ το έκανε. Και, προσοχή: οι Κινέζοι αναγκάστηκαν να το συζητήσουν. Αυτή είναι η πραγματικότητα, πέρα από συμπάθειες. Η Ευρώπη ούτε να το σκέφτεται, όπως και οι Δημοκρατικοί στην Αμερική. Και, εν προκειμένω, ο Τραμπ είχε δίκιο: η Κίνα θα “καταπιεί” τα πάντα. Οχι με όπλα, αλλά με αυτό που ήταν πάντοτε το κύριο αμερικανικό εργαλείο: με το άνοιγμα και τη διεθνοποίηση των αγορών.

Ο Τραμπ πήγε να εφαρμόσει προστατευτισμό. Οχι μόνον απέναντι στην Κίνα, αλλά και ενάντια στο ίδιο το αμερικανικό ιδεολογικό DNA. Η ψαλίδα των δύο οικονομιών μικραίνει χρόνο με τον χρόνο, σε αντίθεση με το αμερικανικό δημόσιο χρέος που κρατάνε στα χέρια τους οι Κινέζοι. Αυτές οι τάσεις εγγυώνται ότι στην προβολή του χρόνου, για να το πει κανείς καθ’ υπερβολή και απλουστευτικά, θα τους αγοράσουν (και αυτούς) όλους. Οπως ήδη κάνουν παντού με ό,τι τους ενδιαφέρει. Σε λίγες δεκαετίες δεν θα επιδεινωθούν μόνο οι οικονομικές ισορροπίες, αλλά τα πάντα. Δυσμενώς για την Αμερική και την Ευρώπη. Υπήρξε ο μόνος που επιχείρησε να το ανασχέσει. Απέτυχε. Μα επ’ αυτού απέτυχε μαζί του βαριά και η Δύση. Οσο κι αν δεν είναι ακόμα πρόθυμη να το κατανοήσει.