Η παγίδα

Στο παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό συμβαίνει κάτι παράδοξο, σε σχέση με όσα ίσχυαν τα τελευταία χρόνια. Διεθνείς οργανισμοί κάθε βαθμίδας, παρακινούν τις χώρες να ξοδεύουν. Να ρίχνουν χρήμα στις οικονομίες τους, αδιαφορώντας για το αύριο. Ολοι θεωρούν ότι οι κανόνες για τα ελλείμματα και το χρέος θα ξεχαστούν για χρόνια. Αυτό έγινε απόλυτα εμφανές στην πρόσφατη ετήσια σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. «Ξοδέψτε να βγείτε από την πανδημία» ήταν η επωδός όλων. Ως αποτέλεσμα αυτών η παγκόσμια οικονομία ετοιμάζεται να βιώσει μια εκτίναξη χρέους και ελλειμμάτων, που πριν από 9 μήνες θα θεωρούνταν αδιανόητα.

Η αλλαγή του τρόπου σκέψης βάζει πολλούς στον πειρασμό να δουν την παρούσα αντίδραση στις επιπτώσεις του Covid-19 ως αδιαμφισβήτητα καλά νέα. Ισως και να είναι. Από την άλλη ίσως και να κρύβεται μια μεγάλη παγίδα για χώρες όπως η Ελλάδα. Την αξιολόγηση των δημοσίων οικονομικών μετά την κρίση, δεν θα την κάνουν πρώτα υπερεθνικοί σχηματισμοί όπως η ΕΕ ή το ΔΝΤ, αλλά οι αγορές. Τότε θα αρχίσει να γίνεται η αξιολόγηση του κινδύνου και όσοι έχουν ξεφύγει θα το πληρώνουν ακριβά. Οι έλληνες πολιτικοί, στερημένοι από τον παλιό τους εθισμό στο ξοδεύειν, σχεδόν ομονόησαν με την παγκόσμια αλλαγή. Σαν μην κατάλαβαν τίποτα από τους λόγους που οδηγήθηκε η χώρα στην υπερδεκαετή κρίση. Οτι οι αγορές τιμολόγησαν πρώτα τον «κίνδυνο Ελλάδα». Αλλωστε από αυτές ήρθε και η επιβράβευση όταν τα πράγματα άρχισαν να πηγαίνουν καλά, με τις πολλές νέες εκδόσεις ομολόγων. Από αυτές και τους οίκους αξιολόγησης.

Οπως η Moody’s. Βράδυ Παρασκευής λίγες ώρες πριν από τη νέα καραντίνα επέλεξε να μας αναβαθμίσει. Δεν έκανε κάποια χάρη. Οι οίκοι αξιολόγησης κάνουν τώρα προσομοιώσεις ποιοι θα είναι οι ισχυροί και ποιοι οι αδύναμοι κρίκοι μετά την κρίση. Από αυτούς θα γίνει, μας αρέσει δεν μας αρέσει, η πρώτη αξιολόγηση. Οσοι φανούν με προβλήματα μη διαχειρίσιμα, θα το πληρώσουν.

Οι χώρες στη μετά Covid εποχή θα κριθούν από την ικανότητά τους να συντηρούν μεγάλες ελλειμματικές δαπάνες. Αυτό που για τη Γερμανία δεν είναι πρόβλημα, για χώρες όπως η Ελλάδα, αν δεν προσέξουμε θα είναι πονοκέφαλος. Μπορεί τώρα ο δρόμος των αγορών λόγω των μηδενικών επιτοκίων να είναι στρωμένος με ροδοπέταλα σχεδόν για όλους. Μετά την κρίση όσοι έχουν υψηλό, μη εξυπηρετήσιμο χρέος και ελλείμματα θα δυσκολευτούν να χρηματοδοτηθούν μέσω των κεφαλαιαγορών. Το ζήσαμε την άνοιξη του 2010.

Τα μεσάνυχτα της περασμένης Παρασκευής, η Moody’s, δεν είπε μπράβο στην κυβέρνηση επειδή έχει ανοίξει τις κάνουλες της ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Επιβράβευσε τη λελογισμένη αντίδρασή της, αλλά και την ισχυρή πολιτική βούληση για αλλαγές, μέσα στην κρίση. Μεταρρυθμίσεις όπως αυτές στα εργασιακά, θυμίζουν κάτι από το προεκλογικό πρόγραμμα της ΝΔ που επιδοκιμάστηκε από τους πολίτες και τις αγορές το καλοκαίρι του 2019. Σε αυτό τον δρόμο πρέπει να επιστρέψει…