Προσπαθούν τώρα να τα μαζέψουν για τις αμβλώσεις

Ο επιμένων νικά – ιδίως όταν έχει με το μέρος του το δίκιο, και δεν είναι ένας αλλά εκατοντάδες χιλιάδες, άνδρες και γυναίκες. Εχοντας βρεθεί με την πλάτη στον τοίχο λόγω των πολυπληθών, καθημερινών διαδηλώσεων που πραγματοποιούνταν στην Πολωνία από τις 22 Οκτωβρίου, όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας αποφάσισε να απαγορεύσει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις αμβλώσεις, η υπερσυντηρητική κυβέρνηση του Ματέους Μοραβιέτσκι (και δη του αντιπροέδρου Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, γιατί αυτός είναι ο ντε φάκτο ισχυρός άνδρας της Πολωνίας) πασχίζει τώρα να βρει διέξοδο. Σε ένα πρώτο στάδιο, ανέβαλε επ’ αόριστον την εφαρμογή της απόφασης του Δικαστηρίου: προκειμένου να τεθεί σε ισχύ, έπρεπε να δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης το αργότερο μέχρι τη Δευτέρα. Σε δεύτερο στάδιο, όμως, το κυβερνών PiS θα πρέπει να αντιμετωπίσει το νομικό αδιέξοδο, τη δημοσκοπική βουτιά και τη λαϊκή οργή που το ίδιο προκάλεσε.

Οι 14 από τους 15 δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας έχουν διοριστεί από το ίδιο το PiS, η πρόεδρός του είναι προσωπική φίλη του επικεφαλής του, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι – ο ασφυκτικός αυτός έλεγχος έπαιξε σημαντικό ρόλο στις διαδικασίες επί παραβάσει που έχουν κινήσει οι Βρυξέλλες σε βάρος της Πολωνίας. Ο Κατσίνσκι ήθελε ωστόσο να ενισχύσει τη θέση του κόμματός του στην (ακρο)δεξιά πτέρυγα της πολωνικής πολιτικής, στις 22 Οκτωβρίου λοιπόν το Δικαστήριο κήρυξε αντισυνταγματική την άμβλωση σε περίπτωση «σοβαρής και μη αναστρέψιμης δυσμορφίας» καθώς και «ανίατης ή εν δυνάμει θανάσιμης νόσου» του εμβρύου, επιτρέποντάς την πλέον μόνο σε περιπτώσεις βιασμού ή αιμομιξίας, και κινδύνου για τη ζωή και την υγεία της εγκύου: μόλις ένα 2% των 1.100 αμβλώσεων που πραγματοποιήθηκαν πέρυσι νόμιμα στη χώρα.

Η απόφαση έβγαλε στους δρόμους δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, και όχι δυο-τρεις φορές, καθημερινά. Εν μέσω πανδημίας, η Βαρσοβία βίωσε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις που έχει δει μετά την πτώση του κομμουνισμού. Για πρώτη φορά από το 2015, όταν ανέλαβε το PiS την εξουσία, κινητοποιήθηκαν μαζικά οι νέοι. Το κίνημα μετασχηματίστηκε γρήγορα σε μία γενικότερη αμφισβήτηση της κυβέρνησης, με συνθήματα του τύπου «Μακάρι να μπορούσα να ρίξω την κυβέρνησή μου», και «Αυτό είναι πόλεμος». Σε αυτή τη βαθιά καθολική και συντηρητική χώρα, οι διαδηλωτές έφτασαν να εισβάλλουν σε εκκλησίες εν μέσω λειτουργίας, ξέσπασαν συγκρούσεις με ακροδεξιούς. Η συμβιβαστική πρόταση που έκανε την Παρασκευή ο πολωνός πρόεδρος, Αντρέι Ντούντα, για ένα νέο νομοσχέδιο που θα νομιμοποιούσε την άμβλωση σε περιπτώσεις σοβαρής δυσμορφίας του εμβρύου «αν ο θάνατος του παιδιού είναι αναπόφευκτος», απορρίφθηκε και από την κυβέρνηση και από την αντιπολίτευση. Την ίδια ημέρα, 100.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο κέντρο της Βαρσοβίας. Οι δημοσκοπήσεις κατέγραψαν βουτιά δέκα μονάδων στη δημοτικότητα της κυβέρνησης, στο 30%.

«Υπάρχει μια συνεχιζόμενη συζήτηση και θα ήταν καλό να δώσουμε χρόνο στον διάλογο και να βρούμε μία νέα θέση σε αυτήν την κατάσταση, που είναι δύσκολη και εγείρει έντονα συναισθήματα», αναγκάστηκε να δηλώσει την Τρίτη ο επικεφαλής του πρωθυπουργικού γραφείου. Η κοινωνία των πολιτών παραμένει σε επιφυλακή, περιμένει να δει τη συνέχεια: θεωρητικά, η εκτελεστική εξουσία δεν μπορεί να επανέλθει σε απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Για τους πολέμιους, πάντως, του Κατσίνσκι και της καταστρατήγησης του κράτους δικαίου με την οποία έχει αυτός ταυτίσει το όνομά του, ένα ακόμα καλό νέο έφτασε χθες από το Στρασβούργο και τις Βρυξέλλες: Ευρωκοινοβούλιο και κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν σε έναν καινοφανή μηχανισμό που συναρτά τη διάθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων με τον σεβασμό του κράτους δικαίου – αίροντας έτσι ένα από τα βασικά εμπόδια για την έγκριση του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ και τον προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027.