Η αστυνομία των πρυτάνεων

Η Σύνοδος των Πρυτάνεων, που συνεδρίασε για να κρίνει την πρωτοβουλία της κυβέρνησης να δημιουργήσει πανεπιστημιακή αστυνομία, επί της ουσίας επιβεβαιώνει την απαισιοδοξία όσων εκτιμούν ότι, παρά το σοκ που προκάλεσε ο προπηλακισμός και η διαπόμπευση του πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου, δεν θα αλλάξει τίποτα. Οτι οι διάφοροι «νταβατζήδες» της πανεπιστημιακής ζωής θα συνεχίζουν ό,τι έκαναν – όπως συνεχίζουν και μετά την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου.

Οι πρυτάνεις, βεβαίως, θεωρούν σημαντική την κυβερνητική πρωτοβουλία, ωστόσο φαίνεται ότι έχουν τον τρόπο να την κάνουν αναποτελεσματική φέρνοντάς τη στα μέτρα του ελληνικού πανεπιστημίου. Πώς; Μετατρέποντας έναν αστυνομικό μηχανισμό επιτήρησης και, αν χρειάζεται, συλλήψεων σε μια ακόμα υπηρεσία του δημόσιου τομέα. Εκεί φαίνεται να καταλήγει και αυτή η πρωτοβουλία, αν λάβουμε υπόψη ότι οι πρυτάνεις συμφώνησαν, στο πλαίσιο του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων, η υπηρεσία φύλαξης «να υπάγεται και να αναφέρεται στο πρυτανικό συμβούλιο».

Αν, δηλαδή, λειτουργούσε αυτό το σώμα φύλαξης την ημέρα που εισέβαλαν στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο οι τύποι που εξευτέλισαν τον πρύτανη, το πιθανότερο είναι όσοι υπηρετούσαν σ’ αυτό να κάθονταν με σταυρωμένα τα χέρια. Στο κάτω κάτω, ο πρύτανης, που θα έπρεπε να τους κινητοποιήσει, είναι το πρόσωπο που δεν ενημέρωσε ούτε τις Αρχές για την ένταση του προπηλακισμού του, ενώ εξέφρασε την επιθυμία να μη διωχθούν, αν εντοπιστούν και συλληφθούν, οι τραμπούκοι.

Μια τέτοια υπηρεσία φύλαξης θα στελεχώνεται από δημόσιους υπαλλήλους χωρίς ιδιαίτερα προσόντα που θα αναφέρονται στη διοίκηση του Πανεπιστημίου – κάτι αντίστοιχο π.χ. με τους υπαλλήλους της γραμματείας. Δεν θα αργήσει ο καιρός που θα γίνουν κι αυτοί τμήμα της πανεπιστημιακής γραφειοκρατίας και θα ζητάνε τη συμπαράσταση ακόμα και των μπαχαλάκηδων στις αναμενόμενες μόλις σταθεροποιηθούν κινητοποιήσεις τους.

Το ελληνικό πανεπιστήμιο είναι άρρωστο. Ενα μέρος της αρρώστιάς του το περιέγραψε, προχθές, ο καθηγητής του Πολυτεχνείου, Κίμων Χατζημπίρος («ΤΑ ΝΕΑ», 3/11/2020), ως «πελατειακό πανεπιστήμιο». Αναφερόμενος ειδικά στη διαδικασία επιλογής επιστημονικού προσωπικού, ο έμπειρος καθηγητής λέει ότι «ευνοεί την επώαση επιτηδευμένων μετριοτήτων που προέρχονται συνήθως από το εσωτερικό του Ιδρύματος, υπονομεύει καίρια την προσέλκυση των αρίστων, ιδίως από το εξωτερικό και, προπάντων, παρεμποδίζει την ανανέωση και συνεχή προσαρμογή του πανεπιστημίου στις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις».

Σε συνδυασμό με τα παραπάνω, η άλλη αρρώστια του πανεπιστημίου, τα κόμματα στη διοίκηση και στη λειτουργία του, καταφέρνουν ακόμα ένα γερό χτύπημα. Τις ξέρουμε τις επιπτώσεις της κομματοκρατίας: Η διοίκησή του είναι υπόθεση κομματικών ισορροπιών. Η λειτουργία του, επίσης. Οι μειοψηφίες που κάνουν αισθητή την παρουσία τους στην καθημερινότητα του πανεπιστημίου είναι, κατά κανόνα, κομματικές και παραταξιακές ομάδες – ή δυνάμεις που έχουν στενή σχέση, ιδεολογική ή άλλη, με τέτοιες ομάδες. Οι ακαδημαϊκές διαδικασίες έχουν πολλές φορές σχέση με τους κομματικούς ανταγωνισμούς όπως μεταφέρονται στο ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Υπ’ αυτούς τους όρους έχω την εντύπωση ότι η κυβέρνηση δεν έχει λόγο να κάνει το χατίρι στους πρυτάνεις. Δεν έχει δηλαδή λόγο να τους προικίσει με ακόμα έναν μηχανισμό προσωπικής επιβολής. Μια αστυνομία χωρίς δυνατότητα αστυνομικής δράσης είναι περιττή σπατάλη. Και τα πανεπιστήμια που την μπλοκάρουν είναι άξια της μοίρας τους.

Αξια της μοίρας της είναι και η κυβέρνηση που αγνοεί τη δυναμική της κοινοβουλευτικής της πλειοψηφίας μην και στενοχωρήσει το εξουσιαστικό πλέγμα συμφερόντων εντός των ΑΕΙ.

Μια πολιτιστική καταστροφή

Ειδικός να κρίνω τις εξελίξεις στις ΗΠΑ δεν είμαι. Αλλά ένα πράγμα μπορώ να το περιγράψω με βεβαιότητα: την αδυναμία του Δημοκρατικού Κόμματος να κινηθεί εκτός του πλαισίου που διαμορφώθηκε στη χώρα την τετραετία του Τραμπ. Μιλώντας κυρίως για δικαιώματα και προβάλλοντας τις πολιτικές των ταυτοτήτων, ναι μεν οι Δημοκρατικοί έχουν επιρροή στις πόλεις, ιδίως στις μορφωμένες και τις εύπορες και σχετικώς εύπορες κοινωνικές ομάδες, αδυνατούν όμως εντυπωσιακά να εμπνεύσουν τον «λαό», μεγάλο κομμάτι του οποίου έστειλαν στον Τραμπ, στον ανορθολογισμό και στον τυφλό και συχνά βίαιο, μάτσο εθνοκεντρισμό του.

Η επόμενη μέρα αρχίζει με μια πολιτιστική καταστροφή: την καταστροφή του δημοκρατικού πλαισίου. Η Αμερική και ο δυτικός κόσμος έχουν ανάγκη ανασυγκρότησης. Αλλά αυτή πρέπει να τη συμβολίσουν και να τη διεκδικήσουν πρόσωπα με ευρύτερη ακτινοβολία του Τζο Μπάιντεν – πρόσωπα που θα ξαναδιηγηθούν την ανάγκη της κοινής πάλης για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη, που θα στρατευτούν σε ένα μεγάλο, κοινό όραμα για πρόοδο και ευημερία.

Το πρόβλημα των Δημοκρατικών δεν είναι τι κάνει ο αντίπαλος, αλλά τι δεν έκαναν και δεν κάνουν αυτοί.

Το λοκντάουν που θα ανακοινώσει σήμερα ο Πρωθυπουργός ίσως δεν θα ήταν αναπόφευκτο αν οι πολίτες πειθαρχούσαν στα αναγκαία μέτρα ή αν η κυβέρνηση τα επέβαλλε με τους μηχανισμούς επιβολής που διαθέτει. Οπως αποδείχτηκε, ούτε η κοινωνία είναι όσο ώριμη θα χρειαζόταν, ούτε η κυβέρνηση (με δεδομένο το πολιτικό κόστος της επιβολής) όσο αποφασιστική θα έπρεπε. Παρηγοριά στον άρρωστο: σε όλη την Ευρωπη τα ίδια συμβαίνουν, δεν είμαστε μόνοι.