«Δεν θα δώσουμε χώρο σε αυτό το μίσος»

«Wien ist anders», «Η Βιέννη είναι διαφορετική», συνηθίζουν να λένε οι κάτοικοι της αυστριακής πρωτεύουσας. Για μια σειρά από λόγους, ένας μόνο από τους οποίους είναι πως η πόλη θεωρούνταν σχετικά ασφαλής από την ισλαμιστική τρομοκρατία. Μέχρι προχθές το βράδυ, όταν ένας 20χρονος τζιχαντιστής με καταγωγή από τη Βόρεια Μακεδονία και διπλή υπηκοότητα, που είχε καταδικαστεί πέρυσι επειδή είχε επιχειρήσει να ταξιδέψει στη Συρία προκειμένου να ενταχθεί στο ISIS, σκόρπισε τον τρόμο και τον πανικό στο κέντρο της Βιέννης σκοτώνοντας με αυτόματο τουφέκι τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους και τραυματίζοντας ακόμα 17, οι επτά σοβαρά. «Ο εχθρός, η ισλαμιστική τρομοκρατία, θέλει να διχάσει τη χώρα μας, αλλά δεν θα δώσουμε καθόλου χώρο σε αυτό το μίσος», διαβεβαίωσε ο αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς, κάνοντας λόγο για μια μάχη «μεταξύ πολιτισμού και βαρβαρότητας»,  καλώντας την ΕΕ να δώσει μάχη κατά του «πολιτικού ισλάμ». «Η επίθεση αυτή δείχνει την πρόθεση των εχθρών μας να επιτεθούν σε αυτό που είναι η Ευρώπη, αυτή η γη της ελευθερίας, του πολιτισμού, των αξιών, και κατά συνέπεια δεν θα υποχωρήσουμε σε τίποτα», δήλωσε από την πλευρά του ο Εμανουέλ Μακρόν, ο πρώτος ξένος ηγέτης που έσπευσε να εκφράσει την αλληλεγγύη του στον αυστριακό λαό. Πολλοί όμως αναρωτιούνται πλέον: πρώτα η Γαλλία, το Παρίσι και η Νίκαια, τώρα η Βιέννη, μετά ποιος; Πού θα χτυπήσει στη συνέχεια η φρίκη;

Μόλις προχθές, η Αλ Κάιντα του Ισλαμικού Μαγκρέμπ κάλεσε τους υποστηρικτές της να σκοτώσουν όποιον προσβάλλει τον προφήτη Μωάμεθ και απείλησε να εκδικηθεί τον γάλλο πρόεδρο, επειδή υπερασπίζεται το δικαίωμα στην ελεύθερη δημοσίευση των επίμαχων σκίτσων. Η Γαλλία έχει μπει το τελευταίο διάστημα πολλάκις στο στόχαστρο, με αποκορύφωμα τον αποκεφαλισμό του 47χρονου καθηγητή Σαμουέλ Πατί στο Κονφλάν-σεντ-Ονορίν, βορειοδυτικά του Παρισιού, στις 16 Οκτωβρίου και την τζιχαντιστική επίθεση με τους τρεις νεκρούς της περασμένης Πέμπτης σε εκκλησία της Νίκαιας. Η Αυστρία, ωστόσο, δεν είχε δεχθεί συγκεκριμένες απειλές. Η χώρα είναι, βέβαια, μέλος της διεθνούς συμμαχίας κατά του ISIS – και άρα πιθανός του στόχος. Επιπλέον, διαθέτει σημαντική μουσουλμανική κοινότητα. Και οι Αρχές υπολογίζουν πως κάπου 300 κάτοικοί της αναχώρησαν ή θέλησαν να αναχωρήσουν τα προηγούμενα χρόνια για την ιρακοσυριακή ζώνη, με σκοπό να ενταχθούν στον ISIS, και κάτι λιγότεροι από 100 έχουν επιστρέψει. Εντούτοις, η Αυστρία θεωρούνταν, όπως επισημαίνει η «Monde», ως μια χώρα γεωπολιτικά υπερβολικά περιθωριακή ώστε να γίνει στόχος τρομοκρατικής επίθεσης. Η τελευταία πολύνεκρη επίθεση στη χώρα χρονολογούνταν το 1995: ένας ακροδεξιός είχε σκοτώσει τότε τέσσερις Ρομά με παγιδευμένο δέμα.

Βράδυ Δευτέρας, 2 Νοεμβρίου, ώρα 20.00. Ο καιρός στη Βιέννη, ασυνήθιστα ήπιος για την εποχή. Οι κάτοικοί της ετοιμάζονταν να μπουν τα μεσάνυχτα σε νέο lockdown εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, αρκετοί λοιπόν απολάμβαναν τις τελευταίες ώρες «ελευθερίας» στα καφέ και τα εστιατόρια του επονομαζόμενου «τριγώνου της Βερμούδας», μιας μικρής ιστορικής γωνιάς στο κέντρο της πόλης. Η επίθεση που θα ακολουθούσε, η πρώτη μαζική ισλαμιστική επίθεση στην Αυστρία, είχε κάτι από τις (σαφώς μεγαλύτερες και φονικότερες) επιθέσεις της 13ης Νοεμβρίου του 2015 στο Παρίσι. Βίντεο που ανέβηκαν στα σόσιαλ μίντια δείχνουν έναν άνδρα ντυμένο στα άσπρα και οπλισμένο με αυτόματο τουφέκι να σπέρνει τον τρόμο στα πλακόστρωτα δρομάκια που περιβάλλουν τη μεγάλη συναγωγή της Βιέννης, τη μοναδική συναγωγή της πόλης που αντιστάθηκε στην εξόντωση των Εβραίων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηταν άραγε αυτή ο αρχικός στόχος; Η συναγωγή είχε μπει και το 1981 στο στόχαστρο από ομάδα παλαιστίνιων τρομοκρατών που είχαν σκοτώσει τότε δύο ανθρώπους. Μήπως αναζητήθηκαν τελευταία στιγμή εναλλακτικοί στόχοι, επειδή ήταν άδεια και κλειστή; Το βέβαιο είναι πως στα εννέα λεπτά που μεσολάβησαν από τη στιγμή που ακούστηκαν οι πρώτοι πυροβολισμοί μέχρι να πέσει ο 20χρονος Φετζουλάι Κουτίμ νεκρός από αστυνομικά πυρά και να διαπιστωθεί πως το γιλέκο «με τα εκρηκτικά» που φορούσε ήταν ψεύτικο είχαν μπει στο στόχαστρο περαστικοί και θαμώνες, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τέσσερις άνθρωποι, «ένας ηλικιωμένος άνδρας και μία ηλικιωμένη γυναίκα, ένας νεαρός περαστικός και μία σερβιτόρα», και να τραυματιστούν συνολικά 17 άνθρωποι, ανάμεσά τους και ένας αστυνομικός.

Ο πανικός που επικράτησε στην πόλη ήταν απόλυτος. Οι Αρχές ανακοίνωσαν αρχικά πως είχαν πέσει πυροβολισμοί σε συνολικά έξι σημεία της πρώτης περιφέρειας της Βιέννης, κοντά στο Κανάλι του Δούναβη, και προειδοποίησαν για μια ομάδα «βαριά οπλισμένων και επικίνδυνων» ατόμων. Για ώρες, κανείς δεν γνώριζε τι ακριβώς συμβαίνει, η περιοχή είχε αποκλειστεί, ελικόπτερα πετούσαν πάνω από τη Βιέννη, εκατοντάδες άνθρωποι παρέμεναν κλειδωμένοι μέσα σε μπαρ, εστιατόρια, στην Οπερα, ενώ αυστριακά ταμπλόιντ διέσπερναν τις πιο τρελές φήμες περί ομηρειών… Ακόμα και χθες οι κάτοικοι κλήθηκαν να παραμείνουν στα σπίτια τους, να μη στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο. «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να υπήρξαν και άλλοι δράστες», αναθεώρησε την αρχική του βεβαιότητα ο αυστριακός υπουργός Εσωτερικών. Μια μεγάλη αστυνομική δύναμη κινητοποιήθηκε, ενισχυμένοι έλεγχοι τέθηκαν σε ισχύ στα σύνορα, οι Αρχές ανακοίνωσαν συνολικά 18 εφόδους και 14 προσαγωγές – τελικά, όμως, φαίνεται πως ο Φετζουλάι Κουτίμ έδρασε προχθές μόνος. Χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο συνεργών: μεταξύ άλλων, συνελήφθησαν χθες στο πλαίσιο της έρευνας και δύο νεαροί ελβετοί υπήκοοι κοντά στη Ζυρίχη.

Ο 20χρονος είχε καταδικαστεί τον Απρίλιο του 2019 σε 22 μήνες φυλάκιση ως «συμπαθών» του ISIS, είχε όμως αποφυλακιστεί υπό όρους τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, είχε λοιπόν «ξεγελάσει», όπως ομολόγησε η αυστριακή κυβέρνηση, το πρόγραμμα αποριζοσπαστικοποίησης και εκείνους που είχαν επιφορτιστεί να τον παρακολουθούν. Οι πληροφορίες τον θέλουν να είχε δώσει μέσω Instagram, ώρες πριν από την επίθεση, όρκο αφοσίωσης στον ISIS και τον ηγέτη του Αμπού Ιμπραήμ αλ Χασέμι αλ Κουρέσι, ανεβάζοντας παράλληλα μια φωτογραφία του με πλήρη εξοπλισμό: ένα αυτόματο τουφέκι, ένα μαχαίρι και ένα αυτόματο πιστόλι. Βρέθηκαν όλα πάνω του όταν έπεσε νεκρός.