Διακύβευμα

Δύο διαφορετικοί κόσμοι συγκρούονται σήμερα και είναι πιθανό, αναλόγως του αποτελέσματος, να έχουμε σημαντικά παρατράγουδα. Οι εικόνες που έρχονται από την Αμερική δείχνουν καταστηματάρχες που σφραγίζουν τα καταστήματά τους, καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία της Αμερικής μπορεί να έχουμε συγκρούσεις μεταξύ ενόπλων δυνάμεων, υποστηρικτών του Τραμπ, και απλών πολιτών. Για πολλούς είναι η κρισιμότερη εκλογική αναμέτρηση από το 1932. Τότε που την επαύριο του Κραχ, οι ΗΠΑ, υπό την απειλή της ανόδου των ναζί στην Ευρώπη, εξέλεξαν πρόεδρο τον υποψήφιο των Δημοκρατικών Φ. Ρούζβελτ. Η αναλογία είναι λιγάκι ανατριχιαστική.

Το διακύβευμα που κρινόταν τότε ήταν η ανόρθωση ή η πλήρης καταστροφή της χτυπημένης από τη Μεγάλη Υφεση του 1929 αμερικανικής οικονομίας. Το διακύβευμα και τώρα είναι αν θα περιοριστούν οι οικονομικές απώλειες της πανδημίας πριν ξεκινήσει ένας νέος εφιάλτης. Απλώς αναζητείται ο ικανός πολιτικός. Ενας νέος Ρούζβελτ.

Το αμερικανικό οικονομικό θαύμα του 20ού αιώνα δημιουργήθηκε εκείνες τις δεκαετίες με το περίφημο New Deal (Νέα Συμφωνία) και, στη συνέχεια, μετά τη συμμετοχή των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε ένα κύμα κυβερνητικών δαπανών δόθηκε στην οικονομία, σε κλίμακα που δεν θα είχε ποτέ εγκριθεί αλλιώς. Στη διάρκειά του, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δανείστηκε ποσό διπλάσιο του ΑΕΠ του 1940, ισοδύναμο με σημερινά 30 τρισ. δολάρια.

Αυτές οι δαπάνες δημιούργησαν οικονομική έκρηξη, η οποία έθεσε τα θεμέλια της μακρόχρονης ευημερίας. Το συνολικό χρέος – ιδιωτικό και δημόσιο – συρρικνώθηκε ως προς το ΑΕΠ. Και μετά τον πόλεμο, χάρη στη βελτιωμένη οικονομική κατάσταση του ιδιωτικού τομέα, η οικονομία μπόρεσε να ευδοκιμήσει χωρίς διαρκή ελλείμματα.

Οι ομοιότητες σήμερα με τη δεκαετία του 1930 είναι πολλές. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου παραμένει σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, όπως και την άνοιξη, όταν η πανδημία εκβίασε τη συναίνεση του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ σε ένα πακέτο στήριξης. Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις της υπερδύναμης εδώ και πάνω από τρεις μήνες δεν έχουν τη στήριξη των ενισχυμένων επιδομάτων ανεργίας, ούτε τα φθηνά δάνεια ή τα άλλα προγράμματα που ενέκρινε η κυβέρνηση Τραμπ την άνοιξη.

Οπως προειδοποίησε ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Τζερόμ Πάουελ, οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν «τραγικές» συνέπειες αν δεν τους χορηγηθούν νέα μέτρα στήριξης. Δεν μιλάμε για τα ποσά του 1940. Σε αυτή τη φάση αρκούν 2,2 τρισ. δολάρια προκειμένου να ενισχυθούν επιχειρήσεις, νοικοκυριά και άνεργοι.

Κι όμως ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να αφήσει την οικονομία σε εκκρεμότητα από το να συμφωνήσει προεκλογικά με τους Δημοκρατικούς. «Αμέσως μετά τη νίκη μου θα ψηφίσουμε ένα μεγάλο πακέτο στήριξης» δήλωσε, αφήνοντας τη χώρα, μέχρι τον Ιανουάριο που θα αναλάβει ο νέος πρόεδρος, χωρίς «καύσιμα». Πολλοί ήδη στις ΗΠΑ έχουν φτάσει στο σημείο να λένε ότι αξίζει η αναμονή, φτάνει ο Τραμπ να μην παραμείνει ένοικος του Λευκού Οίκου…