Η μία επίθεση πυροδοτεί την επόμενη

Μόλις πριν από λίγες ημέρες, ο Ισάαν Ταρούρ έγραφε στη «Washington Post» πως η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Εμανουέλ Μακρόν και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «είναι μια μάχη που και οι δύο ηγέτες θέλουν». Ο μεν τούρκος πρόεδρος διότι με αυτόν τον τρόπο στιλβώνει τα εθνικιστικά και ισλαμιστικά διαπιστευτήριά του, βρίσκει ακόμα ένα όχημα να διοχετεύσει την εθνικιστική ενέργεια και φουντώνει την εθνική υπερηφάνεια σε μια περίοδο διογκούμενων προβλημάτων για τον ίδιο στο εσωτερικό, ο δε γάλλος πρόεδρος διότι (με την αποφασιστικότητά του να πολεμήσει τον «ισλαμικό αυτονομισμό» στη Γαλλία) αφαιρεί ψήφους από την Ακροδεξιά και (εμφανιζόμενος ως κυριότερος αντίπαλος του Ερντογάν) ενισχύει την εικόνα του ως υπερασπιστή των ευρωπαϊκών συμφερόντων στη διεθνή σκηνή. «Είναι η μάχη των ονείρων τους» προσυπέγραφε ο Ασλί Αϊντίντασμπας, ερευνητής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων. «Μακρόν και Ερντογάν έχουν βρει ο ένας στον άλλον τον ιδανικό εχθρό. Αυτός ο καβγάς λειτουργεί περιέργως και για τους δύο, τόσο εσωτερικά όσο σε ό,τι αφορά την επιρροή που επιχειρούν να προβάλλουν στο εξωτερικό». Ολα αυτά όμως ίσχυαν προτού βρεθεί ξανά στο στόχαστρο της ισλαμιστικής τρομοκρατίας η Γαλλία την Πέμπτη, και μάλιστα τριπλά.

Αρχικά, στις 8.30 το πρωί, ένας 21χρονος Τυνήσιος οπλισμένος με ένα μαχαίρι με λάμα 30 εκατοστών εισέβαλε στη βασιλική της Notre Dame στη Νίκαια και δολοφόνησε τρεις ανθρώπους: τον 55χρονο νεωκόρο της εκκλησίας, μία 60χρονη πιστή την οποία σχεδόν αποκεφάλισε και μία ακόμη 44χρονη γυναίκα. Για ένα «φρικιαστικό θέαμα», έκανε λόγο η αστυνομία, που πυροβόλησε και τραυμάτισε σοβαρά τον δράστη. Ο τρομοκράτης έπληξε την καθολική εκκλησία της Γαλλίας στην καρδιά, δύο εβδομάδες αφότου ένας από τους ομοίους του έπληξε στην καρδιά το γαλλικό σχολείο, πέντε εβδομάδες αφότου ένας ακόμη από τους ομοίους του έπληξε στην καρδιά τον γαλλικό Τύπο, εν προκειμένω το «Charlie Hebdo», ή μάλλον αυτό που νόμιζε ότι ήταν το «Charlie Hebdo», κάτι που καταλήγει στο ίδιο.

Ηταν και οι τρεις νεαροί μετανάστες. Ενας 18χρονος Πακιστανός ονόματι Αλί Χασάν που είχε φτάσει στη Γαλλία προ διετίας ως ασυνόδευτος ανήλικος τραυμάτισε σοβαρά με μαχαίρι στις 25 Σεπτεμβρίου δύο ανυποψίαστους ανθρώπους έξω από τα παλιά γραφεία του «Charlie Hebdo», νομίζοντας πως είναι εργαζόμενοι στο σατιρικό περιοδικό, θέλοντας να εκδικηθεί για τις νέες γελοιογραφίες του προφήτη Μωάμεθ που είχε αυτό αναδημοσιεύσει στις 2 Σεπτεμβρίου – την ημέρα που ξεκίνησε στο Παρίσι η δίκη 14 ατόμων για τις τζιχαντιστικές επιθέσεις του 2015 στο «Charlie» και στο εβραϊκό παντοπωλείο Hyper Cacher.

Ενας 18χρονος Τσετσένος ονόματι Αμπντουλάχ Ανζόροφ, που είχε εγκατασταθεί από μικρός στη Γαλλία μαζί με την οικογένειά του, αποκεφάλισε στις 16 Οκτωβρίου τον 47χρονο καθηγητή Ιστορίας-Γεωγραφίας Σαμουέλ Πατί, κοντά στο σχολείο του στο Κονφλάν-Σεντ-Ονορίν, έξαλλος με το γεγονός ότι ο Πατί είχε δείξει λίγες ημέρες νωρίτερα σε μαθητές της Β΄ Γυμνασίου γελοιογραφίες του προφήτη Μωάμεθ, στο πλαίσιο ενός μαθήματος για την ελευθερία της έκφρασης.

Ο δράστης της επίθεσης στη Notre Dame της Νίκαιας ήταν ένας 18χρονος Τυνήσιος ονόματι Μπραΐμ Αουισαουί που έφτασε παράτυπα στη Λαμπεντούζα της Ιταλίας στις 20 Σεπτεμβρίου, τέθηκε λόγω πανδημίας σε καραντίνα, μεταφέρθηκε στο Μπάρι στις 9 Οκτωβρίου, έλαβε εντολή να εγκαταλείψει την ιταλική επικράτεια και έφτασε στη Γαλλία λίγο αργότερα, χωρίς να καταθέσει αίτημα ασύλου, έχοντας μόνο ένα έγγραφο του ιταλικού Ερυθρού Σταυρού να πιστοποιεί την ταυτότητά του – αυτό τουλάχιστον βρέθηκε πάνω του μετά την επίθεση στη Νίκαια.

Το πού βρισκόταν και το τι έκανε ο Αουισαουί στη Γαλλία πριν από την Πέμπτη παραμένει ασαφές, οι αρχές τον εντόπισαν απλώς στον σιδηροδρομικό σταθμό της Νίκαιας το ίδιο πρωί, δεν έχουν ωστόσο την παραμικρή αμφιβολία για τον τζιχαντιστικό χαρακτήρα της επίθεσης, ο 21χρονος δεν έπαψε να φωνάζει «Αλαχού Ακμπάρ». Ενας 47χρονος που φέρεται να είχε έρθει σε επαφή μαζί του την προηγουμένη τέθηκε χθες υπό κράτηση. Μετέβη άραγε ο Αουισαουί επίτηδες στη Γαλλία προκειμένου να κάνει ό,τι έκανε; Ή βρήκε το κίνητρό του στην παγκόσμια πολεμική που έχει ξεσπάσει, με επίκεντρο τη Γαλλία, για την (ανα)δημοσίευση γελοιογραφιών του προφήτη Μωάμεθ; Λίγες ώρες μετά τη φρίκη στη Notre Dame, ένας Σαουδάραβας τραυμάτισε με αιχμηρό αντικείμενο έναν φρουρό του γαλλικού προξενείου στην Τζέντα. Και οι γαλλικές αρχές συνέλαβαν στη Λυών έναν 26χρονο Αφγανό οπλισμένο με μαχαίρι, έτοιμο να περάσει στην πράξη. Μία ακόμα παρ’ ολίγον επίθεση αποτράπηκε στην Αβινιόν, από έναν άνδρα που απείλησε με όπλο περαστικούς και αστυνομικούς: αρχικά του αποδόθηκαν ακροδεξιά κίνητρα, τελικά αποδείχθηκε πως ήταν απλώς ψυχικά ανισόρροπος. «Είναι ξεκάθαρο ότι η Γαλλία δέχεται επίθεση» δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν, σπεύδοντας στη Νίκαια, καλώντας τους Γάλλους σε ενότητα και αποφασιστικότητα. «Αν δεχόμαστε επίθεση, είναι για τις αξίες μας, για την ελευθερία μας, και για το γεγονός ότι μπορούμε στην επικράτειά μας να πιστεύουμε ελεύθερα» πρόσθεσε.

Αδύνατο να συνδέσει κανείς όλα τα συμβάντα της Πέμπτης μεταξύ τους, επισημαίνει η «Le Monde»: «Πολλοί αστυνομικοί επικαλέστηκαν την έναρξη νέου lockdown στη Γαλλία, από τα μεσάνυχτα της Πέμπτης, και τον αγχογόνο χαρακτήρα του, προκειμένου να εξηγήσουν τη νέα τρομοκρατική έξαρση. Οι ειδικοί ωστόσο σημειώνουν πως η 29η Οκτωβρίου είναι η ημερομηνία του Mawlid, μιας μουσουλμανικής γιορτής προς τιμήν της γέννησης του προφήτη Μωάμεθ, οι καρικατούρες του οποίου προκαλούν την οργή μέρους των μουσουλμάνων πιστών». «Οι νέες επιθέσεις εναντίον της Γαλλίας», σημειώνει από την πλευρά του στην «Guardian» ο Τζέισον Μπερκ, «δεν είναι κατά πάσα πιθανότητα μέρος μιας συντονισμένης εκστρατείας κάποιας μεγάλης οργάνωσης αλλά απαντήσεις η μία στην άλλη  – ειδικοί έχουν σημειώσει πώς μια επίθεση συχνά πυροδοτεί περισσότερες, συχνά με την ίδια τακτική – και στην τεταμένη κατάσταση που δημιούργησε η οργισμένη ρητορική κάποιων ηγετών στον μουσουλμανικό κόσμο με αφορμή την επαναβεβαίωση των κοσμικών αρχών της Γαλλίας από τον Μακρόν».

Η Αγκυρα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, ήταν από τα πρώτα που εξέδωσαν ανακοίνωση για τη Νίκαια, καταδικάζοντας «κατηγορηματικά» την επίθεση, δίνοντας συλλυπητήρια στους οικείους των θυμάτων, εκφράζοντας αλληλεγγύη προς τον γαλλικό λαό. Ενα σαφές κοντράστ σε σύγκριση με την αντίδρασή τους μετά τον αποκεφαλισμό του Σαμουέλ Πατί: το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε χρειαστεί τότε δέκα ημέρες προκειμένου να καταδικάσει την επίθεση, κρυπτόμενο πίσω από ένα συλλυπητήριο μήνυμα που είχε ποστάρει ο τούρκος πρέσβης στο Παρίσι, και στο μεταξύ ο Ερντογάν είχε αμφισβητήσει, ξανά και ξανά, την ψυχική υγεία του Εμανουέλ Μακρόν – επιφέροντας την ανάκληση του γάλλου πρεσβευτή από την Αγκυρα -, είχε ζητήσει μποϊκοτάζ των γαλλικών προϊόντων, είχε κατηγορήσει τις χώρες της Δύσης ότι θέλουν να ξεκινήσουν πάλι τις «Σταυροφορίες», είχε συγκρίνει τη μεταχείριση των μουσουλμάνων στην Ευρώπη με εκείνη των εβραίων πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατηγορώντας τους ευρωπαίους ηγέτες για «φασισμό» και «ναζισμό»…

Σηματοδοτούν άραγε τα άμεσα συλλυπητήρια της Αγκυρας στο Παρίσι μια μεταστροφή, μια αποκλιμάκωση; Δεδομένης της προσπάθειας του Ερντογάν να πλασαριστεί ως ηγέτης των απανταχού σουνιτών, παράλληλα με τον επεκτατισμό που επιδεικνύει σταθερά στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, προκειμένου να «ξεχάσουν» οι τούρκοι πολίτες τη ζοφερή κατάσταση της οικονομίας τους, τίποτα δεν είναι λιγότερο δεδομένο. Η Ευρώπη, πάντως, μοιάζει να του δίνει και άλλη πίστωση χρόνου – κατά τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης οι «27» αποφάσισαν να επανέλθουν στο ζήτημα των κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας τον Δεκέμβριο. Το μόνο βέβαιο, στο μεταξύ, είναι πως από τη «μάχη Μακρόν – Ερντογάν» επωφελούνται μόνο οι φανατικοί – και πως η Γαλλία (ενδεχομένως, και όχι μόνο) εισέρχεται σε μια νέα περίοδο τρόμου.