Υβριδικό lockdown για τέσσερις εβδομάδες

Νέα δέσμη οριζόντιων μέτρων και περαιτέρω αυστηρές τοπικές παρεμβάσεις, με αιχμή και στις δύο περιπτώσεις το ολικό «κλείσιμο» της νύχτας, σηματοδοτούν έναν δύσκολο Νοέμβριο για την κοινωνική και την οικονομική δραστηριότητα, με κυρίαρχες αγωνίες της κυβέρνησης να αποσυμπιέσει το δημόσιο σύστημα υγείας και να μη φτάσει στο σημείο να κατεβάσει τα ρολά της χώρας μέσα στον χειμώνα, επιστρέφοντας σε συνθήκες άνοιξης (με SMS κυκλοφορίας κ.λπ.). Ως το κατάλληλο «όπλο» μπροστά στην επίθεση του δεύτερου πανδημικού κύματος προκρίθηκε τελικά ένα… υβριδικό lockdown, δηλαδή ο συνδυασμός στοχευμένων μέτρων που σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό προγραμματιζόταν να τεθούν σε εφαρμογή τα ξημερώματα της Δευτέρας. Στον πυρήνα του σχεδίου δράσης τεσσάρων εβδομάδων, οι οποίες θα αποτελέσουν το πιο κρίσιμο crash test για τη συνέχεια, βρίσκονται δύο μέτρα, ένα οριζόντιο και ένα τοπικό: η απαγόρευση κυκλοφορίας από τα μεσάνυχτα έως τις 5 τα ξημερώματα για όλο τον πληθυσμό της χώρας (δηλαδή ανεξαρτήτως της επιδημιολογικής εικόνας κάθε περιοχής) και το ολοήμερο «λουκέτο» σε εστιατόρια, μπαρ, καφέ (πλην όσων κάνουν κατ’ οίκον διανομή), μουσεία, θέατρα, κινηματογράφους και κλειστά γυμναστήρια της Αττικής και της Βόρειας Ελλάδας. Βεβαίως η γενικευμένη νυχτερινή απαγόρευση φέρνει συρρίκνωση στο ωράριο της εστίασης – όχι όμως «σφράγισμα» όπως στην Αθήνα ή στις άλλες επιβαρυμένες περιοχές – και στην υπόλοιπη χώρα, η οποία δεν θα διαβαθμίζεται πια σε τέσσερα επίπεδα επικινδυνότητας, αλλά σε δύο.

Πυρετός συσκέψεων. Στο μπαράζ διαβουλεύσεων του Πρωθυπουργού με συνεργάτες του, συναρμόδιους υπουργούς και επιστήμονες – που προηγήθηκαν του ισχυρού σεισμού στη Σάμο – όπως και στον πυρετό συσκέψεων των λοιμωξιολόγων, μπήκαν στο στόχαστρο οικονομικοκοινωνικές δραστηριότητες που, με βάση τις ιχνηλατήσεις, πυροδοτούν τη διασπορά. Εξού και αναζητήθηκαν δραστικές λύσεις στο κεφάλαιο «διασκέδαση» και συνολικά στην κινητικότητα των πολιτών, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιμένει στο μότο «απλά και εύκολα να ελεγχθούν» μέτρα, ζητώντας «εφαρμογή με απόλυτο τρόπο». Οπως, κατά πληροφορίες, έλεγε τα τελευταία 24ωρα στους στενούς συνεργάτες του, έχει σημασία να ληφθούν μέτρα νωρίτερα «για να προλάβουμε τα χειρότερα», εξού και οι τελικές αποφάσεις για οριζόντιους περιορισμούς ακόμα και σε «καθαρές» περιοχές. Με το ίδιο σκεπτικό, αναδιαμορφώνεται και ο χάρτης επικινδυνότητας, με δύο επίπεδα συναγερμού «επιτήρησης» και «αυξημένου κινδύνου», δηλαδή με συγχώνευση των «πράσινων» – «κίτρινων» και των «πορτοκαλί» – «κόκκινων» περιοχών.

Ειδικότερα πάντως για την Αττική και τη Βόρεια Ελλάδα προσεχώς ξημερώνουν διαφορετικές ημέρες, με «κλειστά» ψυχαγωγία / πολιτισμό / άθληση, ωστόσο θα συνεχίσουν τη λειτουργία τους μεταξύ άλλων το λιανεμπόριο, τα σχολεία, τα κομμωτήρια, τα ξενοδοχεία κ.ά. Η Αττική παραμένει μια βραδυφλεγής βόμβα, σύμφωνα με τις προειδοποιήσεις των ειδικών, και είναι σε θέση να προκαλέσει έκρηξη κρουσμάτων με άνευ προηγουμένου δυναμική σε περίπτωση χαλάρωσης τον χειμώνα. Από νωρίς είχε κλειδώσει επίσης η χρήση μάσκας παντού και για όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες, ενώ στα επιπλέον οριζόντια μέτρα συμπεριλαμβάνονται η επέκταση της τηλεργασίας σε ποσοστό 50% για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και η τηλεκπαίδευση για τους φοιτητές σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

«Μπλόκο» στις μετακινήσεις. Πάντως η γενική απαγόρευση κυκλοφορίας τη νύχτα καλύπτει ουσιαστικά και το σενάριο που βρισκόταν υπό επεξεργασία ως την τελευταία στιγμή για «μπλόκο» στις μετακινήσεις των πολιτών από νομό σε νομό. Στο πρωθυπουργικό επιτελείο διαπίστωσαν προβλήματα εφαρμογής ενός τέτοιου ξεχωριστού μέτρου και κινήθηκαν στην κατεύθυνση «ευρύτερη απαγόρευση, νωρίτερα, για να προλάβουμε τα χειρότερα», όπως έλεγαν ενημερωμένες πηγές. Το νέο πλαίσιο περιορισμών οδήγησε τον Πρωθυπουργό σε συνεχείς συσκέψεις με το οικονομικό επιτελείο του προκειμένου να προωθηθεί νέα στήριξη των εργαζομένων και των επιχειρήσεων που θα πληγούν περαιτέρω. Ειδικότερα, το πακέτο των οικονομικών αντιμέτρων περιλαμβάνει αποζημιώσεις 534 ευρώ τον μήνα για τους εργαζομένους σε αναστολή εργασίας, 300-534 ευρώ για τους εργοδότες που κλείνουν με κρατική εντολή, υποχρεωτικό κούρεμα 40% στα ενοίκια, αναστολή πληρωμής του ΦΠΑ και «δώρο» ένα μεγάλο μέρος της επιστρεπτέας προκαταβολής.

Είναι σαφές, αν κοιτάξει κανείς τον ευρωπαϊκό χάρτη, όπως αυτός αποτυπώνεται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC), ότι η Ελλάδα φαίνεται να διαθέτει μεγαλύτερο περιθώριο χρόνου και συνεπώς ελιγμών για την αναχαίτιση της πανδημίας, δεδομένου ότι χρωματίζεται με ελαφρύτερα χρώματα συγκριτικά με το βαθύ κόκκινο που απλώνεται πάνω από την Ισπανία, τη Γαλλία και το μεγαλύτερο τμήμα της Γερμανίας και της Ιταλίας. Εάν όμως κανείς επικεντρώσει το βλέμμα του στον ελληνικό χάρτη με τις απότομες εναλλαγές στους χρωματισμούς, διαπιστώνει ότι η επιδημιολογική κατάσταση είναι ρευστή, αμφίβολη και γεμάτη ανατροπές.

Η Θεσσαλονίκη, που από παράδειγμα προς μίμηση μετατράπηκε σε παράδειγμα προς αποφυγή, η περίπτωση της Λάρισας, που από το κίτρινο πέρασε στο πορτοκαλί στις 21 Οκτωβρίου και έπειτα από οκτώ ημέρες μπήκε σε καραντίνα, αλλά και οι Σέρρες, που δείχνουν πως ο νέος κορωνοϊός επελαύνει σε όμορες περιοχές, εξηγούν την ανάγκη (και) για οριζόντια μέτρα, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την υποχρεωτική χρήση μάσκας στην επικράτεια.

«Κοινωνικές φούσκες». Στο ανελαστικό αυτό πλαίσιο, επιστήμονες και κυβέρνηση βρίσκονται σε συνεχή αναζήτηση σύνθεσης ενός «μπουκέτου» μέτρων που θα περιορίζει τις στενές συναναστροφές ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές «κοινωνικές φούσκες» (δηλαδή, τις επιλεγμένες στενές επαφές εν μέσω πανδημίας) χωρίς να στραγγαλίζει την καθημερινότητα των κουρασμένων πολιτών. Και καθώς η ερασιτεχνική συμμετοχή σε ομαδικά αθλήματα προκαλεί – όπως προκύπτει από την ιχνηλάτηση – ντόμινο κρουσμάτων, τα μέλη της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων εκτιμούν ότι η αποχή από τις αθλητικές εκδηλώσεις αποτελεί ακόμη ένα αναγκαίο κακό.

Σε κάθε περίπτωση ο πιο σκληρός «δείκτης» – αυτός που ορίζει τις εξελίξεις – είναι η πίεση που δέχεται το σύστημα υγείας σε συνδυασμό με τις δυσοίωνες εκτιμήσεις των ειδικών για εκτίναξη των κρουσμάτων, κάνοντας λόγο ακόμη και για διπλασιασμό το επόμενο διάστημα. Το καμπανάκι ότι η πληρότητα των ΜΕΘ έχει φτάσει στο κόκκινο σε διάφορες περιοχές χτύπησε άλλωστε ο καθηγητής Σωτήρης Τσιόδρας την περασμένη Πέμπτη. Ενδεικτικά, στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη είναι πάνω από 60%, στην Ηπειρο αγγίζει το 40%, ενώ στη Δυτική Μακεδονία είναι ήδη 100%.