Επίπεδα Lp(a) και καρδιαγγειακός κίνδυνος

H επιδημία COVID-19 συνδέεται με σημαντικές καρδιαγγειακές επιπλοκές ιδιαίτερα σε εκείνους τους ασθενείς με προϋπάρχουσες καρδιαγγειακές παθήσεις ή με πολλούς παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα, παχυσαρκία, υπέρταση και υπερλιπιδαιμία. Με βάση τελευταίες έρευνες, τα άτομα με αυξημένη τιμή της Lp(a) που θα νοσήσουν από τον κορωνοϊό έχουν αυξημένο κίνδυνο για θρομβώσεις στο αρτηριακό ή το φλεβικό σκέλος της κυκλοφορίας επιβαρύνοντας σημαντικότατα την πρόγνωσή τους. Mάλιστα, το γονίδιο της Lp(a) ως αντίδραση στη χειμαρρώδη φλεγμονώδη αντίδραση που προκαλεί ο κορωνοϊός μέσω της ιντερλευκίνης 6 προκαλεί περαιτέρω αύξηση των επιπέδων της Lp(a) αποσταθεροποιώντας τις τυχόν ευάλωτες αθηρωματικές πλάκες στα στεφανιαία αγγεία προκαλώντας έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Η λιποπρωτεΐνη α [Lp(a)] παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την «κακή» LDL χοληστερόλη, αλλά επιπλέον μέσω ενός συστατικού της, την απολιποπρωτεΐνη (α), μπορεί να αλληλεπιδρά άμεσα με το ενδοθήλιο και το αγγειακό τοίχωμα ασκώντας προθρομβωτική, προαθηρογόνο και προφλεγμονώδη επίδραση. Πράγματι, τα σύγχρονα δεδομένα υποστηρίζουν ότι η Lp(a) συμμετέχει στην αθηρωμάτωση των αρτηριών και στις διεργασίες που οδηγούν σε στένωση της αορτικής βαλβίδος. Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά τον προληπτικό έλεγχο για αυξημένη Lp(a) στους ασθενείς με ιστορικό εμφάνισης πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου, με οικογενή υπερχοληστερολαιμία, με οικογενειακό ιστορικό αυξημένων τιμών Lp(a) ή με υποτροπιάζοντα καρδιαγγειακά συμβάματα παρά τη λήψη κατάλληλης αγωγής. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να δείχνουν ότι η μείωση της Lp(a) στο αίμα συνοδεύεται με μείωση των καρδιακών εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι στατίνες, που αποτελούν την πιο διαδεδομένη, αποτελεσματική και ασφαλή θεραπεία για την αντιμετώπιση της υψηλής LDL χοληστερόλης, δεν φαίνεται να μειώνουν τα επίπεδα της Lp(a) στο αίμα. Νεότερες θεραπείες, με τη χρήση αντινοηματικών ολιγονουκλεοτιδίων, δηλαδή φαρμάκων που στοχεύουν απευθείας τη σύνθεση της απολιποπρωτεΐνης (α) στο ήπαρ, υπόσχονται σε ερευνητικές μελέτες την επιθυμητή μεγάλη μείωση των επιπέδων της Lp(a) στο αίμα.

Επί του παρόντος και με την επιδημία του κορωνοϊού σε πλήρη εξέλιξη, η ασφαλής πρακτική στους ασθενείς με αυξημένη Lp(a) είναι η εντατικοποίηση της αντιλιπιδαιμικής αγωγής με στατίνη ώστε τουλάχιστον να επιτευχθεί ο θεραπευτικός στόχος όσον αφορά τα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ, διευθυντής της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής