Ο νόμος στο εδώλιο

Η «Υπόθεση Κολίνι» («Der Fall Collini», Γερμανία, 2019), ό,τι το καλύτερο έχει να προσφέρει η νέα κινηματογραφική εβδομάδα, βασίζεται σε αληθινή ιστορία η οποία έλαβε χώρα στη Γερμανία στις αρχές του νέου μιλένιουμ φέρνοντας έναν Ιταλό, τον Φαμπρίτσιο Κολίνι (Φράνκο Νέρο) αντιμέτωπο με τη γερμανική δικαιοσύνη για την εν ψυχρώ δολοφονία ενός πάμπλουτου γερμανού βιομήχανου, του Χανς Μέιερ (Μάνφρεντ Ζαπάτκα). Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ο ηλικιωμένος Κολίνι σκότωσε τον ακόμα πιο ηλικιωμένο Μέιερ, γνωστό για τη φιλευσπλαχνία του. Ομως αυτό που απασχολεί τον Λάινεν (Ελίας Εμ Μπάρεκ), τον τουρκικής καταγωγής άπειρο αλλά δραστήριο δικηγόρο του Κολίνι, είναι το κίνητρο. Ο Λάινεν, θα γίνει το πρόσωπο κλειδί της πλοκής της ταινίας για έναν ακόμα λόγο. Υπήρξε ο ίδιος προστατευόμενος του θύματος από παιδί (στην ουσία έγινε δικηγόρος χάρη στον Μέιερ) και σχετίζεται ακόμη φιλικά με την κόρη του (Αλεξάντρα Μαρία Λάρα).

Είναι προφανές ότι η απάντηση σε όλον αυτόν τον κυκεώνα που ο σκηνοθέτης Μάρκο Κρόιτσπαϊντνερ χτίζει αργά και με μεθοδική κλμιάκωση, βρίσκεται θαμμένη στο παρελθόν. Η ταινία αυτή είναι η τρανή απόδειξη ότι η Γερμανία δεν έχει ξορκίσει ακόμα το «φάντασμα» του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με τις θηριωδίες των ναζιστών και τα εκατομμύρια των θυμάτων από τα εγκλήματά τους για τα οποία πολλοί απαλλάχθηκαν με δόλιους τρόπους. Αντιθέτως, το ζήτημα παραμένει ζωντανό (είναι εξάλλου επίκαιρο) και πολύ πιθανόν αυτό θα συμβαίνει για πολλά χρόνια ακόμα. Ο σκηνοθέτης χειρίζεται με ισορροπία το τότε και το τώρα (τόσο όσο) και η ταινία δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από ένα τυπικό, «πιασάρικο» δικαστικό δράμα α λα Χόλιγουντ. Δεν είναι ίσως κάτι το τρομερό ως κινηματογράφος, όμως «ρουφιέται» εύκολα, έχει θαυμάσια φωτογραφία, σφιχτό μοντάζ και έκτακτες ερμηνείες, ακόμα και στους β’ ρόλους, όπως εκείνος του πανεπιστημιακού καθηγητή Νομικής (Χάινερ Λάουτερμπαχ), ο οποίος εκπροπωπεί την οικογένεια του θύματος.

Βαθμολογία: 7

Ανθρωπιά, η μόνη λύση

Βαθιά πίκρα, μια μόνιμη αίσθηση μελαγχολίας αλλά εντέλει και μια διάθεση αισιοδοξίας αφήνει πίσω της η ταινία «Η ελπίδα του κόσμου» («Gloria Mundi», Γαλλία / Ιταλία, 2019), τελευταία δημιουργία του διανοούμενου αριστερού σκηνοθέτη Ρομπέρ Γκεντιγκιάν, γνωστού στη χώρα μας κυρίως από το μικρό αριστούργημα «Τα χιόνια του Κιλιμάντζαρο». Το χαμένο όραμα της Αριστεράς, η απαξία των αρχών, η έλλειψη της συντροφικότητας ή της απλής ανθρωπιάς στον κόσμο του απόλυτου ατομικισμού, είναι και πάλι θέματα που αγγίζει με προσοχή και απολύτως συνειδητοποιημένα ο σκηνοθέτης.

Ο Γκεντιγκιάν μας μεταφέρει για μια ακόμη φορά στις εργατικές περιοχές της αγαπημένης του Μασσαλίας, αφηγούμενος μια ιστορία καθημερινών, συνηθισμένων ανθρώπων που μάχονται με πείσμα εναντίον όλων των αντιξοοτήτων της ζωής, αρνούμενοι να καταθέσουν τα όπλα, έτοιμοι να αυτοθυσιαστούν γα το ευρύτερο καλό. Κέντρο βάρους της ιστορίας μια καθαρίστρια (η Αριάν Ασκαρίντ, σύντροφος του σκηνοθέτη, απέσπασε γι’ αυτή την ερμηνεία το βραβείο Copa Volpi στο περσινό φεστιβάλ κινηματογράφου Βενετίας) και μοχλός της πλοκής ένας πρώην φυλακισμένος για φόνο (Ζεράρ Μεϊλάν) που προσπαθεί να ξαναβρεί τα πατήματά του – κάτι πολύ δύσκολο.

Ολοι οι χαρακήρες της ταινίας – στους οποίους και εκείνος του Ζαν Πιερ Νταρουσέν, επίσης μόνιμου συνεργάτη του σκηνοθέτη – είναι πληγωμένοι, απογοητευμένοι, κουρασμένοι αλλά πάντα άνθρωποι. Ρεαλισμός και ποίηση, υπαρξιακή αναζήτηση και μια βαθιά πίστη στην παντοδυναμία της δεμένης οικογένειας φτιάχνουν ένα εύγευστο κινηματογραφικό κοκτέιλ, μια ταινία σπάνιας ευαισθησίας στους καιρούς μας, μια ταινία που μας αφορά όλους.

Βαθμολογία: 8

Αναζητήσεις στην έρημο

Οχι ακριβώς χαριτωμένη, ούτε όμως και δυσάρεστη, η ταινία «Το θαύμα του άγνωστου Αγίου» («Le miracle du Saint Inconnu», Μαρόκο / Γαλλία / Κατάρ, 2019) του Αλα – Ελντι – Αλτζέμ ανήκει στη κατηγορία εκείνων που σε προκαλούν να σηκώσεις το φρύδι με περιέργεια, να δεις το έργο και αργότερα, να νιώσεις ότι το αφήνεις σιγά – σιγά πίσω σου. Ασκηση ύφους κυρίως, το φιλμ πραγματεύεται μια «αστυνομικού τύπου» ιστορία, η οποία βέβαια είναι περισσότερο ένα πρόσχημα για τη δημιουργία μιας πινακοθήκης αξιοπερίεργων προσώπων που στολίζουν την ταινία, σαν τις μπάλες που στολίζουν ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Εχει γίνει μια ληστεία, τα λάφυρα βρίσκονται κρυμμένα κάπου στην έρημο και μετά την αποφυλάκισή του, αυτός που τα έκρυψε πάει να τα πάρει για να βρει στο ίδιο σημείο κτισμένο ένα ναό. Ολα αυτά σε μια απέραντη αφρικανική έρημο, με μια χούφτα ανθρώπους τριγύρω στους οποίους ο σκηνοθέτης δίνει ισάξιο, ή σχεδόν ισάξιο φιλμικό χρόνο, φτιάχνοντας αστείες καταστάσεις «γεμίζοντας» με χιούμορ τον χρόνο. Ενας ξενοδόχος, ένας κουρέας, δύο αγρότες, μερικές ηλικιωμένες χωριάτισσες, ένας άλλος κακοποιός και κάποιοι άλλοι τύποι συμμετέχουν σε αυτό το αλλόκοτο παιχνίδι που θυμίζει κάτι σαν κράμα ταινίας των αδελφών Κοέν, του Ακι Καουρισμάκι και του Ελία Σουλεϊμάν σκηνοθετημένη με ρυθμούς ταινίας του Αμπάς Κιαροστάμι (παίζουν Γιουνές Μπουάμπ, Σαλάχ Μπεν Σαλέχ, Μπουσαίμπ Σεμάκ κ.ά.).

Βαθμολογία: 6

Η κατάρα των κινητών!

Εχοντας σε πρώτο πλάνο ένα μουγγό αγοράκι (Αζι Ρόμπινσον) του οποίου το βλέμμα θυμίζει πολύ εκείνο του Ντάνι Λόιντ στο κλασικό θρίλερ «Η λάμψη» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ και με μια ιστορία έντονων μεταφυσικών διαστάσεων και τρόμου, το θρίλερ «Ελα να παίξουμε» («Come play», ΗΠΑ, 2020), δεν θα έλεγα ότι είναι ό,τι πιο πρωτότυπο έχουμε δει στο είδος του. Ωστόσο, είναι εμφανές ότι ο σκηνοθέτης Τζέικομπ Τσέις δεν έχει βάλει στόχο την «καταναγκαστική» άντληση σκηνών αιμόφυρτου τρόμου προκειμένου να κάνει τον θεατή να αναπηδήσει στο κάθισμά του. Αρνούμενος την ευκολία των κλισέ, ο Τσέις (που έκανε ταινία μεγάλου μήκους μια μικρού που είχε γυρίσει ο ίδιος) δίνει σημασία στην ατμόσφαιρα που προκύπτει μέσα από την αλλόκοτη σχέση ανάμεσα στο μοναχικό αυτό παιδί και το περιβάλλον του (γονείς, δάσκαλοι, άλλα παιδιά) στο οποίο προστίθεται ένα τέρας ονόματι Λάρι. Αλλά το γεγονός ότι ο Λάρι έχει προκύψει από το… κινητό του παιδιού (μέσω μιας λειτουργίας του οποίου ακούμε τις σκέψεις του) είναι από μόνο του όχι απλώς ένα ανατριχιαστικό εύρημα, αλλά και ένα κλείσιμο του σκηνοθέτη για μια από τις κατάρες των καιρών μας!

Βαθμολογία: 5

Προβάλλεται επίσης η παιδική ταινία «Σαν τον σκύλο με τη γάτα 3» («Cats and dogs 3», ΗΠΑ, 2020) του Αζίζ Τζιντάνι, συνέχεια του ν.2 που ήταν συνέχεια του Ν. 1. Ελληνική μεταγλώττιση: Δημήτρης Μακαλιάς, Πηνελόπη Σκαλκώτου, Φοίβος Ριμένας κ.ά.