Ηχοδύναμα

Ο Αντάλ Ντοράτι διευθύνει Μότσαρτ και Χάιντν
– οι ηχογραφήσεις στη Mercury. Australian Eloquence, 4 CD

Επιστροφή στην Australian Eloquence, που τώρα φέρνει για πρώτη φορά σε CD μια σειρά από εντυπωσιακές και σημαντικές ηχογραφήσεις του μεγάλου ούγγρου μαέστρου Αντάλ Ντοράτι: είναι η δουλειά του στους δύο συνθέτες την περίοδο που ηχογραφούσε στην πρωτοποριακή Mercury του επίσης σπουδαίου Μπομπ Φάιν. Αυτή η έκδοση έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς εν προκειμένω μιλάμε όχι μόνο για έναν εξαίρετο μαέστρο αλλά και για τον άνθρωπο που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επαναφορά του συνόλου του συμφωνικού αλλά και του οπερικού έργου του Χάιντν, του «πατέρα» της συμφωνίας.

ΧΑΪΝΤΝ ΚΑΙ ΝΤΟΡΑΤΙ. Πριν από τον Χάιντν η έννοια «συμφωνία» δεν ήταν αυτή που υφίσταται μετά από αυτόν και στην οποία «πάτησαν» τόσο ο Μότσαρτ όσο και ο Μπετόβεν καθώς και όλοι οι μεταγενέστεροι συνθέτες περίπου μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Η επιτυχία της ηχογράφησης του πλήρους συμφωνικού κύκλου του Χάιντν από τον Ντοράτι, με τις πάνω από 100 συμφωνίες, ήταν τεράστια και έγραψε ιστορία στη δισκογραφία. Η απήχησή της ήταν και παραμένει τόσο μεγάλη ώστε οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ήταν και ο πρώτος πλήρης τέτοιος κύκλος. Ωστόσο αυτό δεν είναι ακριβές: πρώτος ηχογράφησε το σύνολο αυτών των έργων ο επίσης σπουδαίος αλλά εντελώς ξεχασμένος σήμερα Ερνστ Μεζεντόρφερ στη Βιέννη με την Ορχήστρα Δωματίου της πόλης. Δυστυχώς, κυρίως για λόγους δικαιωμάτων, ο κύκλος εκείνος χάθηκε επί δεκαετίες από τον κατάλογο και εκδόθηκε μόλις πριν από λίγο καιρό από την εταιρεία Σκριμπέντουμ. Ο πλήρης κύκλος του Ντοράτι, με τη σπουδαία Φιλαρμόνια Ουνγκάρικα, ακολούθησε.

Πριν όμως και από τους δύο αυτούς ιστορικούς κύκλους, ο Ντοράτι είχε ηχογραφήσει λίγες συμφωνίες του Χάιντν και του Μότσαρτ. Επίσης για πολλά χρόνια και αυτές οι ηχογραφήσεις είχαν λείψει από τον κατάλογο, προφανώς στη σκιά της μεταγενέστερης πλήρους έκδοσης Χάιντν. Αυτές είναι που επανέρχονται εδώ. Και είναι τόσο ενδιαφέρουσες που δεν χρειάζεται να πει κανείς τίποτα περισσότερο. Ανήκουν στην κατηγορία «με κλειστά μάτια». Εγιναν με τις Συμφωνικές Ορχήστρες της Μινεάπολης και του Λονδίνου και κάποιες με τη Φιλαρμόνια Ουνγκάρικα που όμως δεν είναι εκείνες του διάσημου κύκλου αλλά προηγούνται αρκετά στον χρόνο. Ο Ντοράτι είναι, όπως πάντοτε σε ό,τι έκανε, υποδειγματικός. Και ασφαλώς μπροστά από την εποχή του. Οι ορχήστρες του δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους και οι αναγνώσεις του πατάνε πολύ γερά στη γη. Ο πρωτοπόρος ιδιοφυής Μπομπ Φάιν έχει εξασφαλίσει ότι σήμερα, σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα, τα πάντα ακούγονται με τη μεγαλύτερη δυνατή φυσικότητα. Ο χρόνος δεν στάθηκε ικανός να νικήσει ούτε τον έναν ούτε τον άλλο. Οπως, πολύ περισσότερο, δεν νίκησε τα ίδια τα έργα των δύο μεγάλων κλασικών της Βιέννης. Που κάθε φορά που τα ακούς, όσες φορές κι αν τα ακούσεις, δεν μπορείς να μην εκπλαγείς από τη δύναμή τους.