Ζητείται «προλεταριάτο»

Στη λογοτεχνία, στο θέατρο, στη δραματουργία γενικά, ένας αρχετυπικός χαρακτήρας, πολύ συχνά απαραίτητος για την εξέλιξη του μύθου, είναι ο αδύναμος, ο μη προνομιούχος, ο απόκληρος, αυτός που δεν έχει πρόσβαση σε βασικά αγαθά. Ακόμη και αν δεν υπάρχει επί σκηνής ή στο κείμενο, υπονοείται ώστε να προσδιορίσει εξ αντιδιαστολής τον δυνατό, τον έχοντα και κατέχοντα που εκπροσωπεί την εξουσία. Αλλά, συνήθως, υπάρχει. Είναι, για παράδειγμα, η Τιτίκα στους «Αθλίους» τους Ουγκώ, το «Κοριτσάκι με τα σπίρτα» του Αντερσεν, ο «Ολιβερ Τουίστ» του Ντίκενς. Αν τα παραπάνω λογοτεχνικά έργα τα είχε γράψει ο Μαρξ, η Τιτίκα, το κοριτσάκι που ξεπάγιασε, ο ορφανός Ολιβερ, θα ήταν προλετάριοι.

Εφόσον λοιπόν η δραματουργία έχει ανάγκη από προλετάριους, σιγά μη δεν έχει ανάγκη η Ιστορία, ακόμη και ως αφήγημα, από προλεταριάτα. Και όταν δεν υπάρχουν, τουλάχιστον έτσι όπως τα ορίζουν ο Μαρξ και ο Ενγκελς, τα επινοούν αυτοί των οποίων το πολιτικό αφήγημα έχει ανάγκη από «προλεταριακή» καύσιμη ύλη.

Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού που έκανε συνθήματα τύπου «Προλετάριοι όλου του κόσμου, ενωθείτε!» να ακούγονται παρωχημένα και γραφικά, ο όρος (και η χρήση του) είχαν ανάγκη από νέα σημειολογία. Στη δρομολόγησή της βοήθησαν και οι γεωπολιτικές συνθήκες. Κάπως έτσι νομίζω ότι στους μουσουλμάνους που, ως πρόσφυγες ή ως μετανάστες, έφθαναν στην Ευρώπη, δόθηκε ο ρόλος του νέου προλεταριάτου. «Εμπρός τη Γης οι κολασμένοι» reloaded. Κι αν ανάμεσά τους υπάρχουν τζιχαντιστές, «Σιγά μωρέ, να μην πληρώσει δηλαδή κάποτε και η Ευρώπη τις Σταυροφορίες;». Το βλέπουμε αυτό γραμμένο και εκπεφρασμένο με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

«Είμαι Καθηγητής»

Το είδαμε και πάλι με αφορμή τον αποτρόπαιο αποκεφαλισμό του καθηγητή Σαμουέλ Πατί από τον 18χρονο τσετσένο τζιχαντιστή. Καταγράφηκε με τη σιωπή όλων αυτών που είναι έτοιμοι να καταδικάσουν τη βία, μόνο όμως του φαντασιακού ιδεολογικού αντιπάλου. Των ανεπίσημων δικαιωματιστών, των επίσημων antifa, του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας (έως χθες το μεσημέρι, δύο ημέρες μετά το συμβάν, δεν υπήρχε κάποια σχετική αναφορά στην επίσημη σελίδα της), της ΟΛΜΕ, της εκπαιδευτικής κοινότητας γενικά. Διότι έχει σημασία ότι το θύμα ήταν καθηγητής στη Γαλλία, μία χώρα που στα πανεπιστήμιά και τα σχολεία της έχουν διαμορφωθεί ιδέες και κινήματα με κορυφαίο τον «Μάη του ’68» (τα συνθήματα του οποίου ακόμη προσπαθούν κάποιοι να αφομοιώσουν). Και ακόμη μεγαλύτερη ότι σφαγιάστηκε με αφορμή την άσκηση των διδασκαλικών του καθηκόντων, ενώ δηλαδή δίδασκε στους μαθητές του την ελευθερία του λόγου.

Φαντάζομαι τι θα γινόταν αν ο δράστης ήταν ένας καθ’ ομολογίαν φασίστας ή ένας αστυνομικός. Που θα αποκεφάλιζε (δεν φανταζόμουν ποτέ ότι ο αποκεφαλισμός θα γινόταν, σχεδόν, ειδησεογραφική ρουτίνα) έναν δάσκαλο επειδή δίδασκε την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Ενα νέο «Teachers’ lives matter». Και πολύ σωστά. Ετσι θα έπρεπε να γίνει. Ομως το frame «Είμαι Καθηγητής» (Je suis enseignant) ή το «Je suis Samuel» δεν είδα να έχει μεγάλη απήχηση στα ελληνικά σόσιαλ μίντια. Μυρίζομαι έναν φόβο και αναρωτιέμαι από πού προέρχεται. Μήπως στο να μην κατηγορηθούν για υποκίνηση ισλαμοφοβικής βίας όπως, πριν από τρία χρόνια, η Σώτη Τριανταφύλλου;

Κάποτε στη Δύση

Ο αντιδυτικισμός της Αριστεράς, η αναγωγή της ευρωπαϊκής αστικής δημοκρατίας σε σύγχρονο τέρας του καπιταλισμού που τρώει αμάσητα τα παιδιά του, καλλιεργήθηκε έντονα τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα – μην ξεχνάμε τα συνθήματα του «Οχι» στο δημοψήφισμα. Αποτέλεσμα, το κλείσιμο του ματιού στο Ισλάμ, για να το πω κομψά. Θυμάμαι τον σάλο που είχε ξεσηκωθεί με την ανακοίνωση της τοποθέτησης επιτρόπου «για την προστασία του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής». Αυτό ακριβώς που έδειξε ότι χρειαζόμαστε ο αποκεφαλισμός του Πατί.