Αίθουσες χωρίς κοινό, σινεμά {LF}στο κενό

Πριν από λίγο καιρό, η Ενωση Ιδιοκτητών Κινηματογράφων, το Σωματείο Σκηνοθετών Αμερικής και η Ενωση Κινηματογράφου έστειλαν επιστολή προς τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών με αίτημα την «ανακατεύθυνση των μη δαπανηθέντων κεφαλαίων από το πακέτο βοήθειας για τον κορωνοϊό» που είχε εγκριθεί νωρίτερα από το κράτος. Οι ενώσεις ζητούν επίσης «ένα νέο θεσμικό πλαίσιο με προτάσεις που θα συνδράμουν στη σωτηρία των κινηματογράφων με μια αποτελεσματική αντιμετώπιση των απωλειών λόγω της πανδημίας».

Η κίνηση ίσως να μην είχε πάρει την έκταση που έχει πάρει αν δεν είχαν συνυπογράψει την επιστολή αρκετοί καλλιτέχνες, ανάμεσα στους οποίους τρεις γίγαντες της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας: ο Κλιντ Ιστγουντ (που την ίδια ώρα ετοιμάζει νέα ταινία, το «Cry Macho»), ο Μάρτιν Σκορσέζε (που έχει νέα ταινία στα σχέδιά του εδώ και καιρό) και ο Τζέιμς Κάμερον (που έχει στο παρελθόν δηλώσει ότι θέλει να κάνει ταινία στη Σελήνη). Ολοι αυτοί οι πολυβραβευμένοι δημιουργοί, οι οποίοι ανέκαθεν ήταν θρύλοι τής – το τονίζω – μεγάλης οθόνης, δηλαδή της αίθουσας, επισημαίνουν το ενδεχόμενο «της μη επιβίωσης των κινηματογράφων από τις επιπτώσεις της πανδημίας».

Μα φυσικά. Την ώρα που αλυσίδες πολυκινηματογράφων όπως οι ΑMC Entertainment και Regal είχαν ανοίξει εν μέσω καλοκαιριού με μειωμένη χωρητικότητα σε πολλές αμερικανικές πόλεις, η αγορά του Λος Αντζελες και της Νέας Υόρκης παρέμεινε κλειστή. Το αποτέλεσμα του πειράματος φάνηκε στα απογοητευτικά νούμερα των εισπράξεων, γεγονός στο οποίο οφείλεται η απόφαση της αναβολής της εξόδου πολλών μπλοκμπάστερ για το προσεχές έτος.

Την παραπάνω επιστολή συνυπέγραψαν επίσης οι παραγωγοί του Μποντ, Μπάρμπαρα Μπρόκολι και Μάικλ Τζ. Γουίλσον. Να θυμίσω εδώ ότι η τελευταία ταινία Μποντ, το «No time to die», που επρόκειτο να διανεμηθεί τον περασμένο Απρίλιο, πήρε αρχικώς νέα ημερομηνία πρώτης προβολής για τον Νοέμβριο και εν τέλει άλλαξε και αυτή για τον Απρίλιο του 2021. Την υπογραφή της στην επιστολή έβαλε και η Πάτι Τζένκινς, η σκηνοθέτρια της ταινίας «Wonder Woman 1984», ακόμη μια ταινία με προδιαγραφές μπλοκμπάστερ, της οποίας η διανομή κινδυνεύει να μετατεθεί για του χρόνου, αν δηλαδή δεν καταφέρει να διανεμηθεί τον Δεκέμβριο του 2020 στις αίθουσες, όπως μέχρι στιγμής είναι προγραμματισμένο.

Στην Ελλάδα. Αν τώρα όλα αυτά συμβαίνουν στην καρδιά της βιομηχανίας του κινηματογράφου, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι μπορεί να συμβαίνει σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, στην οποία η αγορά είναι τόσο φτωχή που μετά βίας υπολογίζεται σε ό,τι αφορά τα ποσοστά των κινηματογραφικών εισπράξεων της παγκόσμιας αγοράς.

Τα νούμερα που έχουν φτάσει τα εισιτήρια των κινηματογράφων της Ελλάδας αυτή την τελευταία περίοδο είναι περίπου 10.000-15.000 την εβδομάδα και σε όλη την επικράτεια. Για να καταλάβετε την κατάπτωση, αρκεί να σας πω ότι εδώ και δεκαετίες το χειρότερο ρεκόρ στις κινηματογραφικές εισπράξεις ήταν 80.000 την εβδομάδα του Δεκαπενταύγουστου.

Υπάρχει όμως αδικία στο ζήτημα της δημόσιας κινηματογραφικής ψυχαγωγίας;

Ενδεχομένως και να υπάρχει, ναι. Κάποια μικρά παραδείγματα ίσως δώσουν τη μεγάλη εικόνα: την ίδια ώρα που δινόταν άδεια για επιπλέον καρέκλες και καθίσματα στα καταστήματα εστίασης, αφαιρούνταν καθίσματα από τα θερινά σινεμά. Και την ίδια ώρα που οι αιθουσάρχες αναγκάζονταν να βγάλουν τα τραπεζάκια από τα κυλικεία τους για την αποφυγή συνωστισμού, με το γράμμα του νόμου οι πελάτες τους (αυτοί οι λίγοι πελάτες) κάθονταν στο… διπλανό καφέ μέχρι την έναρξη της ταινίας.

Εν τω μεταξύ, πριν από λίγες ημέρες και ενώ οι χειμερινές αίθουσες ετοιμάζονται να ανοίξουν έχοντας παραμείνει κλειστές επί σειρά μηνών – αβοήθητες εννοείται – πάρθηκε απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ σχετική με το εισιτήριο, που ενδεχομένως να έχει επίσης αρνητικές επιπτώσεις: η πώληση των εισιτηρίων των κινηματογράφων θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά μέσω Διαδικτύου.

Ηλεκτρονικά εισιτήρια. Ομως η κράτηση θέσεων και η αγορά εισιτηρίων μέσω Ιντερνετ, ενώ θεωρείται ρουτίνα για τους θεατές νεαρής ηλικίας που συχνάζουν στους πολυκινηματογράφους, δεν μπορεί να ισχύσει από τη μια στιγμή στην άλλη στις μονές αίθουσες, το κοινό των οποίων είναι ως επί το πλείστον ηλικίας άνω των 40 ετών. Είναι πολύ δύσκολο για αυτούς τους ανθρώπους, κυρίως της περιφέρειας, να «εκπαιδευτούν» σε αυτά τα νέα δεδομένα, πόσω μάλλον από τη στιγμή που η έξοδος για κινηματογράφο γίνεται σπάνια και θεωρείται πλέον πολυτέλεια.

Online κριτική. Αντε τώρα ύστερα από όλη αυτή τη σκληρή πραγματικότητα των αδιαμφισβήτητων δεδομένων (αλλά αιτιών πολλών ασαφειών που συνεπάγονται) να κάνεις τη δουλειά του κριτικού κινηματογράφου. Αγγίζει τα όρια του σουρεαλισμού. Οι δημοσιογραφικές προβολές σε αίθουσες γίνονται σπανίως, οι κριτικοί βλέπουμε τις ταινίες online (με ειδικά λινκ που στέλνουν οι εταιρείες), αλλά καλούμαστε να γράψουμε για τον κόσμο που υποτίθεται ότι θα πάει στην… αίθουσα. Αυτή η λέξη, online, έχει γίνει πια ένα με τη φύση μας. Ολα online γίνονται, να τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές πραγματοποιείται το Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Ταινιοθήκης διαδικτυακά. Πριν από λίγο καιρό βρέθηκα στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν όπου γίνονταν προβολές στις αίθουσες (με αυστηρά μέτρα βεβαίως), αλλά η συνέντευξη που πήρα από τον Γούντι Αλεν έγινε online διότι δεν του επιτρεπόταν να ταξιδέψει από τη Νέα Υόρκη στην Ισπανία.

Θαρρείς ότι γίνεται ό,τι είναι δυνατόν να γίνει ώστε η στοιχειώδης ανθρώπινη επαφή να εξαφανιστεί πλήρως.