Θα έχουν δουλειά;

Η Ευρώπη έχει 31 λιγνιτικές περιοχές και συνολικά 96 περιοχές εξόρυξης ή καύσης λιγνίτη ή λιθάνθρακα. Δύο από αυτές τις περιοχές βρίσκονται στην Ελλάδα. Η Δυτική Μακεδονία – η άλλη στη Μεγαλόπολη – έχει τους χειρότερους δείκτες ανεργίας ανάμεσα σε αυτές τις περιοχές και έναν από τους μεγαλύτερους βαθμούς εξάρτησης της οικονομίας της από τη λιγνιτική δραστηριότητα. Τέλος του 2023 όλες οι μονάδες, με εξαίρεση μία, πρέπει να κλείσουν. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν δημιουργηθεί νέες δουλειές για τους χιλιάδες εργαζόμενους. Τώρα μαθαίνουμε ότι το master plan της απολιγνιτοποίησης θα είναι σε δημόσια διαβούλευση έως και τις 10 Νοεμβρίου. Οι πυλώνες που περιλαμβάνει γενικόλογοι και αναμασήματα: καθαρή ενέργεια, βιομηχανία, βιοτεχνία, έξυπνη αγροτική παραγωγή και άλλα τιτλώδη χωρίς ουσία.

Σε μια άλλη περιοχή, εκεί που βρίσκονται τα 2/3 των λιγνιτικών μονάδων της Ευρώπης, στην Ανατολική Γερμανία, η διαδικασία ξεκίνησε νωρίτερα. Εκεί ήδη έχουν αποφασίσει τι θα κάνουν. Ηδη η Volkwagen παράγει στο Ζβικάου και στη Δρέσδη τα ηλεκτρικά της αυτοκίνητα. Το ίδιο κάνει η BMW στη Λειψία, ενώ δύο κινεζικές εταιρείες παράγουν ήδη μπαταρίες για την ηλεκτροκίνηση. Η Tesla έχει ανακοινώσει ήδη ότι θα δημιουργήσει ένα υπερεργοστάσιο σε περιοχή κοντά στο Βερολίνο.

Το ερώτημα είναι εύλογο. Γιατί όλες αυτές οι εταιρείες χτίζουν εργοστάσια σε μια περιοχή με υψηλές αμοιβές, η οποία εξ αυτού του λόγου μαράζωνε επενδυτικά για πολλά χρόνια.

Αρκούσαν δύο πολιτικές αποφάσεις για να αλλάξει η κατάσταση. Τον Φεβρουάριο του 2019 ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Π. Αλτμάιερ εξήγγειλε την Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική 2030, που στόχευε στη δημιουργία πολλών μονάδων παραγωγής μπαταριών. Το ίδιο έτος είχαν ήδη εγκατασταθεί στην περιοχή ερευνητικά ινστιτούτα και κρατικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης.

Στήθηκε με λίγα λόγια μια νέα κατάσταση στην περιοχή εγκαίρως και με κρατική καθοδήγηση. Αυτόματα όλες οι υποστηρικτικές βιομηχανίες ήθελαν να αναπτυχθούν πλησίον της.

Η δεύτερη απόφαση πολιτικής ήταν ευρωπαϊκή. Αφορά το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τα χρήματα που περιλαμβάνει. Είναι το ίδιο που θα χρηματοδοτήσει τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Την επιδότηση δηλαδή νέων δραστηριοτήτων προκειμένου να σταματήσει η περαιτέρω εξόρυξη άνθρακα. Η επιδότηση της ΕΕ δημιούργησε τις προϋποθέσεις όλες αυτές οι βιομηχανίες να επιδοτηθούν και το συγκριτικό μειονέκτημα, λόγω υψηλού εργατικού κόστους, να γίνει πλεονέκτημα.

Δεν ξέρω πώς νιώθετε εσείς βλέποντας τα δύο σχέδια, για το ίδιο πράγμα, γιατί αν ήμουν κάτοικος ή εργαζόμενος των έως σήμερα ελληνικών λιγνιτικών περιοχών θα ένιωθα κομματάκι… γυμνός. Τι κι αν ακούω για πράσινες στροφές, οινικό τουρισμό, μονάδες πράσινου υδρογόνου και άλλες λαμπρές ιδέες, το χρονοδιάγραμμα δεν βγαίνει. Το ερώτημα είναι ένα: Την 1/1/2024 οι χιλιάδες εργαζόμενοι κάτοικοι των συγκεκριμένων περιοχών θα έχουν δουλειά;