Μαθηματικά: Λέξεις, εικόνες, πίνακες, όχι μόνο ένα βιβλίο

Ποιος είναι ο ρόλος των σχολικών εγχειριδίων στη διδασκαλία και πώς σχετίζεται αυτός ο ρόλος με τους εκπαιδευτικούς, τις γνώσεις τους, τις δεξιότητές τους και την αυτονομία τους σε παιδαγωγικό και διδακτικό επίπεδο; Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της χρήσης βιβλίων και της ποιότητας της διδασκαλίας; Τα παραπάνω αποτελούν ερωτήματα που έρχονται στο προσκήνιο κάθε φορά που για ένα πρόγραμμα σπουδών δημιουργούνται ένα ή περισσότερα επίσημα βιβλία. Βιβλία που επιχειρούν να υπηρετήσουν το εκάστοτε πρόγραμμα σπουδών.

Η ύπαρξη ενός εγχειριδίου και ως εκ τούτου η μία και μοναδική οπτική επί του προγράμματος σπουδών γεννάει ερωτήματα για το αν συνεισφέρει στην ενίσχυση της αυτονομίας και της δημιουργικότητας του εκπαιδευτικού ή αν εν τέλει υπονομεύει τη διδασκαλία. Ετσι, προκύπτει το ζήτημα της αποτελεσματικής εκπαιδευτικής πρακτικής, η οποία επιζητεί μια έγκυρη πηγή εκπαιδευτικών στόχων και προσδοκώμενων μαθησιακών αποτελεσμάτων αντί για μια λεπτομερή διδακτέα ύλη. Kαθοριστικός παράγοντας για την προώθηση της συνοχής και της επίτευξης των στόχων του προγράμματος σπουδών σήμερα είναι η διαθεσιμότητα βιβλίων που συμμορφώνονται με τους στόχους αυτούς, αφήνοντας στον εκπαιδευτικό περιθώρια επιλογής και συγκρότησης της δικής του εκπαιδευτικής πρακτικής. Τέτοια χαρακτηριστικά σχετίζονται με την υψηλή απόδοση σε αξιολογήσεις όπως του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση των Εκπαιδευτικών Επιτευγμάτων ή του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

Τα τελευταία χρόνια, λοιπόν, που καταγράφεται μια σημαντική αύξηση εκπαιδευτικών που έχουν ολοκληρώσει μεταπτυχιακές σπουδές σε θέματα συναφή με τον ρόλο τους ή εκπαιδευτικών που έχουν αποκτήσει παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια, κρίνεται σκόπιμο να παρουσιαστούν βιβλία υψηλής ποιότητας, τα οποία όχι μόνο θα συνδυάζουν την επίτευξη των προσδοκώμενων μαθησιακών αποτελεσμάτων των προγραμμάτων σπουδών, αλλά θα παρέχουν και μια εξειδικευμένη διδακτική δυναμική ικανή για αυτόνομη πρακτική των εκπαιδευτικών.

Καταλήγοντας, τα σύγχρονα υψηλής ποιότητας εγχειρίδια θα πρέπει να επιτρέπουν στους εκπαιδευτικούς ουσιαστική επαγγελματική ευχέρεια ως προς τον τρόπο χρήσης τους, για να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους και να τις μετασχηματίσουν σε παιδαγωγικά αποτελεσματικές μορφές εκπαίδευσης των μαθητών τους.

Με στόχο να ενισχυθεί ο δημιουργικός τρόπος σκέψης, χρειάζεται ενεργή συμμετοχή και εμπλοκή των μαθητών με δραστηριότητες επίλυσης προβλημάτων και μάλιστα με πολυδιάστατες μαθησιακές προσεγγίσεις, ώστε να απελευθερωθούν από τον φόβο, να ξεπεράσουν εμπόδια και να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στη δική τους ικανότητα.

Οι πολυδιάστατες προσεγγίσεις (εργασία μέσω αριθμητικών προσεγγίσεων, μέσω λέξεων, μέσω εικόνας, μοντέλων, αλγορίθμων, πινάκων και γραφημάτων, με κίνηση και άγγιγμα) και η επίλυση προβλήματος συνεισφέρουν στην ενεργοποίηση διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου.

Η επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου βελτιώνει τη μάθηση και την απόδοση. Ετσι, η μαθησιακή εμπειρία μεγιστοποιείται και η αξία που θα δώσουν οι μαθητές στη μάθηση μεγαλώνει μαζί με τα επιτεύγματά τους.

Ο Παναγιώτης Βλάμος είναι πρόεδρος του τμήματος Πληροφορικής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο