Μπορεί η Αττική {LF}να γίνει Πάλο Αλτο;

^«Εχουμε τον ήλιο, τώρα θα αποκτήσουμε και το σύννεφο. Ψηφιακοί νομάδες, τεχνολογικές εταιρείες, διαχειριστές κεφαλαίων, η Ελλάδα σας καλεί». Το κάλεσμα απηύθυνε μέσω Bloomberg ο Αλέξης Πατέλης και συνοψίζει τον μύχιο κυβερνητικό πόθο πίσω από την έλευση της Microsoft: η Ελλάδα να μην καλωσορίσει απλά μια σημαντική οικονομικά επένδυση, αλλά να μετατραπεί σε γη της Επαγγελίας για όσους χρειάζονται ένα λάπτοπ και ακρίβεια δευτερολέπτου στη χρήση του Internet για να δουλεύουν. Ο στόχος φαντάζει φιλόδοξος, οπότε από τη διατύπωσή του και μόνο προκύπτει ένα ερώτημα. Μπορεί, άραγε, η Αττική να γίνει Πάλο Αλτο;

Κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε, σύμφωνα με τους κονεσέρ, ένα ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο – ευέλικτη γραφειοκρατία, ταχύτητα στην απονομή δικαιοσύνης και εξορθολογισμό του φορολογικού συστήματος -,  βελτίωση των υποδομών – από το 5G και τις οπτικές ίνες μέχρι τις κρατικές υπηρεσίες – και έμφαση σε ακαδημαϊκή έρευνα και εκπαίδευση. Συν φυσικά ένα ινσταγκραμικό τοπίο και υψηλή ποιότητα ζωής. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο παρακολουθούν στενά τη συζήτηση που γίνεται παγκοσμίως για τους τρόπους με τους οποίους θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα ο COVID-19 τους χώρους εργασίας. Και διακρίνουν στις μέχρι τώρα αλλαγές που προκαλεί μια ευκαιρία να προσελκύσουν εργατικό δυναμικό υψηλού επιπέδου.

Στην ανάλυση του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκου Πιερρακάκη, η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει για την Ευρώπη ό,τι είναι για τις ΗΠΑ η Καλιφόρνια ή η Φλόριντα: το μέρος όπου όλοι θέλουν να ζήσουν. Εφόσον, φυσικά, εκσυγχρονίσει τις ψηφιακές της υποδομές και μια σειρά παρεχόμενων από το κράτος υπηρεσιών. Εφόσον, επομένως, διασφαλίσει γρήγορο Internet παντού και δυνατότητα πρόσβασης από σημεία σαν τα απομακρυσμένα νησιά – προκειμένου να μπουν κι εκείνα στον χάρτη των επαγγελματιών που ανέφερε ο Πατέλης -, μετατρέποντας ταυτόχρονα τα ΚΕΠ της, φέρ’ ειπείν, σε αγγλόφωνους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς για να διευκολύνει την καθημερινότητα όσων θα επιθυμούν να μετοικήσουν εδώ.

Το πιο δύσκολο κομμάτι, βέβαια, σε ένα τέτοιο σχέδιο παραδέχεται πως είναι να εξασφαλιστούν οι διαδικασίες που θα εγγυώνται ότι οι ψηφιακοί νομάδες «θα ζουν εδώ, αλλά και θα φορολογούνται εδώ» – ώστε το κράτος να αποκομίσει πραγματικά οφέλη από την παρουσία τους.

Ο Chief Creative Officer της προεδρίας της κυβέρνησης Στηβ Βρανάκης, φέροντας την εμπειρία της εργασίας σε έναν τεχνολογικό κολοσσό, την Google, σημειώνει ότι η Microsoft επέλεξε την Ελλάδα αξιολογώντας πολλούς παράγοντες. «Είδαν ότι έχει ταλέντο, ανθρώπινο δυναμικό, προοπτικές επενδύσεων, υποδομές και πολιτικές που αλλάζουν το επιχειρηματικό περιβάλλον. Μελέτησαν ένα ολόκληρο οικοσύστημα πριν από την τελική απόφαση». Εξ ου και διαβάζει την επένδυση σαν «σημαντικότατη ψήφο εμπιστοσύνης» –  και κατ’ επέκταση ένδειξη ότι υπάρχει η μαγιά για την προσδοκώμενη αλλαγή παραγωγικού μοντέλου.

«Και το Πάλο Αλτο εξάλλου, πριν μετακομίσουν όλοι οι κολοσσοί εκεί, ήταν μια περιοχή γεμάτη πορτοκαλεώνες» συμπληρώνει χαριτολογώντας. Η συνολική προσέγγιση των Ελλήνων στη ζωή, «η ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου», θεωρεί πως συνέβαλε στην επένδυση – ενώ πιστεύει ότι θα διαδραματίσει ρόλο και στην προσπάθεια να προστεθεί στο ελληνικό brand η προσδοκία μιας χώρας-έδρας αυτών που δεν έχουν σταθερή διεύθυνση εργασίας.

Θετική δυναμική. Σύμφωνα με τον Διομήδη Σπινέλλη, η επένδυση έχει πιθανότητες θετικής δυναμικής επειδή ενδέχεται να προκαλέσει πιέσεις στο κράτος να βελτιωθεί – υπό την έννοια πως αν όντως επιθυμεί να προσελκύσει ψηφιακούς νομάδες ή τεχνολογικές εταιρείες, θα πρέπει να τους εξασφαλίσει απαραίτητες υποδομές και κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο.

Για τον καθηγητή Τεχνολογίας Λογισμικού του ΟΠΑ, κρίσιμος συντελεστής είναι πάντως και η χρηματοδότηση της έρευνας. «Στην Καλιφόρνια η αμερικανική κυβέρνηση χρηματοδοτούσε για χρόνια τις έρευνες εταιρειών αμυντικών εξοπλισμών και πανεπιστημίων. Από εκεί άντλησαν στελέχη όλες οι εταιρείες καινοτομίας που μετέτρεψαν το Πάλο Αλτο σε ό,τι είναι σήμερα» αναφέρει για να στηρίξει το επιχείρημά του. Εξίσου σημαντικό, κατά τη γνώμη του, είναι να ξεφύγουν τα ελληνικά ΑΕΙ από τον σφιχτό κρατικό εναγκαλισμό. Να έχουν τη δυνατότητα να θέτουν τα ίδια τα κριτήρια επιλογής των φοιτητών τους και τον αριθμό των εισακτέων που χρειάζονται. Το σκεπτικό είναι απλό, αν θέλει κανείς να αποκτήσει Πάλο Αλτο πρέπει πρώτα να αποκτήσει Στάνφορντ.

Επιφυλάξεις. Ο Γρηγόρης Φαρμάκης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας στατιστικής και πληροφορικής Agilis ΑΕ, είναι κάπως πιο επιφυλακτικός. Παρότι αναγνωρίζει την οικονομική σημασία της επένδυσης και τη συμβολή της στην αλλαγή του κλίματος, βλέπει το παραγωγικό μοντέλο που η κυβέρνηση οραματίζεται ως παρωχημένο. Σαν άνθρωπος της αγοράς, προκρίνει αντί της προσέλκυσης των απανταχού ψηφιακών νομάδων τη δημιουργία των συνθηκών που θα επέτρεπαν στους Ελληνες της πληροφορικής να πουλούν από οπουδήποτε στην Ελλάδα τις υπηρεσίες τους σε κάθε γεωγραφικό μήκος και πλάτος – των συνθηκών δηλαδή που θα επέτρεπαν στον εγχώριο κλάδο να εξάγει τεχνογνωσία.

«Να μη γίνουμε η χώρα που έρχονται για να ζήσουν ενώ στην ουσία παράγουν αλλού» λέει χαρακτηριστικά, θέτοντας το ακανθώδες θέμα της φορολόγησης της ψηφιακής οικονομίας. Με δυο λόγια, να μην πουλάμε θάλασσα και ήλιο, να πουλάμε know-how και υπηρεσίες. Ενα data center της Microsoft μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στην Ελλάδα. Δεν είναι ωστόσο το βασικό υλικό της συνταγής για τη μετατροπή της σε Σίλικον Βάλεϊ επειδή, όπως υποστηρίζει, «δεν υπάρχει συνταγή για Πάλο Αλτο». Υπάρχουν μόνο βήματα προς το μέλλον, τα οποία με ή χωρίς flip flops, οφείλει να κάνει.