Υιοθετήστε, μην απορρίπτετε, κεϊνσιανές πολιτικές

Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης δεν ισχύουν οι νορμάλ κανόνες. Η πανδημία έχει δείξει ότι η ΕΕ μπορεί να κάνει τα πράγματα διαφορετικά. Από νωρίς η Κομισιόν εγκατέλειψε την εμμονή της για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και καταργήθηκε η απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Αυτό έδωσε στα κράτη-μέλη την ελευθερία να μετριάσουν την ύφεση από την πανδημία χωρίς να ανησυχούν πολύ για τα επίπεδα δανεισμού. Αυτός ο φόβος ήταν βάσιμος. Η ΕΕ είχε χρησιμοποιήσει τα υψηλά επίπεδα χρέους ως αιτία παρέμβασης στην εσωτερική πολιτική των χωρών.

Η αρχιτεκτονική της ΕΕ χρειάζεται αλλαγή. Το μπλοκ βρισκόταν προ ύφεσης πριν να έρθει η πανδημία. Το 2012 η αυστηρή τήρηση των κανόνων της μετέτρεψε την κρίση ιδιωτικού χρέους σε κρίση δημόσιου χρέους στις χώρες του Νότου, εμποδίζοντας την ανάπτυξη με αυστηρή λιτότητα. Οι αγορές ομολόγων έπληξαν εκείνα τα έθνη που φάνηκαν να έχουν τα μεγαλύτερα προβλήματα. Η ΕΚΤ δεν έκανε τίποτε, χαρούμενη για την «πειθαρχία της αγοράς». Οι δημόσιες υπηρεσίες συρρικνώθηκαν και η ανεργία αυξήθηκε. Οι λαϊκιστές βρήκαν εύφορο έδαφος για την πικρή πολιτική τους.

Αλλά δεν χτυπήθηκαν όλοι το ίδιο σκληρά. Η Γερμανία δέχτηκε ελάχιστο πλήγμα από την κρίση της ευρωζώνης. Οταν η πανδημία ήρθε, το Βερολίνο θα μπορούσε να δώσει τη μεγαλύτερη απάντηση στην ΕΕ. Χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία δεν είχαν την ικανότητα να κάνουν το ίδιο.

Τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και η ΕΚΤ προτίθενται να αλλάξουν τους κανόνες τους, αλλά είναι δύσκολο να πούμε πού πηγαίνουν. Οι φωνές για μεταρρύθμιση μεγαλώνουν. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, τα κράτη της ΕΕ οφείλουν να διατηρούν το χρέος κάτω από το 60% του ΑΕΠ και να έχουν ελλείμματα προϋπολογισμού έως 3%. Η επιβολή τέτοιων στόχων σήμερα θα προκαλούσε ύφεση σε ολόκληρη την ήπειρο. Το χρέος της ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί πάνω από το 100% του ΑΕΠ το επόμενο έτος, ενώ τα μέσα ελλείμματα θα είναι στο 8% του ΑΕΠ. Η ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει αυτή την κρίση για να γίνουν αλλαγές. Οι κυβερνήσεις, αντί να διορθώνουν τις αποτυχίες της αγοράς όταν προκύπτουν, θα πρέπει να προσφέρουν βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει προσαρμογή των κανόνων προϋπολογισμού που προκαλούν λιτότητα. Θα πρέπει να επιτρέπεται στην ΕΚΤ να αγοράζει εθνικά ομόλογα με βάση τις ανάγκες των κρατών-μελών. Αυτό θα επιτρέψει στα έθνη της ΕΕ να δαπανήσουν χωρίς να ανησυχούν για το χρέος.

Η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει, όχι να απορρίψει, τις κεϊνσιανές πολιτικές. Σε όλη την ήπειρο ο αποπληθωρισμός και η ανεργία αυξάνονται. Υπάρχει ανεπαρκής εσωτερική ζήτηση στην ευρωζώνη για τη στήριξη της γερμανικής βιομηχανίας, πόσω μάλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Διεθνή ιδρύματα έγιναν αποδιοπομπαίος τράγος και οι μακροοικονομικές επιλογές δεν συζητήθηκαν. Η Βρετανία μπορεί να έχει εγκαταλείψει την ΕΕ, αλλά θα έπρεπε να νοιάζεται. Οι κυβερνήσεις που θα μεγιστοποιούν την ευημερία των πολιτών θα ήταν μια καλύτερη βάση για ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό σχέδιο αντί για αυτό που παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης.