Τρεις πρώην μπροστά στην ιστορική ευκαιρία {LF}για εθνική ανάκαμψη

Για κάποιους, τηρουμένων πάντα των ιστορικών αναλογιών, είναι κάτι σαν το πακέτο του Σχεδίου Μάρσαλ. Για άλλους τα κονδύλια που θα καταλήξουν στα ελληνικά ταμεία προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η πολυπόθητη ανάπτυξη δεν θα είναι τόσο μεγάλα. Σχεδόν όλοι, πάντως, συμφωνούν ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της – μετά την πολυετή κρίση χρέους και την υγειονομική κρίση που οδήγησε σε βαθιά ύφεση – μια ιστορική ευκαιρία χάρη στους πόρους που της αναλογούν από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Μια ιστορική ευκαιρία που προϋποθέτει βέβαια σε πρώτη φάση ένα τεκμηριωμένο σχέδιο εθνικής ανάκαμψης.

Η Κομισιόν έχει ήδη ενημερώσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι τα προσχέδια που καλούνται να της υποβάλουν μέχρι τις 15 Οκτωβρίου – το deadline για τα τελικά κείμενα είναι το τέλος Απριλίου του 2021 – οφείλουν να περιέχουν προτάσεις που προωθούν την οικονομική, κοινωνική και περιφερειακή συνοχή, ενισχύουν την ανθεκτικότητα των εθνικών οικονομιών, εστιάζουν στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και φυσικά αντιμετωπίζουν τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας.

Η Αθήνα ευελπιστεί να καταθέσει το δικό της τελικό σχέδιο στις αρχές του νέου έτους. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τι συμβαίνει στα ενδότερα της κυβερνητικής task force που επωμίστηκε το έργο του συντονισμού, οι ιδέες που παίρνουν τα μέλη της στα χέρια τους είναι πολλές, αλλά δεν ανταποκρίνονται όλες στα στάνταρ που έχουν τεθεί – τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από τον πυρήνα της κυβέρνησης.

Πολύ πριν οι ευρωπαίοι εταίροι καταλήξουν σε συμφωνία για το Ταμείο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε φροντίσει να προειδοποιήσει τους υπουργούς του πως τα συγκεκριμένα χρήματα δεν θα πρέπει να ξοδευτούν με την ανεμελιά του νεόπλουτου. Για να αποφευχθεί μια τέτοια επανάληψη του παλιού κακού κρατικού εαυτού, επιβάλλεται και να έχουν σχεδιαστεί μεθοδικά οι τρόποι που θα αξιοποιηθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι. Τρεις πρώην υπουργοί Οικονομικών – που πέρασαν από τον 6ο όροφο της Νίκης σε εξαιρετικά κρίσιμες στιγμές – καταθέτουν στα «ΝΕΑ» τις δικές τους προτάσεις για το περιεχόμενο του πρώτου στα χρονικά προγράμματος μεταρρυθμίσεων, του οποίου η χώρα θα έχει τη – για να το πούμε με ένα μνημονιακό κλισέ – ιδιοκτησία.

Γιώργος Παπακωνσταντίνου

Το ζητούμενο δεν είναι η απορρόφηση, είναι η αξιοποίηση

Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξειδίκευσε τις διαδικασίες για την αξιοποίηση των πόρων του NextGenerationEU που θα αποτελέσει κεντρικό εργαλείο ώστε τα κράτη – μέλη να μπορέσουν να ανακάμψουν από την κρίση αλλά και να μετασχηματιστούν. Τα ποσά είναι πρωτόγνωρα, η δε πρόκληση μεγάλη, δεδομένου ότι η δέσμευση πόρων και η υλοποίηση σχετικών πρωτοβουλιών πρέπει να γίνουν σε μικρό χρονικό διάστημα.

Το μπαλάκι τώρα περνά στις κυβερνήσεις που πρέπει μέχρι τέλος Απριλίου 2021 να έχουν συμφωνήσει με την Επιτροπή σε ένα εθνικό σχέδιο (Recovery and Resilience Plan), με τη διαπραγμάτευση να ξεκινά από τον Οκτώβριο. Το σχέδιο πρέπει να είναι συγκεκριμένο, κοστολογημένο, να συνδυάζει επενδύσεις με μεταρρυθμίσεις, συμβατές με τη μετάβαση σε μια πράσινη, ψηφιακή και κοινωνική ευρωπαϊκή οικονομία.

Καταθέτοντας το ελληνικό σχέδιο, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια διπλή πρόκληση. Πρέπει κατ’ αρχάς να σχεδιάσει έναν συνδυασμό επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που δεν είναι απλώς συρραφή προτάσεων υπουργείων και άλλων φορέων, αλλά αποτελούν ένα συνεκτικό σχέδιο με αρχή, τέλος, στόχευση, μετρήσιμους δείκτες και ορόσημα, συμβατό με τις κατευθύνσεις της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, θα χρειαστεί να αποκρούσει πιέσεις για επενδύσεις σε σκληρές υποδομές, ενώ γενικές πολιτικές όπως οι οριζόντιες μειώσεις φόρων ή ασφαλιστικών εισφορών δύσκολα θα είναι επιλέξιμες.

Η μεγαλύτερη πρόκληση όμως είναι εκεί όπου χωλαίνουμε πάντα: η υλοποίηση, μάλιστα σε χρόνο – ρεκόρ (διπλασιάζοντας πρακτικά τον ρυθμό απορρόφησης των διαρθρωτικών ταμείων). Εδώ υπάρχει ένα θετικό προηγούμενο: οι δομές που δημιουργήθηκαν για την υλοποίηση των Μνημονίων και για τα διαρθρωτικά ταμεία. Πρέπει να αξιοποιηθούν και να στηριχθούν με τεχνοκρατική επάρκεια και κεντρικό πολιτικό συντονισμό. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ξαναδούμε τις διαδικασίες υλοποίησης έργων και να επιζητήσουμε βέλτιστες πρακτικές άλλων χωρών. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι η απορρόφηση· είναι η αξιοποίηση υπέρ του πολίτη και του ριζικού μετασχηματισμού της οικονομίας.

Φίλιππος Σαχινίδης

Το βάρος στις υποδομές με το βλέμμα στο μέλλον

Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να κατευθυνθούν σε δράσεις συμβατές με τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ (μετάβαση στην πράσινη οικονομία, ψηφιοποίηση) και να ενισχύουν την εξωστρέφεια και ανθεκτικότητα της οικονομίας. Το Κίνημα Αλλαγής προτείνει μερική κατανομή των πόρων προς βιώσιμες και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και προγράμματα στήριξης εργαζομένων σε τομείς της οικονομίας που χτυπήθηκαν από την κρίση.

Ο κύριος όγκος όμως των πόρων πρέπει να κατευθυνθεί σε υποδομές που έμειναν πίσω εξαιτίας των περικοπών στα χρόνια της δημοσιονομικής προσαρμογής. Επενδύσεις για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και πλήρη ψηφιοποίηση του κράτους, υποδομές ευρυζωνικότητας, προετοιμασία για τις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Χρηματοδότηση δράσεων σε τομείς αιχμής για τη μεταποίηση με υψηλή προστιθέμενη αξία. Ενίσχυση ΑΠΕ για να καλύψουν το 65% της ζήτησης στον ηλεκτρισμό ως το 2030. Στήριξη περιοχών που θα επηρεαστούν από την απολιγνιτοποίηση. Αύξηση της χρηματοδότησης του ΕΣΥ. Επενδύσεις στην παιδεία με ιδιαίτερη έμφαση στο ψηφιακό σχολείο, τις ψηφιακές υποδομές των ΑΕΙ, τη συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση και την παροχή πλήρους προσχολικής εκπαίδευσης.

Τέλος, να εκσυγχρονιστούν αεροδρόμια, λιμάνια, σιδηροδρομικό δίκτυο και να ολοκληρωθούν οι μεγάλοι οδικοί άξονες. Οι παραπάνω πρωτοβουλίες σε συνδυασμό με αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές σε παιδεία, δημόσια διοίκηση, δικαιοσύνη, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, ανεξάρτητες Αρχές θα επιταχύνουν την αναδιάρθρωση της οικονομίας, θα ενισχύσουν την αναπτυξιακή δυναμική ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για πλήρη απασχόληση. Ο κίνδυνος είναι να επιλεγούν από την κυβέρνηση δράσεις με πελατειακά κριτήρια και να χαθεί η τελευταία ευκαιρία για σταθερή ανάκαμψη και ευημερία.

Γιάνης Βαρουφάκης

Το πρώτο Μεσογειακό Κέντρο των Πράσινων Τεχνολογιών

Οπως έχει καταδείξει το ΜέΡΑ25, το συνολικό καθαρό ποσό ενισχύσεων που θα λάβει από το Ταμείο Ανάκαμψης η Ελλάδα δεν θα ξεπεράσει τα 10 δισ. Καθώς αυτά τα χρήματα δεν αρκούν ούτε κατά διάνοια για να ανασχεθεί το ωστικό κύμα της ύφεσης, το ΜέΡΑ25 επιμένει ότι πρέπει, τουλάχιστον, να επενδυθούν στη μετατροπή της χώρας μας στο πρώτο Μεσογειακό Κέντρο των Πράσινων Τεχνολογιών του 21ου αιώνα.

Πιο συγκεκριμένα, προτείνουμε να αποτελέσουν τη μαγιά για τη δημιουργία πέντε νέων βιώσιμων βιομηχανιών που θα μετεξελιχθούν στη ραχοκοκαλιά του νέου παραγωγικού μοντέλου της χώρας.

1. Μονάδες παραγωγής και διανομής υδρογόνου με επίκεντρο την Αλεξανδρούπολη και τη Θεσσαλονίκη, με χρήση ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται σε πλωτά αιολικά πάρκα στις ανοικτές θάλασσες (εκτός ψαρότοπων και εκτός του οπτικού πεδίου των νησιωτών).

2. Εργοστάσια παραγωγής των απαραίτητων πλωτών ανεμογεννητριών, ειδικά προσαρμοσμένων στις συνθήκες των θαλασσών Αιγαίου και Ανατολικής Μεσογείου.

3. Τεχνολογίες μαζικής αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας – συστάδες μπαταριών ικανές να ηλεκτροδοτούν ολόκληρα δίκτυα τις νύχτες χωρίς άνεμο.

4. Βιομηχανίες δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο, αφού υγροποιηθεί, ενταφιάζεται εκεί απ’ όπου προήλθε – δηλαδή στις στοές και γαλαρίες των παροπλισμένων ορυχείων.

5. Βιομηχανίες παραγωγής κρυογενούς συμπιεσμένου αέρα, μια νέα, καθαρή τεχνολογία αποθήκευσης ανανεώσιμης ενέργειας.