Μια αναγκαία συμφωνία{CR}

Η έλευση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, είναι η πιο αισιόδοξη στιγμή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Διότι αποδεικνύει ότι, εκτός της ευρωπαϊκής ομπρέλας προστασίας, η Ελλάδα μετράει ιδιαίτερα ως παράγων σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή μας, κι αυτό στρατηγικά έχει μεγάλη σημασία και για την ΕΕ και για το ΝΑΤΟ. Μπροστά σε αυτή την αδήριτη ανάγκη, που προκύπτει από την πραγματικότητα, αφενός επισημάνθηκε η σημασία της Συμφωνίας των Πρεσπών με τη Βόρεια Μακεδονία, παρότι η ΝΔ δεν είχε αυτή τη θέση όταν υπογράφηκε η συμφωνία. Αφετέρου, η αξιωματική αντιπολίτευση συμπεριφέρεται σαν θεσμικός παράγων χωρίς, για πρώτη φορά, ο ΣΥΡΙΖΑ να πρωτοστατεί στις τελετές εθιμοτυπικής υποδοχής με επεισόδια του αμερικανού πολιτικού.

Η δύναμη της πραγματικότητας είναι αρκετή για να διαλύσει κάθε είδους παραμύθι, κάθε είδους ιδεοληψία. Και να επιβάλει, επιτέλους, μια παραδοχή: ότι η Συμφωνία των Πρεσπών δεν ξέρω αν ήταν ιστορική αλλά σίγουρα ήταν αναγκαία. Λεγόταν, όταν υπογράφτηκε, ότι θα μπορούσε να είναι καλύτερη για τα ελληνικά συμφέροντα σε ορισμένα σημεία – κάποιοι εκτιμούσαν ότι τα περί μακεδονικής γλώσσας και εθνότητας θα έπρεπε να μην υπάρχουν στο τελικό κείμενο. Στον λογαριασμό, όπως φαίνεται σήμερα, αυτό δεν είχε σημασία.

Ούτε η μικροπολιτική της εποχής είχε σημασία. Πιεζόμενος από τον διεθνή παράγοντα, ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να μετατρέψει τη συμφωνία, που παραβίαζε τα διαμορφωμένα δεκαετίες υπερπατριωτικά στερεότυπα και φαινόταν ότι θα τον βλάψει, σε πλεονέκτημα της πολιτικής του. Προσδοκούσε το τμήμα της ΝΔ γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη να στηρίξει την πολιτική του, ερχόμενο σε ρήξη με το άλλο τμήμα της, το παραδοσιακά δεξιό, πιθανόν αλλάζοντας τις ούτως ή άλλως δυσμενείς προβλέψεις για τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Ο Μητσοτάκης όμως δεν πάτησε την πεπονόφλουδα. Καταδικάζοντας τη Συμφωνία, συσπείρωσε ακόμα περισσότερο το κόμμα του γύρω από μια εκ πρώτης όψεως πατριωτική απόρριψη. Αλλά φρόντισε να μην έχει ιδιαίτερες επιπτώσεις η απόρριψη αυτή στη δική του κυβερνητική θητεία, αφού εγκαίρως παραδέχτηκε ότι μια κρατική συμφωνία, όσο λάθος και αν τη θεωρείς, δεν την ακυρώνεις αλλά την τηρείς: pacta sunt servanda. Κάπως έτσι, επικαλούμενος τη συνέχεια του κράτους, ακύρωσε εκ των προτέρων τις κατηγορίες που θα του απηύθυνε ο πρώην πρωθυπουργός για αναξιοπιστία. Στοιχειώδεις κανόνες. Η εξαλλοσύνη του συστήματος Τσίπρα, που καταγράφηκε και με το χθεσινό πρωτοσέλιδο της κομματικής «Αυγής» («Ιστορικοί απατεώνες»), δείχνει απλώς ότι ο Τσίπρας δεν έχει ακόμα χωνέψει ότι δεν κεφαλαιοποίησε ίσως τη μόνη πολιτική πράξη της διαδρομής του που ωφέλησε τη χώρα.

Η ουσία είναι, πάντως, ότι η Συμφωνία των Πρεσπών γλίτωσε τη χώρα μας από άχρηστους μπελάδες. Ο ένας, μια συνεχής τριβή με μια μικρή χώρα στα βόρεια σύνορα στην οποία δραστηριοποιούνται πλείστα όσα ελληνικά οικονομικά συμφέροντα. Επιπλέον, η λύση του Μακεδονικού κλείνει και την τελευταία ανοιχτή εκκρεμότητα του ελληνικού εμφυλίου: ένα δημοκρατικό κράτος, που συγκροτήθηκε από τα συντρίμμια της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας, βρίσκει τον δρόμο προς την Ευρώπη, στην οποία κάποια στιγμή θα ενταχθεί, κι αυτό μας αναγκάζει, κι εμάς κι αυτούς να κοιτάξουμε μπροστά.

Ο άλλος μπελάς είναι ουσιαστικότερος. Η εξωτερική πολιτική της χώρας απελευθερώθηκε από την αυτοπαγίδευση στην οποία την είχε οδηγήσει το 1991 ο Αντώνης Σαμαράς, και επιτέλους μπορεί απερίσπαστα να ασχοληθεί με τις ελληνοτουρκικές διαφορές, που είναι και σοβαρές και επείγουσες.