Για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών

Με αφετηρία την κατηγοριοποίηση του καθεστώτος οχύρωσης των νησιών αυτών, δηλαδή των Δωδεκανήσων, της ομάδας Λέσβου, Χίου, Σάμου και Ικαρίας και, τέλος, Λήμνου και Σαμοθράκης, η τουρκική πλευρά μίλησε διαδοχικά για αποστρατιωτικοποίηση του Καστελλορίζου, της Χίου και της Λήμνου.

Η υποχρέωση της Ελλάδας για αποστρατιωτικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης καταργήθηκε με την αντικατάσταση της Σύμβασης της Λωζάννης για τα Στενά (1923) από τη Σύμβαση του Μοντρέ (1936), πράγμα που ρητά σημειώνεται στο προοίμιό της. Παράλληλα, σε Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης δεν προβλέπει αποστρατιωτικοποίηση, ενώ με το άρθρο 13 επέβαλε στην Ελλάδα μόνο την υποχρέωση μη εγκατάστασης οχυρωματικών έργων ή ναυτικών βάσεων. Και, τέλος, στα Δωδεκάνησα – που με τη Σύμβαση Ειρήνης των Παρισίων παραχωρήθηκαν το 1947 από την Ιταλία στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία – προβλέπεται η αποστρατιωτικοποίηση. Η Ελλάδα διατηρεί σε αυτά ορισμένες δυνάμεις εθνοφυλακής που έχουν δηλωθεί όπως προβλέπεται από τη Συμφωνία Μείωσης των Συμβατικών Οπλων (CFE).

Η Ελλάδα απειλείται με πόλεμο από την Τουρκία εάν επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της σε 12 ν.μ. Μαζί με αυτό έχει απέναντι από τα νησιά της τη Στρατιά του Αιγαίου και έναν υπερμεγέθη αποβατικό στόλο. Για να μη λησμονούμε τις καθημερινές υπερπτήσεις των ελληνικών νησιών από τουρκικά μαχητικά και μια ακατάσχετη πολεμοχαρή φρασεολογία. Και αν συνεκτιμηθεί η πρόσφατη δραστηριότητα της Τουρκίας στη Συρία, στο Ιράκ και στη Λιβύη, θα ήταν αφέλεια να γίνει δεκτή συζήτηση για αποστρατιωτικοποίηση στις επικείμενες διερευνητικές. Ακόμα και αν οι έξωθεν πιέσεις είναι μεγάλες, ακόμα κι αν υπάρξουν υποσχέσεις περί οπισθοχώρησης της Στρατιάς του Αιγαίου κατά κάποιες εκατοντάδες χιλιόμετρα. Το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ αναφέρεται στο φυσικό δικαίωμα άμυνας των κρατών. Και με τις απειλητικές διαθέσεις της Αγκυρας, που έντονα θυμίζουν τι έκανε και τι εξακολουθεί να πράττει η Τουρκία στην Κύπρο, μόνο για ανοχύρωτα ελληνικά νησιά δεν μπορεί να γίνει λόγος.

Ο αναμενόμενος διάλογος Ελλάδας – Τουρκίας θα είναι οι διερευνητικές επαφές. «Από εκεί που είχαν σταματήσει το 2016», όπως επισημαίνει ο σύμβουλος του τούρκου προέδρου, και θα αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών των δύο χωρών. Εσπευσε να το υιοθετήσει, στις 25 τρέχοντος, και η εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών.

Ο κ. Ερντογάν επιδιώκει τη συζήτηση μεγάλου αριθμού θεμάτων πιστεύοντας πως κάποια από αυτά θα γίνουν τελικά αποδεκτά από την ελληνική πλευρά. Η τελευταία έχει έτοιμη μια πολύ έμπειρη ομάδα που θα πλαισιώσει τον έλληνα συνομιλητή, στον οποίο ασφαλώς θα επιδείξει άκρα συμπαράσταση αλλά και σεβασμό. Πράγμα που ερμηνεύεται με την πλήρη και διαρκή ενημέρωσή του για τα πάντα. Οι διερευνητικές αφορούν θέματα ύψιστης σημασίας για τα ελληνικά συμφέροντα και από την εξέλιξή τους εξαρτώνται πολλά. Γι’ αυτό και η υπογράμμιση περί άκρας συμπαράστασης απέναντι σε έναν βαθύ γνώστη του αντικειμένου που υπεύθυνα και νηφάλια θα μπορούσε να οδηγήσει τα πράγματα σε ευτυχή κατάληξη.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ