Η Ευρωπαϊκή Ενωση στο πλευρό του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

Αν αυτή ήταν μια συνηθισμένη χρονιά τώρα θα βρισκόμουν στη Νέα Υόρκη για τη φετινή εναρκτήρια συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣΗΕ). Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής από όλον τον κόσμο συρρέουν για να λάβουν μέρος σε αυτή τη συνεδρίαση που αποτελεί την κορωνίδα του διπλωματικού ημερολογίου. Ομως αυτή η χρονιά δεν είναι μια συνηθισμένη χρονιά και έτσι η «εβδομάδα της ΓΣΗΕ» μεταφέρεται φέτος στο Διαδίκτυο – μια συνθήκη που έχει γίνει οικεία σε όλους μας τους τελευταίους μήνες.

Αυτή είναι μια ατυχής εξέλιξη από πολλές απόψεις. Είναι η 75η επέτειος του ΟΗΕ και όλοι θα προτιμούσαμε να τη γιορτάσουμε διαφορετικά. Επιπλέον, η διεθνής κατάσταση είναι τέτοια που το πολυμερές σύστημα, με τα Ηνωμένα Εθνη στον πυρήνα του, τίθεται υπό αμφισβήτηση με πρωτοφανή τρόπο – και μάλιστα ακριβώς τη στιγμή που το χρειαζόμαστε περισσότερο παρά ποτέ.

Πράγματι, ποτέ δεν είχαμε τόσο μικρή προσφορά πολυμερών λύσεων και τόσο μεγάλη ζήτηση για αυτές ακριβώς τις λύσεις. Καθημερινά βλέπουμε πως ο στενός εθνικισμός και οι στρατηγικές αντιπαλότητες, ιδίως μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, παραλύουν το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και το ευρύτερο διεθνές σύστημα. Από την κλιματική αλλαγή και τον έλεγχο των εξοπλισμών ως την ασφάλεια στη θάλασσα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ακόμη πιο πέρα, η παγκόσμια συνεργασία αποδυναμώνεται, οι διεθνείς συμφωνίες εγκαταλείπονται και το διεθνές δίκαιο υπονομεύεται ή εφαρμόζεται επιλεκτικά.

Για εμάς τους Ευρωπαίους, αυτή η κατάσταση προκαλεί βαθιά ανησυχία. Αλλά η εκτυλισσόμενη κρίση της πολυμέρειας δεν είναι πρόβλημα μόνο για τους Ευρωπαίους: κινδυνεύουν η ασφάλεια και τα δικαιώματα όλων. Εκφράσεις όπως «πολυμερές σύστημα» και «βασισμένη σε κανόνες διεθνής τάξη» ηχούν αδιάφορα στα αυτιά μας σε σύγκριση με σλόγκαν όπως «America First» ή «Take Back Control». Δηλώνουν όμως πολύ χειροπιαστές πραγματικότητες: την επιλογή ανάμεσα στην ειρήνη και τον πόλεμο, τις ελεύθερες αντί για κλειστές κοινωνίες, ανάμεσα σε μια οικονομία βασισμένη στην αειφόρο ανάπτυξη και μια οικονομία που αφήνει τις ανισότητες να γιγαντώνονται και την κλιματική αλλαγή να προελαύνει ανεξέλεγκτα.

Ενας κόσμος που διέπεται από συμφωνημένους κανόνες αποτελεί την ίδια τη βάση της κοινής μας ασφάλειας, των κοινών μας ελευθεριών και της κοινής μας ευημερίας. Χάρη στη βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη τα κράτη νιώθουν ασφαλή, οι άνθρωποι ελεύθεροι και οι εταιρείες πρόθυμες να επενδύσουν, ενώ η προστασία του περιβάλλοντος είναι εγγυημένη. Η εναλλακτική προσέγγιση, αυτή που θέλει να επικρατεί το δίκαιο του ισχυροτέρου, αποτέλεσε τον κανόνα για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας και η ίδια η ιστορική της διαδρομή αποτελεί το πειστικότερο επιχείρημα υπέρ του πολυμερούς συστήματος. Δυστυχώς, αυτή η προσέγγιση επιλέγεται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα, με τα αποτελέσματα που βλέπουμε όλοι.

Αυτή δεν είναι η προσέγγιση της ΕΕ. Θα εξακολουθήσουμε να πιστεύουμε στον ΟΗΕ και να τον υποστηρίζουμε. Το πράττουμε όχι μόνο ρητορικά, αλλά και πολιτικά και οικονομικά, καθώς και διπλωματικά, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του «γεφυροποιού» στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Ενώ κάποιοι προσπαθούσαν να αποδομήσουν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στο αποκορύφωμα της πανδημίας Covid-19, η ΕΕ ήταν εκείνη που ηγήθηκε των διαπραγματεύσεων με αποτέλεσμα να επιτευχθεί συμφωνία για τη διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας σχετικά με την προέλευση του κορωνοϊού. Είμαστε επίσης ο μεγαλύτερος δωρητής του μηχανισμού COVAX για την παγκόσμια πρόσβαση στα εμβόλια κατά της νόσου Covid-19, που δημιουργήθηκε για να διασφαλίσει ότι θα έχουμε αξιόπιστο εμβόλιο το συντομότερο δυνατόν και ότι το εμβόλιο αυτό θα αντιμετωπίζεται ως ένα παγκόσμιο δημόσιο αγαθό.

Η ΕΕ πληρώνει το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού του ΟΗΕ. Λέγεται συχνά ότι η Ευρώπη δεν υψώνει αρκετά το ανάστημά της από γεωπολιτικής άποψης. Ωστόσο, παίρνει τον ρόλο της στο πολυμερές σύστημα πολύ σοβαρά, παρέχοντας πολύ μεγαλύτερη χρηματοδότηση από ό,τι της αναλογεί.

Με τις επιχειρήσεις μας για τη διαχείριση κρίσεων, συνεργαζόμαστε στενά με τον ΟΗΕ για τη σταθεροποίηση και την ανασυγκρότηση σε πολλές εμπόλεμες ζώνες, από το Σαχέλ ως το Κέρας της Αφρικής και από τα Βαλκάνια ως τη Μέση Ανατολή. Στις σκληρότερες εμπόλεμες ζώνες και ανθρωπιστικές κρίσεις, θα βρείτε την ΕΕ και τον ΟΗΕ να εργάζονται από κοινού.

Εμείς οι Ευρωπαίοι ασκήσαμε σκληρή πίεση για μια διεθνή συμφωνία για το κλίμα και κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τη διατηρήσουμε ζωντανή. Συνεχίζουμε την άοκνη προσπάθειά μας για να διαφυλάξουμε τη βιοποικιλότητα, την πρόσβαση σε καθαρό νερό, και τους άλλους φυσικούς πόρους.

Για εμάς, οι προσπάθειες αυτές είναι επενδύσεις στην παγκόσμια ασφάλεια και ευημερία – και, ως εκ τούτου, στη δική μας ασφάλεια και ευημερία. Ξέρουμε ότι για να είμαστε ασφαλείς, υγιείς και προστατευμένοι πρέπει να είναι το ίδιο και οι γείτονές μας. Αυτό που ισχύει για κάθε άνθρωπο χωριστά ισχύει και για τις χώρες.

Ακόμη και αν δεν φυσά ούριος άνεμος, η ΕΕ θα κρατήσει σταθερή τη ρότα της στοχεύοντας πάντα στην εξεύρεση κοινών λύσεων. Αυτό είναι συχνά δύσκολο και κοπιώδες, αλλά είμαστε πάντα έτοιμοι να συζητήσουμε τρόπους ώστε το σύστημα να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά, να χαίρει γενικότερης αποδοχής και να προσαρμόζεται καλύτερα στους σκοπούς του· τόσο με ομοϊδεάτες εταίρους όσο και με εκείνους με τους οποίους διαφωνούμε. Η πολυμέρεια σήμερα πρέπει να είναι διαφορετική από εκείνη του εικοστού αιώνα: η ισχύς έχει μετατοπιστεί και οι προκλήσεις δεν είναι πλέον οι ίδιες.

Πολλά από αυτά που θα διαμορφώσουν το μέλλον μας – η ανάλυση δεδομένων στον κυβερνοχώρο, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιογενετική, τα αυτόνομα οχήματα και πολλά άλλα – αναδύονται σε ρυθμιστικό κενό. Πρέπει το κενό αυτό να πληρωθεί με κοινούς κανόνες, πρότυπα και προδιαγραφές και οφείλουμε να διασφαλίσουμε την εφαρμογή τους – ακόμη και σε πλαίσιο όπου τα σημαντικότερα ενδιαφερόμενα μέρη δεν είναι κυβερνήσεις.

Το κεντρικό μήνυμα της ΕΕ είναι το εξής: η μεταρρύθμιση θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω του σχεδιασμού, όχι καταστρέφοντας το παλιό. Πρέπει να αναζωογονήσουμε το σύστημα και όχι να το εγκαταλείψουμε. Ετσι, αυτή την εβδομάδα αλλά και μετά από αυτήν, θα τιμήσουμε το πνεύμα της ΓΣΗΕ και θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε την πολυμέρεια, την οποία έχουν μεγάλη ανάγκη όλες οι χώρες. Ενας κόσμος χωρίς τα Ηνωμένα Εθνη θα ήταν ένας επικίνδυνος κόσμος για όλους μας.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ είναι Υπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής