«Καλά παιδιά», ετών 30

Ακριβώς 30 χρόνια έκλεισαν φέτος τον Σεπτέμβριο από την πρώτη, επίσημη προβολή της ταινίας «Τα καλά παιδιά» («Goodfellas») του Μάρτιν Σκορσέζε που είχε κάνει εντός συναγωνισμού την παγκόσμια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας αποσπώντας τελικά τον Αργυρό Λέοντα σκηνοθεσίας. Τα «Καλά παιδιά» που στην εποχή τους κέρδισαν διθυράμβους από την κριτική (ο Ρότζερ Ιμπερτ τη χαρακτήρισε «καλύτερη γκανγκστερική ταινία όλων των εποχών»), εξακολουθούν να είναι μια από τις δημιουργίες του σκηνοθέτη τους που έχουν επηρεάσει όσο καμία ίσως άλλη δική του τον ρου της ιστορίας του οπτικοακουστικού θεάματος και του συγκεκριμένου είδους που εκπροσωπούν. Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήρθε η εποχή των «Sopranos», μιας τηλεοπτικής σειράς που έκανε θραύση (με πολλές σεζόν) πάνω στο ίδιο ακριβώς μοτίβο των «Καλών παιδιών».

Από την πλευρά του, ο Μ. Σκορσέζε χρίσθηκε «σκηνοθέτης των γκάνγκστερ» (ο τίτλος κάποτε ανήκε στον φίλο του Φράνσις Κόπολα λόγω φυσικά του «Νονού») παρότι είχε μόνο μια φορά στη ζωή του ασχοληθεί με τους γκάνγκστερ της Νέας Υόρκης, στην αρχή της καριέρας του με τους «Κακόφημους δρόμους» (1973). Βέβαια, από τα «Καλά παιδιά» και μετά πολλά έμελλε να αλλάξουν αφού στοιχεία αυτής της ταινίας άρχισαν να εμφανίζονται και σε επόμενές του και όχι μόνον στο «Καζίνο» (1995) που κατά μια έννοια είναι μια φωτοκόπια των «Καλών παιδιών» σε διαφορετικό φόντο (το Λας Βέγκας στη θέση της Νέας Υόρκης). Αλλά και αργότερα, ταινίες του όπως οι «Συμμορίες της Νέας Υόρκης», «Ο πληροφοριοδότης» (για την οποία ο Σκορσέζε απέσπασε το πολυπόθητο Οσκαρ σκηνοθεσίας στην έκτη του υποψηφιότητα σε αυτή την κατηγορία), ακόμα και ο «Λύκος της Γουόλ Στριτ», επισφράγισαν αυτόν τον τίτλο, γιατί ακόμα και χωρίς την ιταλοαμερικανική μαφία στον πυρήνα τους, κακά τα ψέματα, είχαν την… αισθητική της, τόσο στην ατμόσφαιρα όσο και στα κοφτά, στακάτα γυρίσματά τους. Οπότε το 2019 ήρθε η απόλυτη επιστροφή του Σκορσέζε στους γκάνγκστερ με το «The Irishman» που στην ουσία είναι «Τα καλά παιδιά» με τους ίδιους συντελεστές αλλά σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία.

Σκηνοθέτης σε κρίση

Παρότι τα «Καλά παιδιά» δεν εκτιμήθηκαν όσο οι δημιουργοί τους πιθανόν να περίμεναν στα κινηματογραφικά βραβεία Οσκαρ της εποχής τους (το μομέντουμ, τότε,  ανήκε στο «Χορεύοντας με τους λύκους» του Κέβιν Κόστνερ, μια ταινία στην ακριβώς απέναντι όχθη των «Παιδιών»), ως ταινία υπήρξε κάτι σαν σανίδα σωτηρίας στην καριέρα ενός σκηνοθέτη που την εποχή που τη γύριζε βρισκόταν σε βαθιά κρίση. Τα eighties δεν υπήρξαν περίοδος ακμής για έναν δημιουργό που στην αμέσως προηγούμενη δεκαετία, με ταινίες όπως «Κακόφημοι δρόμοι», «Η Αλίκη δεν μένει πια εδώ» (1974) και «Ο ταξιτζής» (1976) είχε αποκτήσει φήμη ενός εκ των ανανεωτών του αμερικανικού κινηματογράφου.

Παρά τον θρίαμβο του «Οργισμένου ειδώλου» στην αυγή της δεκαετίας του 1980, στη συνέχεια ο Σκορσέζε δεν στέφθηκε με επιτυχίες. Ταινίες του όπως ο «Βασιλιάς για μια νύχτα» (1982) και «Μετά τα μεσάνυχτα» (1985) ενώ είχαν πολύ καλά στοιχεία, άφησαν αδιάφορο το κοινό. Το «Χρώμα του χρήματος» (1986) ήταν ΟΚ, είχε ωστόσο την εικόνα περισσότερο μιας «παραγγελιάς» γυρισμένης για να φέρει κοντά δύο διαφορετικής γενιάς σούπερσταρ, τον Πολ Νιούμαν με τον Τομ Κρουζ. Τέλος, ο θόρυβος που προκάλεσαν οι φανατικοί θρησκόληπτοι κατά του «Τελευταίου πειρασμού» το 1988, περισσότερο δυσάρεστο απόηχο για τον σκηνοθέτη είχε, παρά ευχάριστο – ήταν βεβαίως ένας θόρυβος που βοήθησε καταλυτικά την εμπορική επιτυχία της ταινίας.

Ανακαλύπτοντας τον Πιλέτζι

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Χρώματος του χρήματος», ο Μ. Σκορσέζε άρχισε να διαβάζει το βιβλίο του Νίκολας Πιλέτζι «Wiseguy», όχι ένα προϊόν μυθοπλασίας αλλά ένα ντοκουμέντο πάνω στη δράση της ιταλιάνικης μαφίας στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, μέσα από την ιστορία του γκάνγκστερ Χένρι Χιλ που υπήρξε καταδότης των δράσεών της στο FBI. Ο Σκορσέζε όχι απλώς ενθουσιάστηκε με το βιβλίο αλλά είδε την προοπτική μιας ταινίας βασισμένης σε αυτό, οπότε και τηλεφώνησε προσωπικά στον Πιλέτζι για να αποκτήσει τα δικαιώματα. Λέγεται ότι η κουβέντα τους πήγε ως εξής: Σκορσέζε: «Περίμενα όλη μου τη ζωή αυτό το βιβλίο!». Πιλέτζι: «Περίμενα όλη μου τη ζωή αυτό το τηλεφώνημα!».

Τα υπόλοιπα ανήκουν πλέον στην Ιστορία. Τα «Καλά παιδιά» κόστισαν 25 εκατομμύρια δολάρια (η αμέσως προηγούμενη ταινία του Σκορσέζε, «Ο τελευταίος πειρασμός», είχε κοστίσει μόλις επτά) και ο Πιλέτζι συνυπέγραψε το σενάριο με τον Σκορσέζε (προτάθηκαν και οι δύο για Οσκαρ διασκευασμένου σεναρίου). Αργότερα συνεργάστηκε και πάλι με τον Σκορσέζε στο παρεμφερές «Καζίνο». Καθότι μεγάλος για τον ρόλο του Χένρι Χιλ, ο φίλος του σκηνοθέτη, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, πρωταγωνιστής στον «Ταξιτζή», στο «Οργισμένο είδωλο» και άλλες του ταινίες, δέχτηκε να παίξει τον επί τοις ουσίας δευτεραγωνιστικό ρόλο του Τζίμι Κόνγουεϊ, ιρλανδικής καταγωγής γκάνγκστερ και μέντορα του Χιλ, ο ρόλος του οποίου δόθηκε στον Ρέι Λιότα (παραμένει ο ρόλος της ζωής του). Ωστόσο την παράσταση έκλεψε ο Τζο Πέσι παίζοντας με χαριτωμένη αλλά και ανατριχιαστική υπερβολή τον ψυχοπαθή γκάνγκστερ Τόμι Ντε Βίτο, ικανό να σκοτώσει απλώς και μόνο για το κέφι του. Ο ρόλος χάρισε στον ηθοποιό ένα Οσκαρ Β’ ρόλου – το μοναδικό που απέσπασε η ταινία.