Ραντεβού με 7 ρόλους

Ραντεβού σε θεατρική σκηνή, ενώ η ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων καραδοκούσε; Είναι να αναρωτιέται όντως κανείς εάν πλέον έχει νόημα η προετοιμασία αντίστοιχων δημοσιογραφικών θεμάτων, όταν η νέα συνθήκη ανατρέπει τα δεδομένα (ακόμη και εντός της εβδομάδας). Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που πρέπει να δράσει κανείς με μία σχετική «άγνοια ρίσκου» όσον αφορά ημερομηνίες, deadlines και χρονοδιαγράμματα. Κυρίως επειδή οφείλουμε να ακούσουμε τους ανθρώπους του θεάτρου – και των άλλων τεχνών – σε αυτή την ιδιαίτερη συγκυρία. Τώρα που προσαρμόζουν από την αρχή την καθημερινότητά τους για να προσαρμόσουν στη συνέχεια με τους συναδέλφους τους την παράσταση που «θα ανέβαζαν». Γι’ αυτό και τα «Πρόσωπα» απευθύνθηκαν σε επτά ηθοποιούς, οι οποίες είτε συμμετείχαν σε παραστάσεις που αναβλήθηκαν (όπως οι «Κομμώτριες») είτε δοκιμάζονται στις πρόβες με μάσκα (όπως το «Τρίτο στεφάνι» κ.ά.). Κοινός τόπος μοιάζει να είναι η αφαίρεση οξυγόνου κατά τη διαδικασία της θεατρικής πράξης: η έλλειψη σωματικής επαφής μεταξύ ενός θιάσου. Αλλά και το πείσμα των ηθοποιών να αντεπεξέλθουν προτού χτυπήσει – το ελπίζουμε όλοι – το τρίτο κουδούνι.

Ηλέκτρα Νικολούζου, «Κομμώτριες»

«Σαν να σου παίρνουν την ανάσα»

Η παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού επιστρέφει στο θέατρο Θησείο μετά την απότομη διακοπή της λόγω της πανδημίας τον περασμένο Μάρτιο. Ολα όμως έχουν αλλάξει για το έργο του ευφυούς σκηνοθέτη μέσα από το οποίο τέμνονται η ιστορία, η πολιτική και το θέατρο. Οι συντελεστές, Μάιρα Γραβάνη, Ηλέκτρα Νικολούζου, Αρης Νινίκας, Ανδρομάχη Φουντουλίδου, Χάρης Φραγκούλης και Αντριαν Φρίλινγκ, ρίχτηκαν ξανά στην μάχη της προετοιμασίας για να βρεθούν στη σκηνή του ωραίου χώρου στις 20 Οκτωβρίου. Βεβαίως όλα έχουν αλλάξει και σε αυτή τη ροή της μετακίνησης φυσικά μπήκαν στην πρώτη γραμμή οι καλλιτέχνες. Τίποτα δεν είναι πια το ίδιο, όπως λέει η Ηλέκτρα Νικολούζου: «Πρόκειται για ένα έργο το οποίο είχε διάδραση με το κοινό. Μιλούσαμε, χορεύαμε και αγγίζαμε τους θεατές. Τίποτα από όλα αυτά δεν πρόκειται να συμβεί, αφού πρέπει να τηρήσουμε τα μέτρα ασφαλείας. Η παράσταση θα προσαρμοστεί στη νέα συνθήκη όσο περιοριστικό και στενόχωρο και αν είναι αυτό». Η ασφάλεια των θεατών και του θιάσου βεβαίως πρωτεύει αφήνοντας λίγο πίσω τις βασικές ανάγκες για την οποία δημιουργείται μια παράσταση. Οπως παρατηρεί η Ηλέκτρα Νικολούζου «η τέχνη και το θέατρο ακόμη περισσότερο βασίζεται στην επικοινωνία και την επαφή. Ετσι ανασαίνει και προχωράει. Ομως τα επιδημιολογικά στοιχεία καθορίζουν τώρα τον τρόπο που θα δημιουργήσουμε το πλαίσιο της επικοινωνίας με τους θεατές. Είναι πιο σημαντικό να υπάρχει το θέατρο έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες από το να σταματήσουν τελείως οι παραστάσεις». Ποιος φανταζόταν πριν από μερικούς μήνες ότι θα γίνονταν πρόβες με θερμομέτρηση, μάσκες και απόσταση από το κοινό; «Υπάρχει ένα πένθος σε όλη την ατμόσφαιρα γύρω μας και φυσικά στο πώς εργαζόμαστε κι εμείς οι καλλιτέχνες. Είναι δύσκολο να ζήσεις χωρίς να μπορείς να αγκαλιάσεις τους φίλους σου, τους γονείς σου και βέβαια χωρίς να μπορείς να δουλέψεις – ειδικά στο θέατρο – με απόσταση. Είναι σαν να μας παίρνουν την ανάσα».

Η παράσταση «Κομμώτριες / Μεταπολίτευση», σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού, αναμένεται να ξεκινήσει στο θέατρο Θησείο στις 20 Οκτωβρίου

Σύρμω Κεκέ, «Τρίτο στεφάνι»

«Κάνουμε θέατρο με όσα μέσα μπορούμε»

Είναι από τις πληθωρικές παραστάσεις αυτής της σεζόν ακόμη και αν το καστ περιορίστηκε στα 20 άτομα – το έργο έχει 80 πρόσωπα. Αυτό από μόνο του εμπεριέχει ένα ρίσκο διότι, όπως λέει η Σύρμω Κεκέ, η οποία υποδύεται τη Μαριέτα, την ψυχοκόρη της Νίνας, οι συνθήκες που επικρατούν δεν ευνοούν φιλόδοξα εγχειρήματα. «Είναι ένα τόλμημα που ελπίζουμε ότι θα προχωρήσει όπως το οραματιζόμαστε. Ολα είναι πρωτόγνωρα και καλούμαστε να προσαρμόσουμε τη συμπεριφορά μας στο πλαίσιο των μέτρων ασφαλείας που έχουν οριστεί. Εννοείται ότι έχουμε κάνει όλοι το τεστ για τον Covid-19, φοράμε μάσκες και φυσικά γίνεται σε όλους μας κάθε μέρα θερμομέτρηση. Δεν είναι ευχάριστο, ούτε εύκολο να εργάζεσαι καθημερινά και μάλιστα στο θέατρο αποκλείοντας το στοιχείο της επαφής και της επικοινωνίας. Αλλωστε αυτό από μόνο του πηγαίνει αντίθετα από τις βασικές αρχές της συγκεκριμένης τέχνης». Το θέατρο απαιτεί συμμετοχή, λέει η Σύρμω Κεκέ και χωρίς αυτό το βασικό στοιχείο δυσκολεύεται η δημιουργία του. «Οι συνθήκες της κοινωνικής απόστασης μας στερεί την επαφή με αγαπημένα μας πρόσωπα. Από τότε που άρχισε η πανδημία αποφεύγω να βλέπω τους γονείς μου και οι κινήσεις μου όταν βλέπω φίλους και γνωστούς είναι συγκεκριμένες και εντός των ορίων που έχουν τεθεί για να ορίσουν την ασφάλεια. Τηρούμε τα μέτρα – όση αμηχανία και αβεβαιότητα και αν υπάρχει για να μπορέσουμε να υπάρχουμε έστω και έτσι. Είμαστε όλοι πελαγωμένοι περιμένουμε τις οδηγίες και ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή όλο αυτό θα μείνει πίσω μας. Μέχρι τότε θα κάνουμε θέατρο με όποια μέσα μπορούμε».

Το «Τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, αναμένεται στο θέατρο «Παλλάς» από τις 10 Οκτωβρίου

Κόρα Καρβούνη, «Ευρυδίκη»

«Η τέχνη συνομιλεί με την εποχή της»

Οι συνεχείς ανατροπές και οι ανανεωμένες οδηγίες οι οποίες προκύπτουν από τα επιδημιολογικά στοιχεία δεν στέκονται εμπόδιο για την προετοιμασία της παράστασης «Ευρυδίκη». Ο Δημήτρης Τάρλοου επιλέγει ξανά να παρουσιάσει το έργο της Sara Ruhl, η οποία αφηγείται με τη δική της ματιά τον γνωστό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Τα προτάγματα στο κείμενο αυτό είναι διαχρονικά και γίνονται κομμάτι της παράστασης: αιώνια αγάπη και οι δυσδιάκριτες γραμμές ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Αυτό το αδιόρατο σύνορο είναι ένα από τα στοιχεία του έργου που γίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ. Οπως λέει η πρωταγωνίστρια της παράστασης, «δεν πρόκειται για επανάληψη της παλαιότερης παράστασης. Το προσεγγίζουμε με μια καινούργια ματιά, διατηρώντας φυσικά τον βασικό πυρήνα. Ετσι αυτό που ζούμε σήμερα σε κάποιες σκηνές περνάει στο έργο. Αλλωστε το θέμα του προσφέρεται, αφού ένα κομμάτι του διαδραματίζεται στον κάτω κόσμο. Εκεί απαγορεύονται οι αγκαλιές, τα φιλιά και κάθε είδους εγγύτητα. Οπως δηλαδή συμβαίνει και στη ζωή μας σήμερα». Πρωτόγνωρη και στενόχωρη είναι η συνθήκη των προβών, αφού πρέπει να εφαρμοστούν κανόνες συμβατοί με τα μέτρα ασφαλείας και τις οδηγίες των κοινωνικών αποστάσεων που έχουν παρθεί. «Εκτός από τα απολυμαντικά, τις μάσκες και τη θερμομέτρηση, το θέατρο έχει προμηθευτεί και ένα ειδικό μηχάνημα απολύμανσης του χώρου. Η προστασία της ζωής μπαίνει μπροστά. Εξι μήνες τώρα έχουμε προσαρμόσει τη συμπεριφορά μας για να μείνουν ασφαλείς οι γύρω μας, οι δικοί μας άνθρωποι και οι ευπαθείς ομάδες. Σίγουρα δεν είναι ευχάριστο, αλλά ας το δούμε ως ένα νέο παιδί όπου θα βαθύνουμε την πνευματική μας επικοινωνία, η οποία είχε μπει στην άκρη. Ας το δούμε ως ευκαιρία για να αποδείξουμε ότι μπορούμε να υπάρξουμε και μέσα σε δύσκολες καταστάσεις και ότι η τέχνη θα βρίσκει πάντα τον τρόπο να συνομιλεί με την εποχή της».

Η «Ευρυδίκη» της Sara Ruhl, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τάρλοου, αναμένεται στις 4 Νοεμβρίου στο θέατρο «Πορεία»

Αλεξία Καλτσίκη, «Φαίδρα»

«Χαρά υπό την απειλή του χρόνου»

H έλευση της νέας σεζόν με βρίσκει να ετοιμάζομαι για τον ρόλο της Τροφού στη «Φαίδρα», που ανεβάζει ο Δημήτρης Καραντζάς στο θέατρο Προσκήνιο. Το νέο του εγχείρημα είναι κάτι που μου δίνει ελπίδα, δύναμη και κουράγιο σε τόσο δύσκολους καιρούς. Αφενός ένας νέος σκηνοθέτης αποκτά τον χώρο του, αφετέρου κάποιοι επενδύουν σ’ αυτόν. Αυτό καθαυτό το γεγονός εκτός του ότι είναι δημιουργικό, ίσως αποβεί και προωθητικό άλλων παρόμοιων πρωτοβουλιών. Χαίρομαι που στα πρώτα βήματα αυτής της προσπάθειας αποτελώ μέρος της. Ωστόσο πάνω απ’ όλη αυτή τη χαρά και την απόλαυση επικρέμαται η ανασφάλεια. Ανησυχούμε για το δεύτερο κύμα της πανδημίας. Και τρομάζουμε με ότι βλέπουμε και ακούμε. Ταυτόχρονα όμως αγωνιούμε για το χρόνο αλλά και τον τρόπο πραγματοποίησης της παράστασης μας. Είμαστε απροστάτευτοι και ως καλλιτέχνες και ως εργαζόμενοι και ως πολίτες. Γι’ αυτό η Πολιτεία οφείλει να δώσει άμεσα μια συνολική απάντηση. Η ποιητική αλληγορία της Τσβετάγεβα στη «Φαίδρα» συνομιλεί όχι μόνο με τη φύση γύρω μας, αλλά με τη φύση μέσα μας, ακουμπά περιοχές που έχουν να κάνουν με την ύπαρξη του ανθρώπου ανεξάρτητα από εποχές. Οταν πρωτοδιάβασα το κείμενο της Τσβετάγεβα με τάραξε. Ο μύθος της Φαίδρας και του Ιππόλυτου έχει ως πυρήνα την επιθυμία. Ο τρόπος που τον διαχειρίζεται η Τσβετάγεβα δεν είναι ούτε συνομιλία ούτε αναμέτρηση. Νομίζω πως η πιο ακριβής λέξη που μου έρχεται είναι ο χορός. Ενας ιλιγγιώδης χορός με τις πιο «καταχωνιασμένες» επιθυμίες. Στις πρώτες με τα υγειονομικά πρωτόκολλα, νιώθω πως στο θέατρο τα όρια και οι αντιστάσεις λειτουργούν πάντα τροφοδοτικά στην σκηνική δράση. Σε παροτρύνουν να κινηθείς σε μη οικείους δρόμους. Από εδώ και πέρα, θέλω το θέατρο να παραμείνει ενεργό με υγιείς όρους εργασίας. Ακούγεται αυτονόητο, αλλά αποδεικνύεται σχεδόν ακατόρθωτο. Θυμάμαι μια φράση του Τζούλιο Καΐμη: «Τεχνική χωρίς πνευματικότητα είναι καρέκλα με τρία πόδια». Κατ’ αντιστοιχία, μια κοινωνία χωρίς τέχνη είναι μια κουτσή κοινωνία.

Η παράσταση «Φαίδρα» της Μαρίνα Τσβετάγεβα, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, αναμένεται στις 4 Νοεμβρίου στο θέατρο Προσκήνιο

Λένα Παπαληγούρα, «Γυάλινος κόσμος»

«Ξέρουμε να προστατευόμαστε και να προστατεύουμε»

Η Λένα Παπαληγούρα συνειδητοποιεί κάθε μέρα ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ολα μπορούν να ανατραπούν. Εξακολουθεί όμως να λέει διαρκώς στον εαυτό της ότι προέχει η υγεία. Η απειλή της αρρώστιας είναι πάντα παρούσα και τρομακτική. «Δεν παύω να σκέπτομαι κάποιες αντιφάσεις: άραγε ο ιός δεν κολλάει στα αεροπλάνα και στα πλοία και κολλάει μόνο στο θέατρο; Δεν κολλάει στο μετρό και στα λεωφορεία που γεμίζουν ασφυκτικά από κόσμο, αλλά κολλάει στο σινεμά; Θυμός και θλίψη». Εξηγεί ότι οι άνθρωποι του θεάτρου θέλουν και ξέρουν να προστατεύσουν και να προστατευτούν. Το ίδιο και το κοινό τους. Το απέδειξαν οι παραστάσεις στα ανοιχτά θέατρα το καλοκαίρι . «Οπου κι αν παίζαμε η ανταπόκριση του κόσμου ήταν τεράστια και συγκινητική. Ενιωθες ότι ο κόσμος διψούσε να δει τις παραστάσεις και τα μέτρα τηρούνταν παντού ευλαβικά. Τα ανοιχτά θέατρα δεν έδωσαν ούτε ένα κρούσμα».

Σε έναν μήνα θα ξεκινήσει πρόβες για τον «Γυάλινο κόσμο» του Τενεσί Ουίλιαμς στο Εθνικό Θέατρο. «Θα φορέσουμε τις μάσκες μας και θα κάνουμε – ελπίζουμε – τη δουλειά μας. Αυτή που σπουδάσαμε, αυτή που αγαπάμε, αυτή από την οποία ζούμε. Οχι το χόμπι μας. Τη δουλειά μας. Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον ιό και θα το πράξουμε. Εμείς όμως είμαστε από τους τυχερούς, γιατί θα βρισκόμαστε στο Εθνικό. Εάν τελικά επιτρέψουν στα κλειστά θέατρα να λειτουργήσουν, η παράστασή μας θα γίνει. Τα άλλα τα μικρότερα θέατρα; Πώς θα επιβιώσουν; Οι ιδιώτες παραγωγοί πώς θα μπορέσουν να επενδύσουν, να προσλάβουν ανθρώπους, να πληρώσουν μισθούς; Ο τομέας του πολιτισμού πλήττεται όσο κανείς, βρισκόμαστε εν αναμονή ανακοίνωσης πρωτοκόλλου για τη λειτουργία των χειμερινών αιθουσών, και περιμένουμε από την πολιτεία μέτρα – σκέψεις – προϋποθέσεις – στήριξη για όλους αυτούς τους χιλιάδες που εργάζονται για την τέχνη. Εάν δεν συμβεί αυτό, οι άνθρωποι του εγχώριου πολιτισμού κινδυνεύουν με αφανισμό. Και μια χώρα χωρίς πολιτισμό είναι μια χαμένη χώρα».

Η παράσταση «Γυάλινος κόσμος» του Τενεσί Ουίλιαμς, σε σκηνοθεσία Γιώργου Νανούρη, αναμένεται στο Εθνικό Θέατρο, στις αρχές
της νέας χρονιάς

Κατερίνα Λυπηρίδου, «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια»

«Θα ήθελα να σταματήσει το πρόχειρο θέατρο»

«Εχουμε ξεκινήσει πρόβες για το έργο “Η Στέλλα με τα Κόκκινα Γάντια” του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα. Εγώ έχω τον ρόλο της Αννέτας, της τραγουδίστριας, στην παράσταση. Είναι ένα καταπληκτικό έργο. Μιλάει για θέματα που σε ταράζουν. Σε εμένα έχει την επίδραση ποιητικού έργου. Ζούμε μια ακραία κατάσταση σήμερα και στη “Στέλλα” οι ήρωες ξεπερνούν τα όριά τους. Ως θίασος, είμαστε στις αρχές των προβών, οπότε δεν μπορώ να μιλήσω ακόμα για εμπόδια στη δημιουργική διαδικασία σε σχέση με τις αποστάσεις και τα υγειονομικά πρωτόκολλα. Θα βρεθεί ο καλύτερος τρόπος από όλους μας, ώστε να μη χαθεί η ουσία του έργου και της παράστασης. Αλλιώς δεν έχει κανένα νόημα να ξεκινούν πρόβες και να σχεδιάζονται παραστάσεις. Διανύουμε μια τρομακτική περίοδο ασάφειας και ανασφάλειας. Εννοείται πως ανησυχώ τρομερά για το παρόν και το μέλλον, όπως όλοι οι άνθρωποι του πολιτισμού. Εχει εγκατασταθεί ένα μόνιμο άγχος σε όλους μας. Δεν είναι απλή υπόθεση για κανέναν. Κάποιοι είναι στα όρια της απελπισίας. Ακυρώνονται δουλειές τελευταία στιγμή, άνθρωποι πολλές φορές τελείως απλήρωτοι για καιρό περιμένουν το επίδομα. Κάποιοι άλλοι δεν το παίρνουν καν. Δεν ξέρω πώς θα βγούμε από όλο αυτό. Πραγματικά δεν ξέρω. Και πώς θα επιβιώσουν τα μικρά θέατρα. Και πώς θα επιβιώσουμε γενικώς, όλοι. Στο μέλλον, το θέατρο ιδανικά θα ήθελα να σταματήσει να είναι πρόχειρο. Τα τελευταία χρονιά κάνουμε πολλές δουλειές ταυτοχρόνως, με αποτέλεσμα οι παραστάσεις να μη βαθαίνουν. Δεν παίρνουμε τον χρόνο που χρειαζόμαστε για πρόβες. Δεν ασχολούμαστε όσο πρέπει με τη δουλειά μας. Σαν να βλέπεις παραστάσεις που κάτι τους λείπει. Κι αυτό που λείπει είναι ο χρόνος και το σκόρπισμα των ανθρώπων.

Η «Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα, αναμένεται στο Εθνικό Θέατρο στα τέλη Νοεμβρίου

Ολγα Δαμάνη,
«Τέλος του παιχνιδιού»

«Εστω και με λιγότερους θεατές»

Ετοιμάζουμε για τον χειμώνα το «Τέλος του παιχνιδιού» με τον Δημήτρη Καταλειφό, τον Αρη Μπαλή, τον Γιώργο Ζιόβα κι εμένα στον ρόλο της Νελ που έχω ξαναπαίξει πριν από 20 χρόνια στο θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου. Τώρα ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα στο Σύγχρονο Θέατρο. Οι πρόβες μας από άποψη υγειονομικού πρωτοκόλλου είναι ασφαλείς. Από τη φύση του έργου είμαστε λίγοι και σε απόσταση ο ένας από τον άλλο. Ενα έργο καταπληκτικό, με τραγικό χιούμορ. Εργο διαχρονικό. Συνομιλεί και θα συνομιλεί για πάντα με το κοινό. Για τη θεατρική σεζόν που ξεκινάει σε λίγο νιώθω όπως όλοι μας μετέωρη, με άγχος και ανησυχία. Ζούμε μια δύσκολη συνθήκη που αναστέλλει τη λαχτάρα μας για δουλειά, γιατί φυσικά πάνω απ’ όλα προέχει η υγεία. Εύχομαι να βρεθεί τρόπος παρά τις αντίξοες συνθήκες να λειτουργήσουν τα θέατρα απρόσκοπτα, έστω και με λιγότερους θεατές. Ο ρόλος του θεάτρου όπως και κάθε μορφής τέχνης είναι παρηγορητικός. Σε άλλη περίπτωση η πολιτεία θα πρέπει να μεριμνήσει για τους ηθοποιούς όπως και για όλους τους άλλους ανθρώπους που χάνουν τη δουλειά τους. Ο ρόλος του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης στη δεδομένη αυτή στιγμή, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, είναι πολύ σημαντικός. Και θα ήταν υπέροχο να είχαμε όπως άλλοτε το θέατρο της Δευτέρας σε ραδιόφωνο και τηλεόραση.

Το «Τέλος του παιχνιδιού» του Σάμιουελ Μπέκετ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα, αναμένεται στο Σύγχρονο Θέατρο τον Δεκέμβριο