Η λύση στα ελληνοτουρκικά θα δοθεί από διεθνές δικαστήριο

Η απόσυρση του τουρκικού «Oruc Reis» οδήγησε στην αποκλιμάκωση της έντασης και άνοιξε το παράθυρο στη διπλωματία για τη διευθέτηση των διαφορών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. «Εκείνο που δεν είδαμε όμως στην κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο είναι μία ενιαία στάση της ΕΕ έναντι της Τουρκίας», διαπιστώνει η Ρόνια Κεμπίν, από το γερμανικό Ιδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής (SWP). Απαντώντας στα «ΝΕΑ», η ειδική στα θέματα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, πρώην σύμβουλος του υπουργείου Εξωτερικών και νυν επιστημονική συνεργάτις της Ομοσπονδιακής Βουλής και του Προεδρείου του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος SPD, σημειώνει ότι η Ευρώπη αντέδρασε με δύο εντελώς διαφορετικές γραμμές: της καγκελαρίου Μέρκελ που μεσολαβεί διπλωματικά στην ελληνοτουρκική διένεξη και θα ήθελε να παρουσιάσει μία επιτυχία κατά τη διάρκεια της γερμανικής προεδρίας στην ΕΕ και του προέδρου Μακρόν που στήριξε και με στρατιωτικά μέσα την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η γαλλική στάση ήταν τροχοπέδη στη γερμανική μεσολάβηση και προκάλεσε δυσφορία στο Βερολίνο. Αλλά η Κεμπίν βλέπει στις διαφορές μεταξύ Βερολίνου και Παρισιού τη θετική πλευρά για την εξωτερική πολιτική της ΕΕ μακροπρόθεσμα. Ανεξαρτήτως αν επρόκειτο για συμφωνημένη ή όχι κατανομή ρόλων στην ελληνοτουρκική κρίση, αντικειμενικά φάνηκε ο «συμπληρωματικός χαρακτήρας» μιας γαλλογερμανικής αντίδρασης: «Αφενός οι Γερμανοί που κρατούν ανοιχτά τα διπλωματικά κανάλια, μιλώντας με όλες τις πλευρές, και με την Τουρκία», λέει η Κεμπίν, «αφετέρου οι Γάλλοι που υπερασπίζονται την “ευρωπαϊκή κυριαρχία”. Αυτό θα ήταν ένα ελπιδοφόρο δίδαγμα για τη μελλοντική ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και τον ρόλο της ΕΕ στη διεθνή σκηνή».

Στην κρίση της Ανατολικής Μεσογείου δεν παίζεται μόνον η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου, αλλά κρίνεται και η «επικυριαρχία στη Μεσόγειο», εκτιμά η Κεμπίν. Η Γαλλία με την ιστορική παρουσία της στη Μεσόγειο, την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη και τη μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι «πρώτος μεταξύ ίσων» στην περιοχή. Η Τουρκία διεκδικεί ρόλο περιφερειακής δύναμης και διεισδύει δυναμικά στη σφαίρα ζωτικών συμφερόντων της Γαλλίας, τόσο στην περίπτωση της Λιβύης όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρέχει στήριξη στις ισλαμιστικές οργανώσεις των Αδελφών Μουσουλμάνων που συνιστούν απειλή και για το μουσουλμανικό στοιχείο της Γαλλίας. Ωστόσο, λέει η Κεμπίν, η γαλλοτουρκική ατζέντα στη Λιβύη δεν πρέπει να καθορίσει την επίλυση των διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι κυρώσεις. Η αποκλιμάκωση των τελευταίων ημερών άνοιξε τον δρόμο στην επανέναρξη του διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. «Θεωρώ ότι η αντιπαράθεση για το εύρος των χωρικών υδάτων και των θαλασσίων ζωνών της Ελλάδας ή της Τουρκίας δεν μπορεί να επιλυθεί από την ΕΕ. Η λύση θα χρειαστεί να δοθεί από έναν τρίτο νομικό θεσμό. Τα διπλωματικά κανάλια πρέπει να αξιοποιηθούν, προκειμένου να αποδεχθούν οι δύο πλευρές την ετυμηγορία ενός διεθνούς δικαστηρίου που πιθανότατα θα είναι εις βάρος των ελληνικών απαιτήσεων».

Από την άλλη πλευρά, «η ΕΕ πρέπει να τραβήξει κόκκινες γραμμές στις ενέργειες της Τουρκίας καθιστώντας σαφές ότι δεν επιτρέπει σε κανέναν, σήμερα την Τουρκία αύριο τη Ρωσία, να απειλεί την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους-μέλους της ΕΕ». Το γεγονός και μόνον ότι συγκαλείται ένα έκτακτο Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ για την Τουρκία, δείχνει ότι οι ευρωτουρκικές σχέσεις είναι σε κακό σημείο, εκτιμά η Κεμπίν. Οι κυρώσεις είναι πολιτικά το ισχυρότερο μέσο που διαθέτει η ΕΕ. Η απειλή κυρώσεων άνοιξε ένα διπλωματικό παράθυρο που πρέπει να αξιοποιηθεί. Η επιβολή τους αυτήν τη στιγμή θα ήταν «επιλογή κλιμάκωσης». Αλλά «η απειλή επιβολής κυρώσεων πρέπει να διατηρηθεί και πρέπει να είναι αξιόπιστη».