Αστερίσκοι στη λογική

Ξεκίνησε κανείς να φτιάχνει τη λίστα με τα πράγματα που θα χρειαστεί στην καραντίνα; Πάνω στο τραπέζι του σαλονιού, στο μπλοκ με τις σημειώσεις, ο τίτλος γράφει «βιβλία#menoumespiti» – δεν αντέχεται το Νetflix έπειτα από μια εβδομάδα συνεχούς παρακολούθησης. Η πρώτη καταχώριση έχει δίπλα της έναν αστερίσκο: το νέο αστυνομικό βιβλίο της Τζόαν Ρόουλινγκ, με τίτλο «Troubled Blood», έρχεται (αμετάφραστο ακόμα) σε λίγες μέρες στα ελληνικά ράφια. Στο σάιτ γνωστής βρετανικής αλυσίδας βιβλιοπωλείων, οι κριτικές ήταν το λιγότερο κακές. Πολλές ήταν γραμμένες πριν καν εκδοθεί το βιβλίο. Κανείς δεν συμπαθεί πια τη μαμά του Χάρι Πότερ. Στο Διαδίκτυο τη θεωρούν TERF: παλιάς κοπής φεμινίστρια, που πιστεύει ότι οι τρανς γυναίκες αποτελούν απειλή για τα δικαιώματα των γυναικών.

Το cancel culture, η κουλτούρα της ακύρωσης, έφτασε μέχρι το κατώφλι της Ρόουλινγκ, στο μακρινό Εδιμβούργο. Αρκετοί χρήστες του τουίτερ μποϊκόταραν ανοιχτά τις πωλήσεις του νέου βιβλίου, γιατί η ίδια η συγγραφέας θεωρείται πλέον κοινωνικά προβληματική. Πολύ γρήγορα άλλαξαν τα πράγματα. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που ουρές παιδιών περίμεναν μεσάνυχτα έξω από κλειστές πόρτες βιβλιοπωλείων για ένα ακόμα ξόρκι από το Χόγκουαρτς. Αυτά τα παιδιά, που μεγάλωσαν με τα βιβλία της, σήμερα της γυρνούν την πλάτη. Η αποκαθήλωση ενός ειδώλου – ή αλλιώς, η αναπόφευκτη μοίρα κάθε προηγούμενης γενιάς. Ο αστερίσκος έφτασε μέχρι το τραπεζάκι του σαλονιού του μικρού διαμερίσματος στο κέντρο της Αθήνας: και τώρα τι κάνουμε, το αγοράζουμε το αστυνομικό ή όχι;

Γυρίσαμε στην εποχή που η αγορά ενός βιβλίου αποτελεί πολιτική πράξη, δηλώνει τις πεποιθήσεις αυτού που την τολμάει. Και μπορεί έτσι να ήταν πάντα. Διαλέγουμε συχνά να διαβάσουμε βιβλία ανθρώπων που μας ταιριάζουν, που μπορούμε να κατανοήσουμε τη νοοτροπία τους. Ισως τα τελευταία χρόνια να συνηθίσαμε λιγάκι παραπάνω. Συζητάμε μόνο με τους φίλους μας, ακούμε μόνο την άποψη αυτών με τους οποίους μέσες-άκρες συμφωνούμε. Ωραία τα καταφέραμε: η «κανονική» Αμερική θρηνεί για μια 87χρονη δικαστίνα-θεματοφύλακα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αδυνατεί να πείσει τέσσερις Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές να αφήσουν, όπως θα έπρεπε, την αναπλήρωσή της στον επόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ. Η βρετανική κοινωνία σε λίγους μήνες θα είναι εκτός του πλέγματος προστασίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης εν μέσω πανδημίας. Στην Ελλάδα βλέπουμε τους ψεκασμένους να θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και ακόμα συζητάμε ποιος είναι ο σωστότερος τρόπος να τους προσεγγίσουμε. Στο πρόσφατο παρελθόν υπήρχε τουλάχιστον αυτό που ονομάσαμε «μέτωπο λογικής». Οσο πιο βαθιά μπαίνουμε στη νέα χιλιετία, η λογική είναι προνόμιο. Κι αυτό φαίνεται παντού, ακόμα και στα βιβλία.

Η Ρόουλινγκ δεν είναι εγκληματίας. Μήπως, όμως, είναι αυτός που τη διαβάζει; Αρθρα επί άρθρων στα μεγαλύτερα δυτικά περιοδικά εμμέσως πλην σαφώς δηλώνουν πως όσο περισσότερες πωλήσεις κάνει, τόσο μεγαλύτερο βήμα έχει για να εκθέσει τις απόψεις της, που υπονομεύουν τα δικαιώματα της τρανς κοινότητας. Μα, υπάρχει κανείς που να πιστεύει στα σοβαρά πως όποιος θέλει να διαβάσει για έναν φανταστικό φόνο στην Κορνουάλη ταυτίζεται αυτόματα με τη γυναίκα που τον εμπνεύστηκε; Γιατί; Δεν έχει γνώμη ο αναγνώστης, δεν έχει κρίση; Δεν έχει το δικαίωμα να διαφωνεί με έναν συγγραφέα που εκτιμάει και παράλληλα να θέλει να μάθει τι θα γίνει παρακάτω; Αλίμονο αν ήμασταν ένας στρατός από ίδιους, απαράλλακτους ανθρώπους. Αν ταυτιζόμασταν με κάθε συγγραφέα που διαβάσαμε ποτέ, θα είχαμε ζήσει δεκάδες ζωές, με δεκάδες διαφορετικές προσωπικότητες.

Ο αστερίσκος διακρίνεται καθαρά στο μπλοκ των σημειώσεων. Δεν έχει όμως καμία σημασία.