Από το πρόγραμμα Θεσσαλονίκης του ’14 στη Helexpo του ’20

Σήμερα, ο Αλέξης Τσίπρας θα μιλήσει σε παραγωγικούς φορείς στη Θεσσαλονίκη και αύριο θα παραθέσει συνέντευξη Τύπου. Ο Τσίπρας του 2020 δεν είναι ίδιος με του 2014. Σε έξι χρόνια έχουν γίνει σχεδόν όλα. Το βέβαιο είναι πως όπως και το 2014 – αλλά και τη ΔΕΘ του 2019 – ο ΣΥΡΙΖΑ έχει περάσει στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ολα τα άλλα έχουν αλλάξει. Μέχρι και το σήμα και το όνομα του ΣΥΡΙΖΑ. Στο οποίο έχει πια παγίως προστεθεί και με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής Ανασυγκρότησής του ο όρος Προοδευτική Συμμαχία.

Το 2014 ο ΣΥΡΙΖΑ καβαλούσε το κύμα. Σήμερα το κύμα δεν έχει σηκωθεί και η Κουμουνδούρου μοιάζει χαμένη στη μετάφραση μεταξύ χαμηλών δημοσκοπικών επιδόσεων και πειστικού κοινωνικού σχεδίου για τη χώρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απολαμβάνει ακόμη της εμπιστοσύνης του κόσμου παρά τα καυτά μέτωπα της επικαιρότητας.

Σε έξι χρόνια από το περίφημο Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης που είχε παρουσιάσει το 2014 ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στη συμπρωτεύουσα έχει μεσολαβήσει μια διακυβέρνησή του και τρεις εκλογικές του ήττες – συν μια πρωτόγνωρη πανδημία που διαπερνά όλες τις εξελίξεις. Παρ’ όλα αυτά είναι εδώ, ενώ όλες οι πρόσφατες κινήσεις του έχουν ρυμουλκήσει πια το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε ένα αρχηγικό μοντέλο. Το ανακάτεμα της τράπουλας των τάσεων, ο νέος γραμματέας (Δημήτρης Τζανακόπουλος), η κίνηση προς τα εμπρός για να αποτινάξει την εσωστρέφεια του κόμματος και τις έριδες για τα χαρακτηριστικά του δίνουν τον τόνο του Τσίπρα του 2020.

Το σκληρό ροκ στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, προσδίδουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τον οξύ Τσίπρα του 2014. Τότε βέβαια, όπως προείπαμε, είχαμε το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Αυτό που σχολιάστηκε δυσμενώς για τους πολιτικούς του αντιπάλους («τότε λένε που θα έσχιζε τα Μνημόνια») αλλά και αυτό που ήταν αναγκαίο για να διαμορφώσει όρους πολιτικής πλειοψηφίας – όπως λένε οι πολιτικοί φίλοι του.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ. Ας πάμε όμως λίγο πίσω. Το 2014, ο Τσίπρας ζητούσε εκλογές. Λογικό. Η νωπή νίκη στις ευρωεκλογές για τον ΣΥΡΙΖΑ και όλες οι κοινωνικές τάσεις έδειχναν πως το Μέγαρο Μαξίμου θα είχε νέο ένοικο. Αυτό που σχηματικά ονομάσθηκε Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης, πιο αναλυτικά ήταν ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης με βάση τους 4 μεγάλους πυλώνες της Οικονομίας. Εδώ περιλαμβανόταν η πρόταση για την ανθρωπιστική κρίση αλλά και η διαγραφή μεγάλου μέρους του δημόσιου χρέους.

Εξι χρόνια μετά, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν πως μέρος των εξαγγελιών για την ανθρωπιστική κρίση, υλοποιήθηκαν κατά τη διακυβέρνησή τους. Υπάρχουν βέβαια τότε προτάσεις, που έμειναν στα χαρτιά. Δεν λέμε μόνον για το μεγάλο κάδρο του χρέους ή της ποσοτικής χαλάρωσης της χώρας. Θυμίζουμε ένα μόνον από τα πιο επιμέρους σημεία: «Ο ΕΝΦΙΑ είναι ο φόρος-σύμβολο της κοινωνικής αδικίας που διατρέχει το σύνολο της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης Σαμαρά. Είναι φόρος υπέρ των εχόντων, διότι δεν αθροίζει την αξία όλων των ακινήτων που διαθέτουν και δεν φορολογεί αυτήν την αξία με προοδευτική φορολογική κλίμακα και αφορολόγητο όριο. Είναι φόρος σε βάρος των φτωχών και των οικογενειών με παιδιά και χαμηλά εισοδήματα, με μόνη περιουσία την κύρια κατοικία τους. Ο ΕΝΦΙΑ, λοιπόν, δεν μπορεί να διορθωθεί, δεν μπορεί να βελτιωθεί – μπορεί μόνον να καταργηθεί», έλεγε ο Τσίπρας το 2014. Η συνέχεια γνωστή.

Η ΔΕΘ του 2015, βρίσκει το κόμμα της Κουμουνδούρου και κυβερνών μα και ματαιωμένο. Η υπογραφή του τρίτου προγράμματος, το δημοψήφισμα που άλλο έβγαλε και αλλού οδήγησε, η αποχώρηση της Αριστερής Πλατφόρμας, η αποδοχή του δημοσιονομικού προβλήματος, μετατοπίζει ήδη τον ΣΥΡΙΖΑ και τον εγγράφει – σύμφωνα με τους τέως συντρόφους του – στις συστημικές δυνάμεις. Για τα ίδια τα στελέχη που αποφασίζουν να μείνουν, πολλά με αριστερή διαδρομή και αναφορά, η όλη συγκυρία και το σπιράλ των ματαιώσεων απλώς ήταν αποτέλεσμα κακών συσχετισμών και η δυνατότητα προοδευτικών τομών συνέχιζε να υπάρχει ακόμη και εντός Μνημονίου.

Οι τρεις επόμενες ΔΕΘ (2016, 2017, 2018) είναι ΔΕΘ κυβερνητικού ΣΥΡΙΖΑ αλλά και σταδιακής απομάκρυνσης των κοινωνικών δυνάμεων που τον στήριζαν το 2015.

Η ΑΓΩΝΙΑ ΤΗΣ ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΥ. Το 2020 ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αλλού. Αν το 2014 είχε αποστολή να πείσει τον κόσμο απλώς εναντίον των πολιτικών του αντιπάλων, τώρα πρέπει να επιδείξει τριπλή προσπάθεια. Να είναι παραγωγικός κατά των πολιτικών του αντιπάλων, πειστικός στο σχέδιό του για τη μετέωρη χώρα και αυτοκριτικός για τα πεπραγμένα του που τον ακολουθούν. «Κανένας έλληνας πολίτης δεν περιμένει από εμάς μια στείρα κριτική της κυβέρνησης ή μια απλή περιγραφή της δυσκολίας που βιώνουμε.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία θα παρουσιάσει άμεσα μέτρα ώστε να θωρακίσουμε την ελληνική κοινωνία και τον λαό», δήλωσε ο νέος εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ Νάσος Ηλιόπουλος και όχι τυχαία αυτό πια απασχολεί τους επιτελείς του κόμματος. Λεπτομέρεια: εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος το 2014 ήταν ο Πάνος Σκουρλέτης, σήμερα κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος.

Γενικά αν η αγωνία του 2014 ήταν να διαφανεί πως ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν θεσμικά ανυπάκουος μα και ρεαλιστικός, σήμερα η αγωνία είναι να φανεί πως είναι πειστικός. Και στους τρεις άξονες των κρίσεων.

Στον πυρήνα των προτάσεων Τσίπρα είναι η ενίσχυση των μεσαίων – το 2014 ιεραρχήθηκε το φτωχοποιημένο κομμάτι. Ενα φλερτ που εξελίσσεται από την απαρχή της πανδημίας. Μια επικαιροποίηση του προγράμματος Μένουμε Ορθιοι 2 με νέα μέτρα και προτάσεις και παράλληλη πολεμική στην κυβέρνηση. Ο νέος συγκερασμός έχει, λοιπόν, στήριξη για τους μεσαίους – ανάγκη για στήριξη επιχειρήσεων και εργασίας με μη επιστρεπτέες ενισχύσεις – αλλά και τον απλό κόσμο της εργασίας. Ηδη για παρατηρητές των διεργασιών στον ΣΥΡΙΖΑ θεωρείται πως όλο αυτό συνιστά πολιτική μεταβολή και αλλαγή απεύθυνσης. Υγεία – Οικονομία – Εθνικά είναι η ατζέντα του Τσίπρα. Η ανάγκη για διεύρυνση και ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα στο πρώτο. Η ανάταξη του δεύτερου. Μια λογική ενεργητικής διπλωματίας και αποτροπής (εδώ δεν συμφωνούν όλοι στον ΣΥΡΙΖΑ).

Αν το κόμμα της Κουμουνδούρου ήταν κόμμα μικροαστικού ριζοσπαστισμού το 2014 σήμερα είναι κόμμα εναλλαγής για τους αντιπάλους του. Αν και ακόμη η συζήτηση πως θα είναι και κόμμα κοινωνικού μετασχηματισμού καλά κρατεί στο εσωτερικό του.