Τουρκία: ναι ή όχι στην κατάρρευση;

Η οικονομική κατάρρευση της Τουρκίας δεν είναι έξω από τη σφαίρα των πιθανοτήτων. Το νόμισμά της βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Η κεντρική τράπεζα επιμένει σε χαμηλά επιτόκια. Οι τράπεζές της εξ αυτού του λόγου αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης. Ο πληθωρισμός είναι στο 12% και αυξάνεται.

Η τουρκική οικονομία έχει εισέλθει ήδη σε ύφεση όχι μόνο λόγω της πανδημίας, αλλά και εξαιτίας της καθίζησης της τουρκικής λίρας.

Οι οίκοι αξιολόγησης προχωρούν σε συνεχείς υποβαθμίσεις. Τελευταία αξιολόγηση από τον οίκο Moody’s έστειλε τα τουρκικά χρεόγραφα δύο βαθμίδες πάνω από τη χρεοκοπία. Το πρόβλημα μεγάλο, γιατί οι τουρκικές επιχειρήσεις και το τουρκικό Δημόσιο πρέπει να αποπληρώσουν μέσα στους επόμενους μήνες πάνω από 40 δισ. δολάρια που είχαν δανειστεί.

Στην Ευρώπη επικρατεί ανησυχία. Μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες με έκθεση στη χώρα απειλούνται με μεγάλη ζημιά.

Πολλές από τις κινήσεις χωρών που ερμηνεύονται ως απαθείς από ελληνικής πλευράς κατά την τρέχουσα ελληνοτουρκική διένεξη έχουν τις ρίζες τους ακριβώς σε αυτόν τον κίνδυνο.

Είναι ενδεικτικό ότι η δεύτερη σε μέγεθος ισπανική τράπεζα BBVA διαθέτει τη μεγαλύτερη έκθεση με δάνεια που ξεπερνούν τα 60 δισ. δολάρια, μέσω της θυγατρικής της στην Τουρκία Garanti bank. Η αρχική επένδυση έφτανε τα 7 δισ. ευρώ, πλέον η κεφαλαιοποίηση της τουρκικής τράπεζας μετατρεπόμενη σε ευρώ μετά βίας ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ.

Σε κίνδυνο βρίσκεται ακόμα ο γαλλικός κολοσσός BNP Paribas, μέσω ποσοστού στην τουρκική τράπεζα Turk Ekonomi Bankasi, η μεγαλύτερη τράπεζα της Ιταλίας UniCredit και η βρετανική HSBC.

Ολοι αυτοί έχουν να αντιμετωπίσουν πέραν των προβλημάτων της τουρκικής οικονομίας ένα άλλο, το μεγαλύτερο της χώρας. Τον οικονομικό αναλφαβητισμό του Ερντογάν. Πέρυσι απομάκρυνε τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας, ο οποίος του πρότεινε να χρησιμοποιήσει το μεγαλύτερο, ευκολότερο όπλο αυτή τη στιγμή της Τουρκίας για να συγκρατήσει την κρίση της, που είναι τα υψηλότερα επιτόκια.

Αντίστοιχα σημάδια οικονομικού αναλφαβητισμού επιδεικνύουν ωστόσο και πολλοί Ελληνες. Αυτά συμβαίνουν όταν αναλύεις ένα οικονομικό πρόβλημα με «εθνικιστικά γυαλιά».

Η Ελλάδα μπορεί να μην έχει τραπεζική παρουσία μετά την υποχρεωτική αποχώρηση της Εθνικής Τράπεζας το 2015 και λίγο νωρίτερα της Eurobank. Ωστόσο οι οικονομικοί δεσμοί της με τη γειτονική Τουρκία είναι τόσο έντονοι, που δεν επιτρέπουν όχι πανηγυρισμούς σε περίπτωση κατάρρευσής της, αλλά ενδεχομένως δημιουργούν μια νέα εστία προβλημάτων που χρήζει προσοχής και μελέτης.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς την Τουρκία, ως ποσοστό του ΑΕΠ, βρίσκονται στην κορυφή μεταξύ των χωρών –  μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Συνολικά αποτελεί τον τέταρτο σε μέγεθος προορισμό των ελληνικών εξαγωγών.

Ηδη η ζημιά από τη διολίσθηση της λίρας είναι μεγάλη για τα ελληνικά προϊόντα. Η κατάρρευση της ισοτιμίας με το ευρώ κάνει πιο ακριβές τις εξαγωγές. Προϊόντα όπως το βαμβάκι (εξάγεται εκκοκκισμένο σχεδόν στο σύνολό του στην Τουρκία), πλαστικά, καλώδια, αλουμίνιο, λιπάσματα, ακόμα και τα αμνοερίφια είναι πλέον πανάκριβα για τους τούρκους πολίτες. Σε περίπτωση κατάρρευσης θα είναι απλησίαστα.

Αντίστοιχα, σε αγορές όπου ανταγωνίζονται οι δύο χώρες το πλεονέκτημα είναι ήδη στην πλευρά της Τουρκίας. Για παράδειγμα σε ένα από τα πιο σημαντικά εξαγώγιμα προϊόντα για την Ελλάδα, τις ιχθυοκαλλιέργειες, τα τουρκικά προϊόντα βγαίνουν πολύ φθηνότερα στις αγορές της Ευρώπης. Οι Τούρκοι κερδίζουν λόγω της υποτίμησης του νομίσματός τους τη μάχη της τσιπούρας.

Ομοίως, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που έχει αποκτήσει ο τουρκικός τουρισμός στα συμβόλαια που κλείνονται για την επόμενη χρονιά δείχνει ότι θα ροκανίσει τα κέρδη από το rebound που θα επιχειρήσει το 2021 ο ελληνικός τουρισμός.

Γενικά, όπως συμβαίνει σε πολλά πράγματα στη ζωή, αλλά ειδικά στην περίπτωση της Τουρκίας, θέλει πολύ προσοχή για το τι θα πρέπει να ευχόμαστε να συμβεί…