Στο νησί που έχει συνηθίσει τις προκλήσεις

Με πλοίο, το ταξίδι από τον Πειραιά έως το Καστελλόριζο διαρκεί κάτι λιγότερο από μια ολόκληρη μέρα. Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όμως, δεν χρησιμοποίησε πλοίο. Το ενδιαφέρον όσων την ακολουθούσαν αυξήθηκε κατακόρυφα όταν κατέβηκαν από το αεροπλάνο και πλησίαζαν τα θορυβώδη Σινούκ, που ήδη ζέσταιναν τις μηχανές τους: άλλοι σχεδίαζαν τρόπους για να απαθανατίσουν τις τουρκικές παρενοχλήσεις, άλλοι μετά βίας κρατούσαν τα μάτια τους ανοιχτά, για να μη χάσουν τη στιγμή – το ταξίδι ξεκίνησε από την Ελευσίνα πολύ νωρίς το πρωί της Κυριακής. Κανένα τουρκικό μαχητικό, ωστόσο, δεν εμφανίστηκε στο ελληνικό FIR. Λίγη ώρα αργότερα, όλοι κατάλαβαν γιατί. Ο υπουργός Αμυνας της Τουρκίας Χουλουσί Ακάρ, κάνοντας αιφνιδιαστική επίσκεψη στο Κας, το σημείο ακριβώς απέναντι από το ακριτικό νησί, έδωσε «σήμα» πως η Αγκυρα δεν απορρίπτει τον διάλογο. Μια ακόμα κίνηση καλής θέλησης, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, μετά την απόσυρση του «Ορούτς Ρέις» – με προϋπόθεση, ωστόσο, την αποστρατιωτικοποίηση του Καστελλορίζου.

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ. Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου έκανε μια διαπίστωση που έγινε το σημείο αναφοράς της επίσκεψής της: στο νησί είναι συνηθισμένοι και από προκλήσεις και από κινήσεις καλής θέλησης. Οταν ο γείτονας μένει τόσο κοντά, αναπόφευκτα η καθημερινότητα τον συμπεριλαμβάνει και στα καλά και στα άσχημα. Σ’ αυτό που δεν είναι συνηθισμένοι οι κάτοικοι είναι σε επίσημες επισκέψεις. Για εκείνους, η άφιξή της ήταν μια ένδειξη ότι, παρά τη χιλιομετρική απόσταση, η ελληνική πολιτεία δεν τους ξεχνάει. Κι αυτός είναι ένας συμβολισμός ανεξάρτητος από το πόσο κρίσιμη θεωρείται η περίοδος που διανύουμε: μπορεί η φετινή επέτειος για την ανεξαρτησία του Καστελλορίζου να έχει ειδική σημασία λόγω της φάσης στην οποία έχουν μπει τα ελληνοτουρκικά, όμως το πιο ανατολικό άκρο της Ελλάδας έχει συνηθίσει να μπαίνει στον πολιτικό χάρτη μόνο ως φόντο – φόντο ακόμη και για ένα διάγγελμα που θα έβαζε την Ελλάδα στα Μνημόνια.

Στο φόντο μένουν άνθρωποι. Στο προαύλιο του ναού των Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, τον πρώτο σταθμό της Σακελλαροπούλου, συγκεντρώθηκε σχεδόν ολόκληρο το νησί, μικροί και μεγάλοι, που αντιλαμβάνονταν τη σημασία της επίσκεψης. Υποδέχτηκαν τη Σακελλαροπούλου τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο, ξεσπώντας σε χειροκροτήματα στο τέλος του. Ολα έγιναν όπως άρμοζε στην περίσταση: οι παραδοσιακές στολές βγήκαν από το ντιβάνι, η ελληνική σημαία τοποθετήθηκε επιμελώς μπροστά στην είσοδο. Η λειτουργία άρχισε με τον βυζαντινό ύμνο για την υπέρμαχο στρατηγό. Διπλός συμβολισμός κι εκεί, ευνόητος για παρισταμένους και μη.

Το μικρό εκκλησάκι στο εσωτερικό του, με τοίχους βαμμένους σε μπλε και λευκό, θύμιζε περισσότερο Κυκλάδες. Τίποτα, όμως, δεν φώναζε Δωδεκάνησα περισσότερο από τα θερμά χρώματα στα σπίτια που κοσμούσαν την πλατεία. Η ταβέρνα με τα πλατάνια, ακριβώς στο κέντρο, πρόσφερε την ιδανική σκιά για όσους ήθελαν να χαζέψουν την Πρόεδρο από απόσταση. Δεν είναι, άλλωστε, μια τυχαία ταβέρνα: είναι το σκηνικό του οσκαρικού «Mediterraneo», που ακόμα και σήμερα, 29 χρόνια μετά την κινηματογραφική προβολή του, διαφημίζεται στους τοίχους της σαν να βγήκε χθες. Το μεσημέρι της Κυριακής η κουζίνα και οι σερβιτόροι κρατούσαν δυνάμεις. Δεν ήξεραν τι μπορεί να ζητούσε η Πρόεδρος, που έκανε μια σύντομη στάση εκεί προτού καταθέσει στεφάνι στο μνημείο των πεσόντων, προτού επιστρέψει για να αναγορευθεί επίτιμη δημότης του νησιού και προτού επισκεφθεί τη Ρω με καραβάκι του Λιμενικού. Με την αναχώρηση της Σακελλαροπούλου από το σημείο, το πλήθος εξαφανίστηκε τόσο γρήγορα όσο είχε εμφανιστεί, το νησί γύρισε σχεδόν στους κανονικούς του ρυθμούς. Μόνο οι δημοσιογράφοι έμειναν πίσω, για να στήσουν μικρόφωνα και κάμερες. Η ησυχία κράτησε μόνο για λίγο – το απόγευμα, γι’ άλλη μια φορά, όλο το νησί θα κινούνταν στους ρυθμούς της επίσκεψης, που είχε και πολιτισμικές προεκτάσεις, με ξενάγηση σε όλα τα ίχνη ελληνικότητας πάνω στο Καστελλόριζο.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ. Στην ομιλία της, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου επιβεβαίωσε ξανά την ίδια διαπίστωση. Απηύθυνε αυστηρό μήνυμα στην Αγκυρα, ξεκαθαρίζοντας πως «με εθνική ομοψυχία και ενότητα θα αποδυναμώσουμε κάθε πρόκληση και θα αποκρούσουμε κάθε επιβουλή». Η δική της έμμεση αναφορά στο Κας, όμως, την ώρα που εκεί βρισκόταν ο Ακάρ, δεν θύμιζε καθόλου εθνικιστική κορόνα. «Η τουρκική ηγεσία εντείνει τις πιέσεις προς τη χώρα μας, πλειοδοτεί σε επιθετικές δηλώσεις. Υπονομεύει τις σχέσεις καλής γειτονίας και ειρηνικής συνύπαρξης που επί τόσες δεκαετίες οικοδόμησαν Ελληνες και Τούρκοι, θεωρώντας τη θάλασσα που τους χωρίζει όχι αδιαπέραστο σύνορο, αλλά δίοδο επικοινωνίας». Σ’ αυτή τη λογική απευθύνθηκε και στους κατοίκους του Καστελλορίζου, μιλώντας για ένα νησί που αποτελεί «πολύτιμο κομμάτι της πατρίδας»: «Ξέρω ότι ο πατριωτισμός σας δεν στηρίζεται στην αντιπαλότητα με τον γείτονα. Στηρίζεται στην εθνική αυτοπεποίθηση, στην περηφάνια για τη μακραίωνη ιστορία του νησιού, στην άσβεστη μνήμη χιλιόχρονων αγώνων και θυσιών» ανέφερε χαρακτηριστικά. Αργότερα, η ίδια αντέδρασε θετικά στη μη ανανέωση της παράνομης τουρκικής NAVTEX. «Είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Επιδίωξη όλων πρέπει να είναι η επάνοδος στην ηρεμία και την ομαλότητα».