Μανούβρες αποκλιμάκωσης από την Αγκυρα

Στο λιμάνι της Αττάλειας βρίσκεται από χθες το τουρκικό ερευνητικό «Ορούτς Ρέις», με τη NAVTEX που έληξε το Σάββατο να μην ανανεώνεται και την Τουρκία να δείχνει να επιχειρεί επαναχάραξη της τακτικής της στην περιοχή. Η διεθνής καταδίκη της τουρκικής επιθετικότητας, η εντεινόμενη πίεση στην Αγκυρα από το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες και στην τελευταία φάση και από την  Ουάσιγκτον για αποκλιμάκωση και η διαρκής ενημέρωση της διεθνούς κοινότητας, οργανισμών και συμμαχιών ενώσεων εκ μέρους της Αθήνας για το σύνολο των εξελίξεων που αφορούν τις απειλές και τις παράνομες κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο εκτιμάται ότι συνέβαλαν στην αλλαγή πλεύσης του τουρκικού σκάφους. Μια πρώτη «νίκη» της Αθήνας, που ωστόσο δεν επιτρέπει εφησυχασμό, όπως επισημαίνουν και διπλωματικές πηγές.

«Θετικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση» χαρακτήρισε την αποχώρηση του «Ορούτς Ρέις» ο  Κυριάκος Μητσοτάκης στις δηλώσεις του στη Θεσσαλονίκη, στέλνοντας ωστόσο ξεκάθαρο μήνυμα ότι αυτό θα πρέπει να έχει και συνέχεια. Ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι αν η Αγκυρα δείξει σημάδια έμπακτης αποκλιμάκωσης η Αθήνα είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι του διαλόγου και να ξεκινήσει τις διερευνητικές, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι εναπόκειται στην άλλη πλευρά αν αυτό το πρώτο βήμα θα αποτελέσει πρόλογο για βελτίωση της κατάστασης στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, χρειάζεται υπομονή προκειμένου η Αθήνα να σιγουρευτεί ότι η αποκλιμάκωση είναι διαρκής και ειλικρινής, κάτι που θα κρίνει και τις εξελίξεις σε σχέση με τις διερευνητικές.

Ο Πρωθυπουργός δήλωσε θετικός και για μια ενδεχόμενη συνάντηση με τον τούρκο πρόεδρο, η οποία σημείωσε ότι θα πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στα αποτελέσματα της ενεργητικής διπλωματικής πολιτικής που άσκησε η ελληνική πλευρά, σημείωσε ότι το πλαίσιο και οι λεπτομέρειες του διαλόγου με την Αγκυρα θα καθοριστούν από τους διαπραγματευτές, ενώ παράλληλα τόνισε και τη σημασία ύπαρξης μιας λίστας ευρωπαϊκών κυρώσεων ως επιλογή, καθώς αυτή θα σηματοδοτούσε ότι το πρόβλημα αφορά συνολικά την Ευρώπη και όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο. Με αιχμή δε την αντιπαράθεση για τη συμφωνία του Βερολίνου και την ενημέρωση των κομμάτων, ο Πρωθυπουργός ζήτησε αίσθημα ευθύνης από τους πολιτικούς αρχηγούς και από την αξιωματική αντιπολίτευση να φέρεται πιο υπεύθυνα, απορρίπτοντας για ακόμα μία φορά τις κατηγορίες περί μυστικής διπλωματίας. Σημείωσε δε ότι η διαφορά Ελλάδας – Τουρκίας αφορά μόνο υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ και όχι το θέμα της αιγιαλίτιδας ζώνης, τονίζοντας παράλληλα ότι δεν υπάρχει ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.

Διεθνείς πιέσεις. Στη γραμμή των δηλώσεων του Πρωθυπουργού κινούνται και διπλωματικές πηγές για πώς μπορεί να ερμηνευθούν η αποχώρηση του «Ορούτς Ρέις» από την ελληνική υφαλοκρηπίδα και η μη ανανέωση της τουρκικής NAVTEX. Στο αποτέλεσμα εκτιμάται ότι συνέβαλαν οι πιέσεις από τις ΗΠΑ, με τα τηλεφωνήματα του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε Ερντογάν και Μητσοτάκη, αλλά και την επίσκεψη Πομπέο στην Κύπρο, η ενεργοποίηση της γερμανίδας καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ, η οποία επίσης πιέζει την Αγκυρα για αποκλιμάκωση, δεδομένου ότι το Βερολίνο δεν θέλει «έκρηξη» όσο έχει την προεδρία της ΕΕ, αλλά και τη συνολικότερη διάθεση της Ευρώπης, ενάντια στις έκνομες τουρκικές ενέργειες. Ισχυρότατο ήταν επίσης το μήνυμα του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και της ευρωμεσογειακής συνόδου (MED 7) που προκάλεσε και την αντίδραση του τουρκικού ΥΠΕΞ, ενώ ρόλο εκτιμάται ότι έπαιξε και η διαρκώς επιδεινούμενη κατάσταση της τουρκικής οικονομίας, η οποία υποβαθμίστηκε από τον οίκο Moody’s.

Διπλωμάτες υπογραμμίζουν ότι οι εξελίξεις είναι μπροστά και όλα θα κριθούν τις επόμενες ημέρες, με ορίζοντα και την ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου και τα μηνύματα που θα στείλει. Σε αυτό το διάστημα εκτιμούν ότι θα καταστεί δυνατό να αποσαφηνιστούν οι τουρκικές προθέσεις και το αν η διάθεση για διάλογο είναι ειλικρινής και αν θα μπορέσει να αναπτυχθεί.

Ο Ακάρ. Την ίδια στιγμή στην Τουρκία η επιστροφή του «Ορούτς Ρέις» στην Αττάλεια δεν παρουσιάζεται ως υποχώρηση, με τον τούρκο υπουργό Αμυνας Χουλουσί Ακάρ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανέλθει τουρκικό ερευνητικό στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, στο πλαίσιο του σχεδιασμού. Ο Ακάρ από το Κας, όπου πραγματοποίησε επίσκεψη, ζήτησε αποστρατιωτικοποίηση του Καστελλόριζου, ενώ έθεσε ξανά θέμα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, ως ένα θέμα που αυξάνει, όπως είπε, τις εντάσεις. Κατηγόρησε τη Γαλλία για παρακίνηση της Ελλάδας σε προκλήσεις, κάνοντας λόγο και για μια κούρσα εξοπλισμών, ενώ εξέφρασε και την ενόχληση της Αγκυρας για την παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου στο Καστελλόριζο.

Παράλληλα ο Ακάρ αναφέρθηκε σε νησιά και νησίδες «των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με κάποια συμφωνία», κατηγορώντας την Αθήνα για εγωιστική συμπεριφορά και κατά το δοκούν ερμηνεία του δικαίου, αναφερόμενος παράλληλα σε δικαιώματα της Τουρκίας που πρέπει να αναγνωριστούν. Χθες το απόγευμα, εξάλλου, ο τούρκος υπουργός Αμυνας βρέθηκε στα κατεχόμενα για να παρακολουθήσει την άσκηση «Μεσογειακή Θύελλα 2020», στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων προκλήσεων.

Σε διάλογο άνευ προϋποθέσεων κάλεσε για ακόμα μία φορά την Αθήνα και ο τούρκος ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ενώ για τη φιλοκυβερνητική «Γενί Σαφάκ» η επιστροφή του «Ορούτς Ρέις» στην Αττάλεια είναι ένα «διάλειμμα λόγω των εργασιών για διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ».

Να σημειωθεί ότι αυτή την εβδομάδα επίσκεψη σε Αθήνα και Λευκωσία θα πραγματοποιήσει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, ενώ επίσκεψη στην Ελλάδα θα πραγματοποιήσουν επίσης ο ΥΠΕΞ της Αυστρίας Αλεξάντερ Σάλενμπεργκ και ο αιγύπτιος ΥΠΕΞ Σάμεχ Σούκρι.