Η μεγάλη ψευδαίσθηση {LF}των υπηρεσιών

Καθώς ο κόσμος προετοιμάζεται για την εποχή μετά την πανδημία, η αναζήτηση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης γίνεται όλο και πιο έντονη – ειδικά για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Είναι δελεαστικό να ζητήσουμε από αυτές τις χώρες – τον κύριο κινητήρα της παγκόσμιας ανάπτυξης τις τελευταίες δεκαετίες – να μετατοπίσουν τις αναπτυξιακές στρατηγικές τους από τη βιομηχανοποίηση στις υπηρεσίες. Καθώς οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν ολοένα και περισσότερο την παραγωγή και εμπορία υπηρεσιών όπως τα αγαθά, ορισμένοι οικονομολόγοι προτείνουν ακόμη και ότι οι οικονομίες χαμηλού εισοδήματος πρέπει να παραλείψουν εντελώς το στάδιο βιομηχανίας και να πάνε απευθείας από την παραδοσιακή γεωργία στη νέα «κυλιόμενη κλίμακα ανάπτυξης» των υπηρεσιών.

Η πεποίθηση ότι οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν το νέο ιερό δισκοπότηρο για τις αναπτυσσόμενες χώρες απορρέει εν μέρει από εμπειρικές μελέτες που δείχνουν πως το εμπόριο υπηρεσιών αυξήθηκε ταχύτερα από το εμπόριο μεταποιημένων αγαθών από το 2000, και ιδίως από το 2011 και μετά. Η διακοπή των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας που προκλήθηκε από την COVID-19 έχει ενισχύσει αυτή την πεποίθηση. Αλλά αυτή η τυφλή πίστη στις υπηρεσίες είναι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση και τα επιχειρήματα που την υποστηρίζουν είναι βαθιά προβληματικά.

Οι υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης, ασφάλισης και των επαγγελματικών, επιστημονικών, τεχνικών και ιατρικών υπηρεσιών) μπορούν να προσφέρουν ευκαιρίες για παγκόσμια ολοκλήρωση. Αλλά αυτό θα συμβεί μόνο όταν οι αναπτυσσόμενες χώρες βελτιώσουν τη βάση ανθρώπινου δυναμικού τους – μια μακροπρόθεσμη και δαπανηρή διαδικασία. Ομοίως για την εμφάνιση προηγμένων τεχνολογιών (συμπεριλαμβανομένων της ρομποτικής, της τεχνητής νοημοσύνης, της κατασκευής πρόσθετων και της ανάλυσης δεδομένων). Ωστόσο, αυτές οι δραστηριότητες απαιτούν επίσης ειδικευμένους εργαζομένους.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους περιορισμούς, το να υποστηρίζουμε ότι οι οικονομίες με αδύναμο ανθρώπινο κεφάλαιο πρέπει να αποφύγουν τη βιομηχανοποίηση είναι μια συνταγή για περαιτέρω φτώχεια. Για τις φτωχότερες χώρες, η εκβιομηχάνιση παραμένει ο κύριος δρόμος για την επιτυχή ανάπτυξη. Αποδίδει υψηλότερη αύξηση της παραγωγικότητας και χτίζει και ενισχύει τις δεξιότητες και τις ικανότητες που χρειάζονται οι χώρες για να εξασφαλίσουν μια ανταγωνιστική θέση στην παγκόσμια οικονομία.

Ο Σελεστίν Μόνγκα είναι πρώην γενικός διευθυντής του Industrial Development Organization του ΟΗΕ και πρώην οικονομικός σύμβουλος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Είναι καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο John F. Kennedy School of Government του  Harvard.