Προδοσίες, μονομαχίες, χαμένες ευκαιρίες

Ο «Προδότης» («Il traditore», Ιταλία / Βραζιλία / Γαλλία / Γερμανία, 2019) είναι ένα φιλμ με βαριά υπογραφή, η τελευταία μέχρι σήμερα ταινία του άκρως πολιτικοποιημένου, αριστερού σκηνοθέτη Μάρκο Μπελόκιο. Εδώ ο Μπελόκιο μπαίνει στα χωράφια της Κόζα Νόστρα, αν και η ταινία είναι περισσότερο η ιστορία του Τομάζο Μπρουσκέτα (έξοχος ο Πιερ Φραντσέσκο Φαβίνα), στον οποίο οφείλεται η αρχή της πτώσης του οργανωμένου εγκλήματος στην Ιταλία. Ο Μπρουσκέτα γεννήθηκε στο Παλέρμο το 1921, παντρεύτηκε νωρίς, έγινε πατέρας στα 16 του και μπήκε στην παρανομία το 1945 αποδεικνύοντας πολύ σύντομα τις ικανότητές του, οπότε και ανέβηκε με ταχείς ρυθμούς στην κλίμακα της Μαφίας. Το 1963, κυνηγημένος από το ιταλικό δικαστικό σώμα, κατέφυγε στις ΗΠΑ κι από εκεί στη Βραζιλία, κερδίζοντας το παρατσούκλι «το αφεντικό δύο κόσμων». Χρόνια αργότερα και υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ο Μπρουσκέτα επέλεξε να προδώσει τον αιώνιο όρκο που είχε δώσει στην Κόζα Νόστρα και να καταθέσει ονόματα κακοποιών στον θρυλικό δικαστή Τζοβάνι Φαλκόνε (που αργότερα δολοφονήθηκε). Ο Μπελόκιο φαίνεται γοητευμένος από την προσωπικότητα του Μπρουσκέτα, το θάρρος του να πάρει ένα ρίσκο ζωής και θανάτου όταν είδε ότι οι αλλαγές στην «υπηρεσία» του είχαν φτιάξει μια νέα τάξη πραγμάτων, με την οποία ο ίδιος δεν συμφωνούσε. Το σινεμά του Μπελόκιο φέρει κάποια στοιχεία παλαιότερων ταινιών του, στα οποία πάντα η Ιστορία ή ακόμα και η πραγματικότητα αμφισβητείται με νέα ερωτήματα, τα δικά του. Για παράδειγμα, ένα ερώτημα που αναδύεται εδώ είναι αν τελικά ο Μπρουσκέτα ήταν όντως προδότης ή ένας μετανοημένος άνθρωπος που κάποια στιγμή αποφάσισε να κάνει κάτι, το δυσκολότερο, για να εξιλεωθεί; Είναι μια σκέψη, όχι απαραιτήτως σωστή, πάντως μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχει δουλευτεί αυτή η μερακλίδικη ταινία, της οποίας το μόνο μειονέκτημα ίσως είναι η μακρόσυρτη δικαστική διαδικασία που θα μπορούσε να είναι πιο σφιχτή.

Βαθμολογία: 8

Μια εικοσαετία μετά την ομότιτλη ταινία κινουμένων σχεδίων, τα στούντιο Ντίσνεϊ επιστρέφουν στον μύθο της «Μουλάν» (ΗΠΑ, 2020), με μια χορταστική περιπέτεια, απευθυνόμενη κυρίως στις μικρές ηλικίες (προβάλλεται και μεταγλωττισμένη στα ελληνικά). Η Μουλάν (Γιφέι Λιου) είναι μια δυναμική, ριψοκίνδυνη, αποφασιστική κινέζα μαχήτρια, κόρη θρυλικού πολεμιστή, η οποία μεταμφιέζεται σε άντρα προκειμένου να μπει στο σώμα του Αυτοκρατορικού Στρατού και να πολεμήσει εναντίον των εισβολέων του Βορρά. Μόνον έτσι θα μπορέσει να καταδείξει την αξία του φύλου της, πράγμα που στην εποχή του #MeΤoo είναι σημαντικός παράγοντας σε πολλά σενάρια – και δεν είναι τυχαίο που το φιλμ σκηνοθέτησε γυναίκα, η Νεοζηλανδή Νίκι Κάρο. Ενα παραμύθι με τα όλα του λοιπόν, πολύ όμορφα γυρισμένο (τα έντονα χρώματα είναι άκρως εντυπωσιακά), θεματικό μεν, χωρίς ωστόσο να δίνει τεράστια έμφαση στα ειδικά εφέ αφού η Κάρο ενδιαφέρεται κυρίως για το ανθρώπινο στοιχείο και φυσικά για την ιδέα της ενωμένης οικογένειας που βρίσκεται στον πυρήνα του σεναρίου.

Βαθμολογία: 5

Απροσδόκητα… παλαιομοδίτικη, με δεδομένο ότι πολλά έχουν αλλάξει στο ελληνικό σινεμά από τη δεκαετία του 1980 και μετά, είναι η «Αλυτη» (Ελλάδα / Αγγλία, 2019), πρώτη μεγάλου μήκους δημιουργία του Μίνωα Νικολακάκη. Στην καρδιά της ιστορίας ένας γιατρός που έχει έρθει στην επαρχία για το αγροτικό του και μια ντόπια κοπέλα, αποξενωμένη από τον υπόλοιπο περίγυρο, καθότι φαίνεται ότι πάσχει από μια ασθένεια του μυαλού και χρειάζεται βοήθεια. Προφανώς ο σκηνοθέτης έχει στο μυαλό του μια «συνάντηση» του σύγχρονου δυτικού κόσμου με τον μυστικισμό της φύσης και το πώς το δεύτερο μπορεί να επηρεάσει καταλυτικά το πρώτο. Στην προσπάθειά της να γίνει κάτι σαν γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στα λαϊκά παραμύθια και τους τρομακτικούς (ή μη) θρύλους από το παρελθόν με το σύγχρονο κοινό, η ταινία χωλαίνει. Δεν κινείται στέρεα στο μεταίχμιο πραγματικότητας και φαντασίας, τόσο που τελικά δείχνει εντελώς ξεκρέμαστη – πέρα από το γεγονός ότι οι ερμηνείες των Προµηθέα Αλειφερόπουλου και Αναστασίας – Ραφαέλας Κονίδη ποτέ δεν σε πείθουν ολοκληρωτικά (ειδικά η Κονίδη που έχει τον πιο δύσκολο ρόλο). Αν κάπου προσωπικά βρήκα ενδιαφέρον, ήταν ο χώρος των γυρισμάτων, ένα όντως μαγευτικό καστανόδασος του Πάρνωνα, εκεί όπου η ίδια ταινία με λιγότερους διαλόγους και άλλους ηθοποιούς ίσως να λειτουργούσε καλύτερα.

Βαθμολογία: 4

Επανεκδόσεις

Μία από τις λιγότερο γνωστές ταινίες του Ινγκμαρ Μπέργκμαν, που φυσικά αξίζει να ανακαλύψουμε ή να ξαναδούμε, είναι το «Πρόσωπο με πρόσωπο» («Ansikte mot ansikte», Σουηδία, 1976), όπου όλες οι γνωστές θεματικές του σκηνοθέτη συμπυκνώνονται στο πρόσωπο της εκπληκτικής Λιβ Ούλμαν. Μοναξιά, σεξουαλικά απωθημένα, τραυματισμένοι γάμοι, καταπίεση, φόβος, απελπισία, η ιδέα της αυτοκτονίας… Η Ούλμαν υποδύεται μια ψυχίατρο στα όρια της ψυχικής κατάρρευσης που εκδηλώνεται εν απουσία των δικών της (ο γάμος της είναι προβληματικός και έχει μία κόρη). Μια επίσκεψη στον παππού και στη γιαγιά της τη μεταφέρει για λίγο στην παιδική της ηλικία, μυστικά κρυμμένα στο πίσω μέρος του μυαλού ξεγλιστρούν και πάλι και εμφανίζονται απειλητικά μπροστά της. Δίπλα στην Ούλμαν ο Ερλαντ Γιόζεφσον, παρτενέρ της και στο αριστούργημα του Μπέργκμαν «Σκηνές από έναν γάμο».

Βαθμολογία: 8 1/2

Χρόνια εξαφανισμένη, η ταινία «Μια σφαίρα στην καρδιά» (Γαλλία / Ελλάδα, 1966) του Ζαν Ντανιέλ Πολέ επιστρέφει στις αίθουσες προσφέροντάς μας την ευκαιρία να ξαναδούμε την Τζένη Καρέζη σε μια κυριολεκτικά ξεχασμένη κινηματογραφική ερμηνεία της. Υποδύεται μια γυναίκα της νύχτας που θα μπλέξει σε μια μυστηριώδη υπόθεση εγκλήματος, η οποία αναπτύσσεται ανάμεσα σε έναν ξεπεσμένο αριστοκράτη (Σαμί Φρε) και έναν γκάνγκστερ (Βασίλης Διαμαντόπουλος). Τεράστιος φιλέλληνας, ο Πολέ συνδύασε σθεναρά την καριέρα του με τη χώρα μας, όπου γύρισε πολλά ντοκιμαντέρ, με κορυφαία στιγμή του τη «Μεσόγειο». Σίγουρα στην τεκμηρίωση το βλέμμα του ήταν πολύ πιο σίγουρο και άμεσο απ’ όσο στη μυθοπλασία, την οποία πάντως υπηρετεί με πίστη ακολουθώντας το μοντέλο του γαλλικού νουάρ και ανιχνεύοντας με ενδιαφέρον περιοχές όπως η Τούμπα, το Πέραμα, οι Δελφοί αλλά και ο Αχλαδόκαμπος (έχουν γίνει γυρίσματα και στην Ιταλία). Αποτυχία στα ταμεία στην εποχή της, η ταινία επανεκτιμήθηκε πολλά χρόνια αργότερα και σε αυτό συνέβαλε η ψηφιακή αποκατάστασή της από το Γαλλικό Κέντρο Κινηματογράφου.

Βαθμολογία: 6 1/2