«Αν σταματήσουν οι προκλήσεις, ξεκινούν οι συζητήσεις»

Νέα δεδομένα στην ελληνοτουρκική κρίση δημιούργησε η παρέμβαση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ. Παρά τη δικαιολογημένη ενόχληση της Αθήνας, αφού σε πολιτικό επίπεδο δεν είχε καν συζητηθεί, πόσο μάλλον συμφωνηθεί, η έναρξη συνομιλιών με την Αγκυρα, όλα δείχνουν πως και στο προσκήνιο αλλά κυρίως στο παρασκήνιο καταγράφεται μεγάλη κινητικότητα ώστε οι δύο πλευρές να μπουν σε τροχιά επανέναρξης του διαλόγου.

«Δεν υπάρχει συμφωνία ακόμη, αλλά οι τεχνικές συζητήσεις έχουν ξεκινήσει» ανέφερε χθες ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, στον απόηχο των αντιδράσεων από την προχθεσινή παρέμβασή του. Πρόσθεσε δε ότι πρόκειται «περισσότερο για τεχνικές συζητήσεις παρά για διαπραγματεύσεις», οι οποίες μπορεί να υποβοηθητικές. Για την παρέμβαση Στόλτενμπεργκ, τις εξελίξεις με το Oruc Reis, αλλά και τον προγραμματισμό στα εξοπλιστικά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε χθες ειδική σύσκεψη με τον υπουργό Αμυνας Νίκο Παναγιωτόπουλο και τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνο Φλώρο.

Η Αθήνα επαναλαμβάνει πως είναι πάντα πρόθυμη και έτοιμη για διάλογο με την Τουρκία και σε καμία περίπτωση η αντίδρασή της δεν θέλει να εκληφθεί ως προσπάθεια να τον «τορπιλίσει». Ξεκαθαρίζει όμως ότι η αναγκαία συνθήκη για να ξεκινήσει οποιουδήποτε είδους συνομιλία είναι η Τουρκία να τερματίσει τις προκλητικές στρατιωτικές ενέργειες στην ανατολική Μεσόγειο αποσύροντας όλα τα πολεμικά της πλοία αλλά και το Oruc Reis. Κι όλα αυτά την ώρα που η Αγκυρα επιδιώκει διάλογο άνευ όρων, όπως ανέφερε και το τουρκικό ΥΠΕΞ, και με όλες τις τουρκικές διεκδικήσεις στο τραπέζι. Αλλωστε και χθες ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου προσπάθησε να μετακυλίσει τις ευθύνες στην Ελλάδα λέγοντας πως ο έλληνας ομόλογός του Νίκος Δένδιας δεν δέχθηκε την τουρκική πρόταση για διάλογο δίχως όρους.

ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΓΚ ΤΖΙΕΤΣΙ. Η επίσημη γραμμή της κυβέρνησης παραμένει όπως την είχε διατυπώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης δηλαδή: «έξι καθαρές λέξεις: σταματούν οι προκλήσεις, ξεκινούν οι συζητήσεις». Αυτό επανέλαβε χθες ο Πρωθυπουργός ενημερώνοντας στο Μαξίμου τον ισχυρό άνδρα της κινεζικής διπλωματίας Γιανγκ Τζιετσί για τις προκλητικές ενέργειες στην Αν. Μεσόγειο. Και πρόσθεσε ότι η Ελλάδα προσβλέπει στην παγκόσμια επιρροή που διαθέτει η Κίνα, η οποία αποτελεί ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Χθες εξάλλου ο Νίκος  Δένδιας παρέδωσε στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ  Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη αναλυτική επιστολή του Πρωθυπουργού στην οποία τεκμηριώνεται η έκνομη δραστηριότητα της Αγκυρας.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΟΜΠΕΟ ΚΑΙ ΜΕΡΚΕΛ. Είναι πάντως φανερό πως την τελευταία εβδομάδα υπήρξε έντονη κινητοποίηση από όλους τους σημαντικούς παίκτες της γεωπολιτικής σκακιέρας – είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και η Ρωσία, έστω και από σπόντα, παρενέβη – προκειμένου να υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ, μέσα σε λίγες ημέρες μετά από τα τηλεφωνήματα Τραμπ σε Μητσοτάκη και Ερντογάν  επανήλθαν με νέα παρέμβαση, αυτή τη φορά του υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, ο οποίος κάλεσε Ελλάδα και Τουρκία να μειώσουν τις εντάσεις για να ξεκινήσει ο διάλογος.

Αλλά και η προχθεσινή τηλεδιάσκεψη της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δείχνει τη σπουδή της Γερμανίας για επανέναρξη του διαλόγου. Η Γερμανία παρά τις άκαρπες διαμεμεσολαβητικές προσπάθειες του γερμανού υπουργού Εξωτερικών Χάικο Μάας, φαίνεται ότι «ποντάρει» και στην προσωπική σχέση της Μέρκελ με τον Ερντογάν.

Είναι πρόδηλο ότι η Γερμανία δεν θα ήθελε να τελειώσει η προεδρία της στην ΕΕ και η ελληνοτουρκική κρίση ή να μην έχει τελειώσει ή να την ξαναβρεί μπροστά της. Εκπληξη αποτελεί για πολλούς η απόπειρα πιο ενεργούς ανάμειξης από το ΝΑΤΟ – το οποίο τις περισσότερες φορές μας έχει συνηθίσει σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου – με στόχο την αποκλιμάκωση. Από το ξεκίνημα των τουρκικών προκλητικών ενεργειών ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει το ΝΑΤΟ και τον ΓΓ προ των ευθυνών τους διαμηνύοντας ότι δεν μπορεί να είναι αποδεκτή η λογική των ίσων αποστάσεων. Ακολούθησαν οι ισχυρές πιέσεις προς την Τουρκία από τη ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα.

Υπό αυτά τα δεδομένα, δεν αποκλείεται ο Γενς Στόλτενμπεργκ να επίσπευσε τις διαδικασίες για τον μηχανισμό αποφυγής συγκρούσεων του ΝΑΤΟ θέλοντας να δείξει ότι η Βορειοατλαντική Συμμαχία δεν μένει απαθής.

Φαίνεται όμως ότι βιάστηκε να παρουσιάσει ως επιτυχία τις πολύ πρώιμες συζητήσεις του με τους αντιπροσώπους Τουρκίας και Ελλάδας στο ΝΑΤΟ χωρίς να έχει υπάρξει καμία ενημέρωση των πολιτικών ηγεσιών.

Πάντως, «κλειδί» για μία σίγουρη αποκλιμάκωση της έντασης θα είναι η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ που έχει θέμα την Τουρκία και τις κυρώσεις. Εκτιμάται δηλαδή ότι η αυστηρότητα των μέτρων κατά της Τουρκίας αλλά και ο τρόπος εφαρμογής τους θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική στάση της Αγκυρας.