Η αβεβαιότητα της «Απελευθέρωσης»

«Εγκαταλείπω τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία για έξι μήνες. Αυτό δεν σημαίνει πως κατόπιν θα εγκαταλείψω τη δημοσιογραφία, αλλά θα ασχολούμαι λίγο λιγότερο. Θέλω να λένε πως έκανα όλα όσα μπορούσα για αυτή την εφημερίδα. Και αυτή η εφημερίδα δεν μου φαίνεται μόνο μια εφημερίδα δημοσιογραφίας αλλά μια εφημερίδα που θα δώσει τον λόγο στους πολίτες… Εμείς δεν είμαστε μια κομματική εφημερίδα. Από την άλλη πλευρά, το σύνολο των δημοσιογράφων που βρίσκονται εκεί δεν μοιράζονται όλοι τις ίδιες απόψεις. Μόνο μια βέβαιη άποψη έχουμε, πιστεύουμε στην άμεση δημοκρατία και θέλουμε να μιλά ο λαός στον λαό».

Αυτά και άλλα πολλά δήλωνε στον γαλλικό ραδιοφωνικό σταθμό France Inter την άνοιξη του 1973 ο Ζαν-Πολ Σαρτρ, διαφημίζοντας την έλευση μιας νέας εφημερίδας που έμελλε να συνοδεύσει με την ιστορία της την ιστορία μιας ολόκληρης γενιάς, της γενιάς του Μάη του ’68, και να περάσει από σαράντα κύματα – 47, αν λάβουμε υπόψη τα χρόνια της: τελευταίο, η μεταβίβασή της σε ένα ίδρυμα, ένα «μη κερδοσκοπικό ταμείο επιχορήγησης για έναν ανεξάρτητο Τύπο», που ακούγεται ευοίωνο αλλά βυθίζει τη «Libération», ή «Libé» όπως είναι περισσότερο γνωστή, σε έναν ωκεανό αβεβαιοτήτων.

Ο (πάντα ισχυρός) σύλλογος των εργαζομένων στη «Libé» δεν κρύβει την ανησυχία του για αυτή την απόφαση που έλαβε ο όμιλος Altice Médias, στον οποίο και ανήκε η εφημερίδα από το 2014, να τη θέσει υπό την αιγίδα αυτού του ταμείου – κι ας υπόσχεται ο όμιλος του δισεκατομμυριούχου Πατρίκ Ντραΐ να «επιχορηγήσει ουσιαστικά» αυτή τη νέα δομή, να συνεχίσει να καλύπτει τη ζημιά της εφημερίδας «για όσο καιρό είναι απαραίτητο» και γενικότερα «να παραμείνει στο πλευρό της». Ζητεί «νομικές, οικονομικές και κοινωνικές εγγυήσεις που θα επιτρέψουν την επίτευξη του στόχου της ανεξαρτησίας», γιατί ο Altice θα επιχορηγήσει μεν το ταμείο με 70,5 εκατομμύρια ευρώ, στα ταμεία όμως της «Libé» θα μείνουν μόλις 13,5 εκατομμύρια, αφού οι συσσωρευμένες ζημιές των τελευταίων ετών φτάνουν τα 57 εκατομμύρια. Και με αυτά τα 13,5 εκατομμύρια θα πρέπει να καλυφθούν, πέραν των τρεχόντων εξόδων, το κόστος της μετακόμισης της εφημερίδας από τον χώρο που της νοικιάζει ο Ντραΐ στο 15ο διαμέρισμα του Παρισιού, το κόστος της αποζημίωσης όσων δημοσιογράφων θελήσουν να κάνουν χρήση της ρήτρας μεταβίβασης, τα έκτακτα έξοδα που φέρνει η πανδημία, και, και…

Με δυο λόγια, πολλοί φοβούνται πως ο Altice βρήκε έναν εύσχημο τρόπο να ξεφορτωθεί μια ελλειμματική εφημερίδα, εκμεταλλευόμενος παράλληλα τις φοροελαφρύνσεις που του προσφέρει η σύσταση ενός «ταμείου επιχορήγησης». Δεν είναι βέβαια η πρώτη κρίση που διέρχεται η «Libé», κάθε άλλο. Ερχεται όμως να επιβεβαιώσει πόσο πολλά έχουν αλλάξει από τότε που ιδρύθηκε, τον Φεβρουάριο του 1973, από τον Ζαν-Πολ Σαρτρ, τον Σερζ Ζουλί, τον Φιλίπ Γκαβί, τον Μπερνάρ Λαλμάν και τον Ζαν-Κλοντ Βερνιέ, με τη φιλοδοξία να γίνει το καθημερινό μέσο ενημέρωσης «των αναγνωστών που έχουν κουραστεί από έναν Τύπο ο οποίος τους περιφρονεί, που έχουν κουραστεί από τις εφημερίδες οι οποίες χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες και τη διαφήμιση, από μια στραγγαλισμένη ενημέρωση».

Γεννήθηκε μέσα από τον Μάη του ’68

Από ένα κίνημα αντίστασης στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που είχε λανσάρει τον Ιούλιο του 1941 μια ομώνυμη, παράνομη εφημερίδα, πήρε το όνομά της η «Libération»: «Απελευθέρωση». Το πρώτο της τετρασέλιδο φύλλο κυκλοφόρησε στις 18 Απριλίου του 1973, καλώντας τους γάλλους πολίτες να χρηματοδοτήσουν με τις συνδρομές τους «ένα καθημερινό όργανο του Τύπου απολύτως ελεύθερο», με πρώτο διευθυντή (αν και όλοι οι εργαζόμενοι θεωρούνταν απολύτως ισότιμοι) τον Ζαν-Πολ Σαρτρ κι έπειτα, από το 1974, τον Σερζ Ζουλί. Γεννήθηκε μέσα από τον Μάη, μέσα από το μαοϊκό κίνημα για να είμαστε πιο ακριβείς – η τοποθέτησή της ήταν αρχικά ξεκάθαρα ακροαριστερή: έπρεπε να φτάσει η αρχή της δεκαετίας του 1980 για να εξελιχθεί προς τη σοσιαλδημοκρατική Αριστερά – διατηρώντας παράλληλα τις ελευθεριακές της απόψεις.

Εφτασε Φεβρουάριος του 1982 για να δεχθεί αναγκαστικά η «Libé» τις πρώτες διαφημιστικές καταχωρίσεις, Μάιος του 1993 για να δεχθεί υποχρεωτικά τους πρώτους εξωτερικούς μετόχους. Εφτασε να πουλήσει 700.000 αντίτυπα την επομένη του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών του 2002, μετά την πρόκριση του ακροδεξιού Ζαν-Μαρί Λεπέν, κινείται γύρω στα 72.000 αντίτυπα σήμερα, μπορεί πάντα να υπερηφανεύεται για τους πιο ευφυείς και πρωτότυπους πρωτοσέλιδους τίτλους – είναι ιστορική η αγάπη της στα λογοπαίγνια – στον ευρωπαϊκό Τύπο.