Η γερμανική συνταγή του διαλόγου

Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας επισκέπτεται σήμερα, για δεύτερη φορά μέσα σε έναν μήνα, την Αθήνα και στη συνέχεια την Αγκυρα. Αυτή τη φορά ο χρόνος πιέζει. Από την τουρκική πρωτεύουσα θα επιστρέψει το βράδυ στο Βερολίνο για να υποδεχτεί ως γερμανική προεδρία στην ΕΕ τους ευρωπαίους ομολόγους του για την άτυπη σύνοδο Gymnich που θα πραγματοποιηθεί στις 27-28 Αυγούστου.

Εκεί θα πρέπει να έχει κάτι απτό στα χέρια του για την πορεία της γερμανικής μεσολάβησης να αποκλιμακωθεί η κρίση που προκαλεί η τουρκική επιθετικότητα εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου. Ειδάλλως οι κυρώσεις στην Τουρκία θα γίνουν μονόδρομος.

Για τον γερμανό υπουργό Εξωτερικών «είναι και παραμένουν αναγκαίες οι προσπάθειες για έναρξη ενός άμεσου διαλόγου και η αποκλιμάκωση των εντάσεων». Αυτό θα τονίσει και σήμερα στους συνομιλητές του σε Αθήνα και Αγκυρα. Αλλά ο άμεσος διάλογος προϋποθέτει τη βούληση των δύο μερών. Και εκείνο που εισπράττει το Βερολίνο αυτή τη στιγμή και από τους δύο είναι μηνύματα απροθυμίας.

Το γεγονός ότι ο Μάας επισκέπτεται για δεύτερη φορά τις πρωτεύουσες Ελλάδας και Τουρκίας είναι εμφανής ένδειξη ότι η διπλωματική προσπάθεια της Γερμανίας να μεσολαβήσει στην εκτόνωση της κρίσης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας καρκινοβατεί.

Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε χθες την απόφαση της Αγκυρας να παρατείνει τη NAVTEX για τις έρευνες του «Ορούτς Ρέις» μέχρι τις 27 Αυγούστου, όταν θα συναντώνται οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ στο Βερολίνο. Μπορεί να είναι τακτικός ελιγμός του Ερντογάν για να ανεβάσει το αντίτιμο της διαπραγμάτευσης, αλλά στην ουσία εκθέτει τον ίδιο και τους υποστηρικτές του στην Ευρώπη. «Η απόφαση να παραταθούν σεισμογραφικές έρευνες του τουρκικού πλοίου είναι από τη δική μας οπτική γωνία και υπό τις σημερινές συνθήκες ένα βήμα στη λάθος κατεύθυνση. Διότι αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι μηνύματα αποκλιμάκωσης», είπε ο εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών.

Στην πρώτη φάση της κρίσης, τα τηλεφωνήματα της καγκελαρίου Μέρκελ σε Αθήνα και Αγκυρα στα τέλη Ιουνίου απέτρεψαν τα χειρότερα. Αλλά ο κίνδυνος παραμένει. Η ανησυχία είναι έκδηλη στο Βερολίνο μπροστά στο εφιαλτικό σενάριο να βρεθεί η Ανατολική Μεσόγειος εκτός ελέγχου. Μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, έστω και από ατύχημα, θα καταστήσει και την ΕΕ μέρος του προβλήματος.

Σύμφωνα με τα λόγια του Στέφεν Ζάιμπερτ, εκπροσώπου της γερμανικής κυβέρνησης και της καγκελαρίου Μέρκελ, «η Ανατολική Μεσόγειος είναι μια περιοχή στην οποία χρειαζόμαστε σταθερότητα και όχι εντάσεις. Γι’ αυτό και η γερμανική κυβέρνηση κατέβαλε και θα καταβάλει προσπάθειες ώστε η Ελλάδα και η Τουρκία να συζητήσουν απευθείας μεταξύ τους για τα διαφιλονικούμενα θέματα».

ΣΤΟ ΣΥΡΤΑΡΙ. Συγκεκριμένες προτάσεις για τα «διαφιλονικούμενα» ζητήματα, π.χ. παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, υπάρχουν στο συρτάρι. Αλλά αυτό είναι το δεύτερο βήμα. Και αυτήν τη στιγμή δεν είναι καν βέβαιο αν θα γίνει το πρώτο, να καθίσουν στο τραπέζι του διαλόγου. Επισήμως η γερμανική κυβέρνηση δεν είπε και δεν μπορούσε να πει κουβέντα για τη Συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για την ΑΟΖ, όπως έπραξε για τη Συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης, η οποία συνήφθη εις βάρος τρίτων χωρών. Αλλά η χρονική στιγμή της υπογραφής της ακύρωσε τα βήματα ελληνοτουρκικού διαλόγου μέχρι το μεθαυριανό Gymnich στο Βερολίνο, όπως προέβλεπε ο σχεδιασμός της γερμανικής μεσολάβησης.

Οι ίσες αποστάσεις που τήρησε μέχρι τώρα η γερμανική κυβέρνηση υπηρέτησαν τον στόχο να παίξει τον ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ Αγκυρας και Αθήνας. Τον ρόλο αυτόν μπορεί να παίξει η Μέρκελ, αλλά όχι ο Μακρόν που βρίσκεται σε ανοιχτό πόλεμο με τον Ερντογάν. Ωστόσο η τακτική των ίσων αποστάσεων αγγίζει τα όριά της. Και παρά τις διαφορές τους Γαλλία και Γερμανία έχουν κοινό παρονομαστή τη δήλωση της Μέρκελ μετά τη συνάντησή της με τον Μακρόν την περασμένη Πέμπτη: «Υπάρχουν διαφορετικές μορφές δράσης, αλλά έχουν κοινό στόχο».