Τα σχολεία ανοίγουν, η Covid-19 καραδοκεί

Το Ισραήλ ήταν μία από τις χώρες που αντέδρασαν γρήγορα και αποτελεσματικά στην πανδημία. Η χώρα έκλεισε γρήγορα τα σύνορά της, τα σχολεία έκλεισαν στα μέσα Μαρτίου και ξεκίνησε άμεσα η τηλεκπαίδευση για τα δύο εκατομμύρια μαθητές.

Τα αποτελέσματα ήταν θετικά, η πανδημία έδειξε να περιορίζεται και έτσι η κυβέρνηση αποφάσισε να καλέσει πίσω τους μαθητές στα σχολεία, στα τέλη Μαΐου, ώστε οι γονείς να επιστρέψουν στις εργασίες τους και να γίνει επανεκκίνηση της οικονομίας. Μερικές ημέρες μετά μια μητέρα κάλεσε τον διευθυντή του ιστορικού γυμνασίου Χαϊβρίτ στην Ιερουσαλήμ για να ενημερώσει πως ο γιος της που πήγαινε στην α’ γυμνασίου ήταν θετικός στον ιό. Μέσα σε μερικές ημέρες 154 μαθητές και 26 καθηγητές είχαν κολλήσει. Το 60% των μαθητών που είχαν μολυνθεί ήταν ασυμπτωματικοί.

Ο ιός μεταδόθηκε στους συγγενείς μαθητών και κατόπιν σε άλλα σχολεία και γειτονιές, με αποτέλεσμα να μολύνει εκατοντάδες μαθητές, καθηγητές και οικείους τους. Σύντομα, εκατοντάδες σχολεία αναγκάστηκαν να κλείσουν και σε όλο το Ισραήλ δεκάδες χιλιάδες μαθητές και καθηγητές μπήκαν σε καραντίνα.

Θέλοντας να περιορίσει την εξάπλωση, το υπουργείο Παιδείας δεσμεύτηκε ότι θα έκλεινε αμέσως κάθε σχολείο με έστω και ένα κρούσμα. Τελικά έκλεισε περισσότερα από 240 σχολεία και έβαλε σε καραντίνα περισσότερους από 22.520 μαθητές και καθηγητές.

Με όλη αυτή τη δυσάρεστη εμπειρία, έχει κάποια συμβουλή το Ισραήλ για τις άλλες χώρες που τώρα θα ανοίξουν τα σχολεία τους; «Να μην κάνουν αυτό που κάναμε εμείς» λέει ο Ιλάι Γουάξμαν, καθηγητής στο Επιστημονικό Ινστιτούτο Βάιζμαν και επικεφαλής της ομάδας που συμβουλεύει την κυβέρνηση για την πανδημία. «Αποτύχαμε οικτρά». Το μάθημα, λένε οι ειδικοί, είναι πως ακόμα και οι κοινότητες στις οποίες ο κορωνοϊός βρίσκεται υπό έλεγχο χρειάζεται να λαμβάνουν αυστηρά μέτρα με την έναρξη των σχολείων. Τάξεις με λιγότερους μαθητές, χρήση μασκών, θρανία σε απόσταση δύο μέτρων και πολύ καλός αερισμός θεωρούνται απαραίτητα μέχρι να κυκλοφορήσει το εμβόλιο. Οση ζέστη κι αν κάνει, καλό είναι οι μαθητές να μη βγάζουν τις μάσκες, να θυμούνται ότι δεν πρέπει να ανταλλάσουν αντικείμενα και να κρατούν αποστάσεις ακόμα και στο διάλειμμα.

«Εάν υπάρχει χαμηλός αριθμός κρουσμάτων, υπάρχει και η ψευδαίσθηση ότι τελειώσαμε με την Covid» παρατηρεί ο δρ Χαγκάι Λεβάιν, καθηγητής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Χάντασα. «Μέγα λάθος. Και εμείς το κάναμε. Το μυστικό είναι να ανοίξεις το εκπαιδευτικό σύστημα σταδιακά, με όρια και πολύ προσεκτικά».

Είναι εφικτό κάτι τέτοιο, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για παιδιά μικρών ηλικιών; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα για την εκπαιδευτική κοινότητα σε όλο τον κόσμο, καθώς πολλές χώρες έχουν ήδη αρχίσει ή ετοιμάζονται να ανοίξουν τα σχολεία.

Ας δούμε την πρόσφατη εμπειρία στη Γερμανία όπου οι μαθητές επιστρέφουν σταδιακά στα θρανία, ανάλογα με την απόφαση των αρχών κάθε κρατιδίου. Το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία έγινε το πρώτο κρατίδιο πριν από τρεις εβδομάδες που επέτρεψε το άνοιγμα των σχολείων. Ακολούθησαν το Βερολίνο, το Σλέσβιγκ-Χολστάιν, η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και το Μεγκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία όπου το άνοιγμα δεν ήταν ενθαρρυντικό. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα, δύο σχολεία έκλεισαν – στο ένα υπήρχε κρούσμα σε καθηγητή, στο άλλο σε μαθητή. Οι περισσότερες τάξεις έχουν μειώσει τον αριθμό των μαθητών στο μισό, προκειμένου να υπάρχει περισσότερος χώρος, ενώ οι δάσκαλοι κάνουν όσα μαθήματα μπορούν σε ανοιχτούς χώρους.

Παρότι τα μαθήματα έχουν αρχίσει εδώ κι εβδομάδες, η μεγάλη συζήτηση για τη χρήση μάσκας συνεχίζεται. Σε κάποια κρατίδια δεν είναι υποχρεωτική για τους μαθητές, σε άλλα είναι υποχρεωτική μόνο σε διαδρόμους, καντίνες και σκάλες. Στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία είναι υποχρεωτικές και μέσα στις τάξεις – μόνο όμως έως τα τέλη Αυγούστου.

Στη Βρετανία, ο πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δηλώνει αποφασισμένος για το άνοιγμα των σχολείων στα μέσα Σεπτεμβρίου, επιστήμονες όμως προειδοποίησαν με πρόσφατο άρθρο τους στην επιστημονική επιθεώρηση Lancet ότι αυτό πρέπει να γίνει με πολλά τεστ, άμεσες καραντίνες και λεπτομερείς ιχνηλατήσεις, αλλιώς θα υπάρξει έκρηξη κρουσμάτων.

Στην Ιταλία τα συνδικάτα δασκάλων και καθηγητών επέμειναν και εξασφάλισαν πως θα υπάρχουν διαθέσιμα δύο εκατομμύρια τέστ για Covid-19, από τη Δευτέρα έως τις 7 Σεπτεμβρίου, δηλαδή μία εβδομάδα πριν από το άνοιγμα των σχολείων. Πρόκειται για πιο γρήγορα τεστ που γίνονται με λίγο αίμα (θα πραγματοποιούνται μόνο εθελοντικά) και εάν κάποιος βρεθεί θετικός, τότε μέσα σε 48 ώρες θα κάνει ένα πιο αξιόπιστο τεστ. Ομως στην Ιταλία, η κυβέρνηση ακόμη προσπαθεί να καταλήξει στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τα σχολεία, καθώς ήταν μία από τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο στις αρχές της πανδημίας.

Καθώς οι ειδικοί σε όλες τις χώρες μελετούν τις εξελίξεις εκεί όπου ήδη οι μαθητές έχουν επιστρέψει στα σχολεία, το πιο εφιαλτικό σενάριο παραμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Τον γύρο του κόσμου έκαναν στις αρχές του μήνα οι φωτογραφίες από το γυμνάσιο Νορθ Πόλντινγκ  της Πολιτείας της Τζόρτζια όπου εκατοντάδες μαθητές συνωστίζονταν χωρίς κανείς να φορά μάσκα. Δεν πέρασαν λίγες ημέρες και καταγράφηκαν αρκετά κρούσματα με αποτέλεσμα το σχολείο να κλείσει προσωρινά και τώρα οι γονείς να βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα να επιλέξουν εάν θα ξαναστείλουν τα παιδιά στις τάξεις ή θα προτιμήσουν την τηλεκπαίδευση.

Το σχολείο βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής στις ΗΠΑ, αυτό όμως δεν εμπόδισε πολλά σχολεία να ανοίξουν χωρίς ιδιαίτερα μέτρα. Εξ αυτού, στην Πολιτεία της Αριζόνα οι δάσκαλοι αρνήθηκαν να επιστρέψουν ενώ εφιαλτικές είναι οι περιγραφές εκπαιδευτικών σε άλλες πολιτείες. Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή της μαθηματικού Σούζαν Αλεξάντερ για τα όσα έγιναν στο Γυμνάσιο Γκρενάδα στο Βόρειο Μισισιπί, πριν από δύο εβδομάδες όταν ξεκίνησαν τα μαθήματα. «Από το γραφείο μου μπορούσα να δω τους μαθητές να συγκεντρώνονται στους διαδρόμους, να αγκαλιάζονται και να φιλιούνται καθώς είχαν να ιδωθούν εδώ και μήνες. Ηταν μια τυπική πρώτη μέρα σχολείου, μόνο που τώρα πια τίποτα δεν είναι τυπικό. Συνέχεια τους λέμε “μη συγκεντρώνεστε σε ομάδες, μην αγγίζεστε, μη φιλιέστε, μην ανταλλάσσετε τετράδια ή στιλό. Μας ακούν για λίγο, και μετά το ξεχνούν». Κι όλα αυτά ενώ το Μισισιπί έχει τον υψηλότερο αριθμό θανάτων, κατά κεφαλή, στις ΗΠΑ. Στο γυμνάσιο Γκρενάδα την περασμένη εβδομάδα βρέθηκαν 19 κρούσματα και έτσι έκλεισε. Παρόμοια η κατάσταση στο Τσάπελ Χιλ της Βόρειας Καρολίνας όπου βρέθηκαν 77 κρούσματα και σε πολλά άλλα σχολεία των ΗΠΑ. Στη Νέα Υόρκη ο δήμαρχος Μπιλ ντε Μπλάζιο δέχεται ισχυρές πιέσεις από τα συνδικάτα των εκπαιδευτικών να καθυστερήσει την επιστροφή στα σχολεία, μέχρι να γίνει σαφής η πορεία της πανδημίας με την έλευση του φθινοπώρου.

Μπορεί να σταματήσει η εκπαίδευση; Προφανώς, όχι. Μπορούν τα μέτρα να περιορίσουν τους κινδύνους. Σίγουρα, ναι. Η διεθνής εμπειρία είναι χρήσιμη για να αντληθούν συμπεράσματα και να ληφθούν όσο το δυνατόν περισσότερα μέτρα. «Το χειρότερο», λέει αμερικανός αναλυτής, «είναι να ανοίξουν τα σχολεία και μετά να αναγκαστούμε να τα κλείσουμε. Τότε θα έχει χαθεί κάθε εμπιστοσύνη στο σύστημα».