Ποιος δηλητηρίασε τον Αλεξέι Ναβάλνι;

Mνήμες Αλεξάντερ Λιτβινένκο, που πέθανε το 2006 στο Λονδίνο όταν ήπιε τσάι στο οποίο είχαν ρίξει πολώνιο-210, και Σεργκέι Σκριπάλ, που δηλητηριάστηκε με νευροτοξική ουσία το 2018 στο Σάλσμπερι της Αγγλίας, ξυπνά η υπόθεση Αλεξέι Ναβάλνι.

Ο ρώσος ηγέτης της αντιπολίτευσης, και σφοδρός επικριτής του προέδρου Πούτιν, βρισκόταν σε κώμα χθες σε νοσοκομείο της Σιβηρίας ύστερα από τη διαφαινόμενη δηλητηρίασή του με τοξική ουσία που του έριξαν στο τσάι. Ο Ναβάλνι αισθάνθηκε αδιαθεσία λίγο μετά την απογείωση του αεροπλάνου που τον μετέφερε από το Τομσκ στη Μόσχα. Αρχισε να ιδρώνει και λιποθύμησε στην τουαλέτα. Το αεροπλάνο έκανε έκτακτη προσγείωση στο Ομσκ και ο Ναβάλνι μεταφέρθηκε με φορείο στην εντατική του νοσοκομείου όπου του τοποθετήθηκε αναπνευστήρας. Σε βίντεο που ανήρτησε συνεπιβάτης του στο Instagram, ο Ναβάλνι ακούγεται να ουρλιάζει από τον πόνο στην τουαλέτα.

Πριν επιβιβαστεί στο αεροπλάνο, είχε πιει στο αεροδρόμιο ένα φλιτζάνι τσάι, στο οποίο σύμφωνα με την εκπρόσωπό του είχαν προφανώς ρίξει δηλητήριο. Ο 44χρονος Ναβάλνι είχε καταγγείλει και πέρυσι ότι, ενώ εξέτιε μια από τις πολλές ποινές φυλάκισης που του είχαν επιβληθεί επειδή διαδήλωνε κατά του Πούτιν, δηλητηριάστηκε με μια άγνωστη ουσία που του προκάλεσε σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Το 2017 του επιτέθηκε ένας φιλοκυβερνητικός ακτιβιστής με μια χημική ουσία που του προκάλεσε μερική τύφλωση στο ένα μάτι.

Οι γιατροί έδωσαν αντιφατικές πληροφορίες για την κατάστασή του. Οπως κατήγγειλε η εκπρόσωπός του, αρχικά της είπαν ότι είχε πέσει θύμα δηλητηρίασης από τοξική ουσία, στη συνέχεια όμως σταμάτησαν να της δίνουν πληροφορίες προσπαθώντας να κερδίσουν χρόνο. «Είναι φανερό ότι απαγορεύτηκε στους γιατρούς να δώσουν οποιαδήποτε πληροφορία», τόνισε, «γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο Αλεξέι δηλητηριάστηκε και προσπαθούν να το καλύψουν».

Ενας από τους γιατρούς που τον περιθάλπουν, ο Γιαροσλάβ Αχίκμιν, είπε στην εφημερίδα «Novaya Gazeta» ότι ο Ναβάλνι πρέπει για το δικό του καλό να μεταφερθεί σε νοσοκομείο της Ευρώπης. Θα του παρασχεθεί καλύτερη φροντίδα και θα ερευνηθεί με σοβαρότητα αν πράγματι δηλητηριάστηκε. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ ευχήθηκε στον Ναβάλνι περαστικά, όπως θα έκανε «για οποιονδήποτε πολίτη», και δήλωσε ότι αν υποβληθεί αίτημα για μεταφορά του στο εξωτερικό θα εξεταστεί. Ο Πούτιν, πρόσθεσε, δεν ενημερώθηκε ειδικά γι’ αυτή την υπόθεση, αλλά διαβάζει μόνος του την ενημέρωση του Τύπου. Σημειώνεται ότι ο ρώσος πρόεδρος δεν έχει αναφέρει ποτέ στη διάρκεια των διαδοχικών θητειών του το όνομα του Ναβάλνι.

Ο Βιατσεσλάβ Γκιμάντι, νομικός διευθυντής του Ταμείου για τη μάχη κατά της διαφθοράς που έχει ιδρύσει ο Ναβάλνι, εξέφρασε την πεποίθησή του ότι ο ρώσος ακτιβιστής δηλητηριάστηκε λόγω των δραστηριοτήτων του και των πολιτικών του πεποιθήσεων. Σύμφωνα με το πρακτορείο Tass, όμως, η αστυνομία δεν ερευνά κατά πόσον ο Ναβάλνι δηλητηριάστηκε και δεν αποκλείει να ήπιε ή να πήρε κάτι ο ίδιος.

Aμέσως μετά τη δημοσιοποίηση της είδησης, άρχισαν να κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρίες συνωμοσίας. Σε δεκάδες λογαριασμούς γράφτηκε ότι ο Ναβάλνι είναι τοξικομανής, κάτι που έχει διαψευστεί επανειλημμένα. Η εφημερίδα «Moskovski Komsomolets» ισχυρίστηκε ότι πριν από την πτήση ο Ναβάλνι ήπιε αλκοόλ.

Ο Ναβάλνι κατήγγειλε σε μια συνέντευξη που έδωσε πέρυσι στους «Financial Times» ότι ο ίδιος και η οικογένειά του παρενοχλούνταν συστηματικά από άνδρες που εργάζονταν για ένα «εργοστάσιο τρολ» το οποίο ανήκε στον επιχειρηματία Γεβγένι Πριγκόζιν. Ο μικρότερος αδελφός του Ολεγκ φυλακίστηκε για τρία χρόνια και ο Ναβάλνι κατήγγειλε ότι στην πραγματικότητα πλήρωσε τον δικό του ακτιβισμό.

Η ιστορία των ρώσων διαφωνούντων που έχουν πέσει θύματα δηλητηρίασης είναι μεγάλη. Το 2016, ο ανθρωπολόγος Σεργκέι Μόχοβ, που η γυναίκα του είναι συνεργάτις του Ναβάλνι, δέχθηκε από αγνώστους μια δηλητηριασμένη μαχαιριά στο πόδι που τον άφησε αναίσθητο. Η αστυνομία αρνήθηκε να πραγματοποιήσει έρευνα κι εκείνος προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Δύο χρόνια αργότερα, ο Πετρ Βερζίλοφ, διευθυντής του ειδησεογραφικού ιστότοπου Mediazona και ακτιβιστής με τις Pussy Riot, πέρασε ένα μήνα στην εντατική όταν κατανάλωσε μια τοξίνη που του στέρησε την ομιλία και μεγάλο μέρος της όρασής του. Ο δημοσιογράφος Βλαντίμιρ Κάρα-Μούρζα δηλητηριάστηκε δύο φορές μέσα σε τρία χρόνια. Ο δημοσιογράφος Γιούρι Σκεκοτσίκιν πέθανε από δηλητηρίαση σε νοσοκομείο της Μόσχας το 2003. Αλλά και η συνάδελφός του Ανα Πολιτκόφσκαγια είχε πέσει θύμα δηλητηρίασης το 2004. Επέζησε, για να πυροβοληθεί θανάσιμα δύο χρόνια αργότερα.