Συνωμοσίες παντού…

Η θεωρία της «υπόγειας επικοινωνίας» έρχεται πάντα στην ώρα της, κάθε φορά που ένα κόμμα βρίσκεται σε αναταραχή. Η κατηγορία δεν διατυπώνεται ποτέ ευθέως, αλλά πάντα έρχεται στην επιφάνεια: όταν τα πράγματα αρχίζουν να σκουραίνουν, τότε οι εσωκομματικές διαφωνίες σταματούν να είναι αθώα πολιτικές. Οσο πιο πολύ «ψηλώνει» ή όσο πιο πολύ ακούγεται, ο εσωκομματικός αντίπαλος κερδίζει περίπου τον χαρακτηρισμό του προδότη – «για δικούς του λόγους» (για να κερδίσει, δηλαδή, τον έλεγχο του κόμματος) έχει επιλέξει να συμμαχήσει με τον εχθρό. Η ελληνική πολιτική ιστορία αποδεικνύει, βέβαια, πως πολύ συχνά οι «υπόγειες επικοινωνίες» δεν είναι απλά ένας φόβος που γιγαντώνεται. Στην καλύτερη, υποδηλώνουν έξη στις θεωρίες συνωμοσίας. Στη χειρότερη, αναδεικνύουν την προσπάθεια επιβολής στον κομματικό μηχανισμό με κάθε μέσο: όταν η αντίπαλη φωνή έχει λεκιαστεί καταλλήλως, μικραίνει η επιρροή της. Πολλές φορές, αναγκάζεται ακόμα και να ακολουθήσει τον δρόμο της εξόδου.

Οι «υπόγειες διαδρομές» έφτασαν στην αυλή του ΣΥΡΙΖΑ την κατάλληλη στιγμή. Λίγο πριν από το τελικό ξεκαθάρισμα ανάμεσα στους παλιούς συριζαίους και τους νεοφερμένους συριζοπασόκους, την ώρα που ξεκινά επί της ουσίας η συζήτηση για τη μορφή του κόμματος μετά το συνέδριο του φθινοπώρου, τον τρόπο και το ύφος του μετασχηματισμού του. Οσοι, εντός του ΣΥΡΙΖΑ, ενοχλούνται από τη στροφή του Αλέξη Τσίπρα προς το ακροατήριο του «βαθέος ΠΑΣΟΚ» (είτε αυτή γίνεται με μια παράδοξα θρησκευτική ανάρτηση για τον Δεκαπενταύγουστο είτε με τις επιλογές στα εθνικά θέματα), απέκτησαν ξαφνικά νέα χαρακτηριστικά. Εγιναν «θηλαστικά» και «εκκρεμότητες», κυρίως όμως έγιναν πρόβλημα: επιβεβαιώνουν τις κατηγορίες των πολιτικών αντιπάλων ενισχύοντας την αναμπουμπούλα και ίσως, λέγεται με τρόπο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτό δεν γίνεται τυχαία. Οταν, μάλιστα, η αριστερή κριτική συμπίπτει με τη δεξιά, τότε και οι δύο πρέπει «να πιουν ξιδάκι».

Οταν οι 53+ τοποθετήθηκαν για την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, μία από τους πρώτους που επικρότησαν δημόσια τη στάση τους ήταν η Αννα Διαμαντοπούλου – η πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ που είχε δει στελέχη αυτής της συριζαϊκής πτέρυγας να αντιτίθενται σθεναρά στον νόμο του 2011 για τα πανεπιστήμια. Μα, είναι δυνατόν οι αντίπαλοι να συγχαίρουν όσους σπεύδουν να προκαταβάλουν την επίσημη γραμμή; Είναι δυνατόν να υπάρχει στην Ελλάδα πολιτικός πολιτισμός ανάμεσα σε αντιπάλους; Να τες πάλι οι «υπόγειες επικοινωνίες»: δεν χρειάζεται ο Ευκλείδης Τσακαλώτος να πιει καφέ στο Μέγαρο Μαξίμου, το «σύστημα» που επιθυμεί το τέλος του ΣΥΡΙΖΑ έχει βρει τον τρόπο να προσεγγίσει αυτόν και όσους υποστηρίζουν τις θέσεις του.

Πίσω από κάθε θεωρία συνωμοσίας, βέβαια, βρίσκεται ένα ψήγμα αλήθειας. Και τσιπάκια υπάρχουν, για παράδειγμα, και χρησιμοποιούνται στην παραγωγή υπολογιστών – αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο Μπιλ Γκέιτς φιλοδοξεί να μας ελέγξει μέσω του εμβολίου για τον κορωνοϊό. Και στην πολιτική, όπως και στη ζωή, είναι πολύ εύκολο τα απλά, πραγματικά δεδομένα να αλλοιωθούν έτσι ώστε να εξυπηρετήσουν την οπτική του καθενός. Το πρόβλημα προκύπτει γιατί στην πολιτική, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στη ζωή, δεν υπάρχει καν το ελαφρυντικό της άγνοιας, της κακής εκπαίδευσης ή των fake news. Ειδικά όταν οι κατηγορίες απευθύνονται σε «συντρόφους», που μέχρι πριν από λίγο καιρό κατείχαν καίριες θέσεις ευθύνης, σήμερα όμως δεν ταιριάζουν με το νέο αφήγημα.