Το φολκλόρ της καταστροφής

Ο κατάλογος των ευρημάτων της κατάληψης στη Θεσσαλονίκη, που λειτουργούσε από το 2004 σε κτίριο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και χθες εκκένωσε η Ελληνική Αστυνομία, περιελάμβανε εκρηκτικά, εμπρηστικές βόμβες και πλαστή ταυτότητα. Για τους εξεγερμένους διαφόρων αποχρώσεων, οι βόμβες μολότοφ και οι συναφείς κατασκευές δεν θεωρούνται ακριβώς «όπλα», αλλά μάλλον εργαλεία που συνοδεύουν την ιδεολογικά ανήσυχη νεολαία που τα χρησιμοποιεί – μαζί και κάποιες γηραλέες παραφυάδες της.

Κάποια, όχι μακρινή, εποχή υπήρχε κατανόηση για κάθε είδους κατάληψη. Για τη θεσμική Αριστερά, οι καταληψίες αντιμετωπίζονταν σαν επαναστάτες που εργάζονταν για την ανατροπή του καπιταλισμού, άρα χρήσιμοι στην επίτευξη του μεγάλου στόχου. Οταν με τη βοήθεια της Παναγιάς ο καπιταλισμός ανατραπεί, το «πληθυντικό» κίνημα θα έχει την ευκαιρία να λύσει τις ιδεολογικές διαφορές εντός – συνήθως με τη βία, όπως διδάσκει η Ιστορία, αλλά αυτό είναι μικρή μόνο λεπτομέρεια. Αυτό που σήμερα προέχει είναι η ριζοσπαστικοποίηση της νεολαίας και η προετοιμασία της για τη στιγμή που η επαναστατική βία θα γίνει η μαμή της Ιστορίας.

Μην έχουμε καμιά παρεξήγηση. Οι απόψεις και αυτού του τύπου, όσο συζητήσιμες και αν είναι, στις δημοκρατίες εκφράζονται ελεύθερα. Αντιθέτως, οι δημοκρατίες οφείλουν να προφυλαχτούν από την παραβατικότητα, που επισύρουν οι θεωρίες. Αν απειλείται η έννομη τάξη, το κράτος δικαίου έχει υποχρέωση να επιβάλει τον νόμο και, προφανώς, δεν προσφέρει κανένα ελαφρυντικό τυχόν επίκληση ιδεολογικών κινήτρων. Οταν, για παράδειγμα, εξαρθρώθηκε η τρομοκρατία, οι πρωτεργάτες της επικαλούνται ιδεολογικά κίνητρα για να δικαιολογήσουν τις δολοφονίες που διέπραξαν. Δικαίως, όμως, η ελληνική Δικαιοσύνη δεν έλαβε υπόψη τα ενδεχόμενα ιδεολογικά κίνητρα που πρόβαλλαν οι τρομοκράτες – διότι αυτό που έχει σημασία για την ελληνική πολιτεία είναι ο σεβασμός και η προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Παρομοίως, η κατάληψη σε ξένη περιουσία είναι παράνομη. Μπορεί οι καταληψίες να πιστεύουν ότι η ιδιοκτησία είναι κλοπή, μόνο που στη δημοκρατία, στο πλαίσιο της οποίας δρουν και την οποία αποσκοπούν να ανατρέψουν, η ιδιοκτησία προστατεύεται. Το γεγονός ότι η ιδιοκτησία είναι του Πανεπιστημίου δεν αλλάζει τίποτα. Κακώς υπάρχει η εντύπωση ότι το Πανεπιστήμιο πρέπει να εκχωρεί δωρεάν τους χώρους του σε κάθε γκρούπα που επικαλείται όποιες ιδέες.

Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης, όπως και πολλές ακόμα καταλήψεις με ιδεολογικό πρόσημο την αναρχία, εξέδωσε ανακοίνωση χθες το απόγευμα, στην οποία έλεγε ότι κατασχέθηκαν υποδομές «ιατρείου-πρώτων βοηθειών, γυμναστηρίου, βιβλιοθήκης, τυπογραφείου» καθώς και αρχείο με αφίσες. Αν υπολογίσει κανείς ότι χρησιμοποιούν και την παραλλαγή ενός δίστιχου του Ντίνου Χριστιανόπουλου για να αυτοπροσδιοριστούν («βαθιά να μας θάψουν θέλησαν, ξέχασαν ότι ήμασταν σπόρος»), θα έλεγε ότι ήταν μια κατάληψη όχι μιας αναρχικής γκρούπας αλλά μιας τάξης του κατηχητικού.

Δεν έχει φυσικά σημασία τι είδους κατήχηση γίνεται σε αυτού του τύπου τους ιδεολογικοπολιτικούς χώρους. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, σε κατειλημμένο δημόσιο κτίριο, βρέθηκαν εργαλεία που χρησιμεύουν σε μια σειρά βίαιες ενέργειες (πυρπολήσεις ΑΤΜ τραπεζών ή αυτοκινήτων, συγκρούσεις με την αστυνομία κ.λπ.). Υπήρχε ανοχή, για πολλά χρόνια, σε αυτού του τύπου την παραβατικότητα, στο φολκλόρ της καταστροφής, που όμως δεν ήταν ανώδυνο ούτε χωρίς επιπτώσεις.

Αυτή η ανοχή εδώ και έναν χρόνο έχει τελειώσει. Η παραβατικότητα στο όνομα της ιδεολογίας δεν είναι ανεκτή. Οποιος πολεμά τη δημοκρατία με βία ας είναι έτοιμος για τις συνέπειες.