Οι Λιβανέζοι αξίζουν καλύτερη τύχη

Haram Lubnan, καημένε Λίβανε. Σαν να μην έφταναν πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από τον πόλεμο της Συρίας, μια οικονομία σε ελεύθερη πτώση και ο κορωνοϊός, ήρθε και η καταστροφική έκρηξη στη Βηρυτό, από την οποία σκοτώθηκαν πάνω από 150 άτομα, τραυματίστηκαν πάνω από 6.000 και έχασαν τα σπίτια τους 300.000, το 5% του πληθυσμού.

Η Βηρυτός έχει πάψει εδώ και χρόνια να είναι το Παρίσι της Μέσης Ανατολής. Την κατέστρεψαν ο εμφύλιος πόλεμος του 1975-1990, η διαφθορά και η περιφερειακή αναταραχή. Παρόλο που η κυβέρνηση έχει παραιτηθεί, η λαϊκή οργή αναμένεται να φουντώσει: στις 18 Αυγούστου, το Ειδικό Δικαστήριο για τον Λίβανο στη Χάγη θα εκδώσει την ετυμηγορία του για τη δολοφονία του πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι το 2005. Τέσσερα μέλη της Χεζμπολάχ δικάστηκαν ερήμην για τη βομβιστική επίθεση εναντίον της αυτοκινητοπομπής του Χαρίρι. Οποια απόφαση κι αν ληφθεί, οι πολιτικές εντάσεις θα οξυνθούν. Και θα πολλαπλασιαστούν οι εκκλήσεις να τερματιστεί ένα σύστημα όπου η πολιτική και οικονομική εξουσία κατανέμεται με θρησκευτικά κριτήρια.

Αυτό θέλει όμως ο «λαός», με τα πανό που ζητούν «θάουρα» (επανάσταση); Ο Λίβανος είναι ένα μωσαϊκό Χριστιανών, Μουσουλμάνων, Δρούζων και άλλων. Με βάση ένα άγραφο «Εθνικό Σύμφωνο» του 1943, ο πρόεδρος πρέπει να είναι χριστιανός Μαρωνίτης, ο πρωθυπουργός μουσουλμάνος Σουνίτης και ο πρόεδρος της Βουλής μουσουλμάνος Σιίτης. Η θρησκευτική σύνθεση του πληθυσμού όμως έχει πλέον αλλοιωθεί. Οι Χριστιανοί αποτελούν μόλις το ένα τρίτο των πολιτών.

Γιατί να αναπροσαρμοστεί το σύστημα ώστε να αντανακλά τη δημογραφική πραγματικότητα αν είναι να προκληθούν νέες θρησκευτικές συγκρούσεις; Το σύστημα που καταγγέλλουν οι διαδηλωτές τούς έχει προσφέρει μια προσωπική ελευθερία και μια ελευθερία του λόγου που είναι σπάνιες στον αραβικό κόσμο. Θεωρητικά, ο τερματισμός του συστήματος που βασίζεται στα θρησκευτικά κριτήρια θα μετατρέψει την αδυναμία σε δύναμη. Προσωπικά αμφιβάλλω.

Σε άλλες αραβικές χώρες, οι θρησκευτικές μειονότητες στηρίζονταν πάντα στους δικτάτορες για να τις προστατεύουν. Και είχαν προβλήματα όταν κατέρρευσε η εθνική ενότητα, όπως έγινε στο Ιράκ και τη Συρία. Θα δεχθούν οι Μαρωνίτες να τους κυβερνούν οι Μουσουλμάνοι; Θα δεχθούν οι Σιίτες να τους διοικούν οι Σουνίτες;

Η πραγματική πρόκληση είναι να ενισχυθεί η υποχρέωση λογοδοσίας. Είναι ντροπή οι πολέμαρχοι των δεκαετιών του 1970 και του 1980 να έχουν γίνει μαφιόζοι και εκβιαστές. Είναι ντροπή οι τραπεζίτες να εμποδίζουν τις διαπραγματεύσεις με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Οι Λιβανέζοι αξίζουν μια καλύτερη τύχη. Μετά την καταστροφή της Βηρυτού, η απάντηση στο ερώτημα πώς θα τα καταφέρουν έχει γίνει δυσκολότερη από ποτέ.

Ο Τζον Αντριους είναι πρώην ξένος ανταποκριτής του Economist και συγγραφέας του βιβλίου «Ενας κόσμος συγκρούσεων»