Διάλογος μεν, αλλά…{CR}

Η ένταση με την οποία πυροδότησε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις η Τουρκία του Ερντογάν, αμέσως μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας για την οριοθέτηση ΑΟΖ ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο, μοιάζει ελεγχόμενη. Κι η ελπίδα είναι να μείνει ελεγχόμενη όσο, κατά τα φαινόμενα, βαίνει μειούμενη και να μη συνοδευτεί από κανένα δυσάρεστο ατύχημα.

Ο Ερντογάν φαίνεται ότι ξαφνιάζεται με την αντικατάσταση από την Ελλάδα του δόγματος της ακινησίας (στο οποίο διέπρεπαν οι ελληνικές κυβερνήσεις, με εξαίρεση την εξωτερική πολιτική των κυβερνήσεων Σημίτη, όταν επετεύχθη η ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη αλλά και η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση). Ξαφνιάζεται από την πολυδιάστατη ελληνική εξωτερική πολιτική, από την ταχύτητα στη διεθνοποίηση των προβλημάτων κι από την αμεσότητα με την οποία η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη μετατρέπει κάθε ελληνοτουρκική διένεξη σε ευρωτουρκική. Αλλά κυρίως ξαφνιάζεται από την ταχύτητα με την οποία ολοκληρώθηκαν οι, βαλτωμένες επί χρόνια, διαπραγματεύσεις με την Ιταλία και την Αίγυπτο, για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Και από τη διακηρυγμένη βεβαιότητα του έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, να προωθηθούν οι συνομιλίες των δύο χωρών στην κατεύθυνση επίτευξης μιας συμφωνίας οριοθέτησης για την ελληνοτουρκική ΑΟΖ, σύμφωνη με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.

Με τέτοιες ασυνήθιστες για τα δεδομένα της διπλωματίας της ενέργειες, η Ελλάδα πλήττει τη στρατηγική της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης, στην οποία ο Ερντογάν επενδύει. Η Ελλάδα, η οποία συγκεντρώνει τα στερεότυπα του τυπικού προαιώνιου εχθρού, έπρεπε να δεχθεί συμβολικά πλήγματα. Επιδιώχθηκε με τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε μουσείο – όμως η Ελλάδα δεν τσίμπησε, διότι είναι μια κοσμική δημοκρατία και αντιμετωπίζει πολύ σοβαρότερα προβλήματα από συμβολισμούς ταυτότητας. Επιδιώκεται και τώρα, με το Ορουτς Ρέις και τη στρατιωτικοποίηση της ελληνοτουρκικής διαφοράς για την οριοθέτηση ΑΟΖ.

Αλλά όντως ο στόχος του Ερντογάν, εν προκειμένω, είναι να συμβολίσει την τουρκική ισχύ και τίποτα σοβαρότερο; Στη δεδομένη συγκυρία, η επιδίωξη εκ μέρους του μιας εμπλοκής με την Ελλάδα, μια ευρωπαϊκή δημοκρατία με ισχυρό, σταθερό νόμισμα, θα ήταν αυτοκαταστροφική. Τα όνειρά του επιβολής ξεθωριάζουν στο ανασφαλές εσωτερικό της χώρας του, που ήδη βιώνει με ένταση τρεις κρίσεις: η οικονομία βυθίζεται, τα αυτοκρατορικά όνειρα προκαλούν περισσότερες τριβές από οφέλη ενώ η κρίση δημοκρατίας, με την περιστολή των θεσμικών ελευθεριών και τις διώξεις Τύπου, δικαστών και στρατιωτικών, κάνουν την Τουρκία παράδειγμα προς αποφυγή στον δυτικό κόσμο.

Ωστόσο, η παρουσία του τουρκικού ερευνητικού πλοίου σε περιοχή εικαζόμενης ελληνικής υφαλοκρηπίδας (και όχι της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, διότι δεν έχει οριοθετηθεί, όπως υπομονετικά εξήγησε χθες από τα «ΝΕΑ» ο έμπειρος καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης) με σκοπό τη δημιουργία και ίσως την κλιμάκωση της έντασης, μπορεί να αποβεί κάτι περισσότερο από απλός συμβολισμός – κι αυτό μπορεί να συμβεί έστω και από ατύχημα. Καμία χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίσει θερμό επεισόδιο από αστοχία.

Με αυτά τα δεδομένα, η χθεσινή δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι ειλικρινής και ουσιαστική. Στόχος της Ελλάδας είναι ο διάλογος, επειδή οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους – ένας διάλογος που θα οδηγήσει σε αποτέλεσμα. Στόχος της Ελλάδος, επίσης, είναι η νομιμότητα. Ο,τι παραγάγει θα είναι δεσμευτικό.

Αλλά προφανώς δεν είναι δυνατόν μια χώρα να πάει σε διάλογο με μια άλλη χώρα όταν πιέζεται απ’ αυτή στρατιωτικά. Αυτό δεν μπορεί να γίνει. Στο ταγκό χρειάζονται δύο.