Πόσο μακριά είναι η Κύπρος από την Ελλάδα

«Η Κύπρος κείται μακράν» είχε πει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1974, κατά τον Αττίλα ΙΙ. Η φράση αυτή επικρίθηκε αρκετά, ωστόσο στην ουσία της δείχνουν μάλλον να επιμένουν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από τότε μέχρι σήμερα. Η Κυπριακή Δημοκρατία, άλλωστε, είναι ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος και αυτό εκτός από λογικοφανές είναι και πραγματικό επιχείρημα, με το χουντικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και τα όσα ακολούθησαν να διατηρεί ζωντανές τις προκαταλήψεις και στις δύο πλευρές και κάποιες φορές να δίνει και το «άλλοθι» των κατάλληλων αποστάσεων…

Αποσύνδεση Κυπριακού – ελληνοτουρκικών

Για την Τουρκία αλλά και για αναλυτές στην Ελλάδα το Κυπριακό είναι το βασικό πρόβλημα που εμποδίζει την ομαλοποίηση των σχέσεων Αθήνας – Αγκυρας. Η λύση του θα οδηγούσε άμεσα, σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές, σε λύση του 90% των ελληνοτουρκικών ζητημάτων καθώς παραμένει το βασικό εθνικό πρόβλημα μεταξύ των δύο πλευρών. Εστω και αν και οι δύο δημόσια υποστηρίζουν, ότι ο πρώτος λόγος ανήκει στις δύο κοινότητες. Ενα επιχείρημα που έχει βάση, ωστόσο η θυσία του Κυπριακού για τη σωτηρία των ελληνοτουρκικών σχέσεων δεν θα έπρεπε να αποτελεί επιλογή.

Η Άγκυρα χρησιμοποιεί το Κυπριακό, ως διπλό εκβιασμό. Διατηρώντας την κατοχή στην Κυπριακή Δημοκρατία, κρατάει το νησί σε ομηρεία, παραμένει παρούσα με στρατό, τον οποίο επιδιώκει να διατηρήσει και μετά τη λύση που θα την εξυπηρετεί, ως εγγυήσεις, ενώ την ίδια στιγμή επιδιώκει να σπρώξει την Ελλάδα σε πλήρη αποστασιοποίηση προκειμένου να πετύχει λύση στα δικά της προβλήματα με την Τουρκία.

Προβλήματα τα οποία οδηγούν κατά καιρούς σε εντάσεις και κρίσεις, όπως αυτή του Έβρου ή των απειλών περί έναρξη τουρκικών ερευνών σε περιοχές που καλύπτουν και τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η τουρκική υπεροπλία δε εμφανίζεται ως ένας σημαντικός κίνδυνος, όχι μόνο για την Κύπρο, που δεν διαθέτει τις δυνάμεις να την αντιμετωπίσει και δηλώνει ξεκάθαρα ότι περιορίζεται στα διπλωματικά μέσα για την αντιμετώπιση της επιθετικότητας της Άγκυρας, αλλά και για την Αθήνα.

Μία αποσύνδεση Κυπριακού – ελληνοτουρκικών ίσως να επιδιώκει και η ΕΕ, προκειμένου να πετύχει ηρεμία στην Ανατολική Μεσόγειο, περιορίζοντας τις τουρκικές παραβιάσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, σχετικά ανέξοδα, περιοριζόμενη σε ανακοινώσεις για δίκαιη λύση και ρητορικές καταδίκες της κατοχής. Τα κράτη – μέλη παράλληλα θα μπορούν να αναπτύσσουν τα συμφέροντά τους με την Τουρκία απρόσκοπτα…

Ορισμός θαλασσίων ζωνών

Διστακτική – έως αρνητική – εμφανίζεται η ελληνική πλευρά και όσον αφορά τον ορισμό θαλάσσιων ζωνών με την Κυπριακή Δημοκρατία, επί σειρά ετών. Η σταθερή πολιτική κατευνασμού που ακολουθείται απέναντι στην Τουρκία καθιστά απαγορευτική μία τέτοια απόφαση για την Αθήνα, έστω και αν η Λευκωσία παγίως δηλώνει ότι είναι έτοιμη και πρόθυμη, όποτε κριθούν οι συνθήκες κατάλληλες να προχωρήσει στο συγκεκριμένο ζήτημα. Υπάρχουν άλλωστε και αναλύσεις που επικρίνουν την απόφαση της Κύπρου να προχωρήσει σε γεωτρήσεις και ανάπτυξη προγράμματος ενεργειακών ερευνών, με συμφωνίες με διεθνείς κολοσσούς, ως κίνηση η οποία πολλαπλασίασε τα προβλήματα.

Στην Αθήνα, δε, προτεραιότητα είχαν μέχρι και την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας οι συνομιλίες με την Αίγυπτο. Μία οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία θεωρούνταν πιθανό να δυναμιτίσει τη θετική κατάληξη με το Κάιρο, έστω και αν αυτή ήταν τμηματική, στερώντας στην ελληνική πλευρά τη συμφωνία που θα ακύρωνε στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Παρά τις σαφείς δηλώσεις της ελληνικής διπλωματίας, ότι η Αθήνα είναι έτοιμη να ανταποκριθεί σε κάθε βοήθεια που ζητηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία, τόσο σε επίπεδο ΕΕ και διεθνών φόρουμ, αλλά και στρατιωτικά, στη Λευκωσία η αίσθηση είναι ότι ίσως οι αποστάσεις από την Αθήνα να μεγαλώνουν διαρκώς. Επισήμως τονίζεται πάντα η στενή συνεργασία και ο συντονισμός των δύο πλευρών, ωστόσο στο παρασκήνιο ο σκεπτικισμός μάλλον αυξάνεται και στις δύο πλευρές.

Στη μεν Αθήνα για το πώς θα μπορούσε να απαλλαγεί από ένα πρόβλημα, ή έστω να το ελαχιστοποιήσει, και στη Λευκωσία ότι ίσως η Αθήνα επιδιώκει, μέσω και των πιέσεων παραγόντων της ΕΕ αλλά και της ίδιας της Άγκυρας να διαχωρίσει το Κυπριακό από τα ελληνοτουρκικά. Και κάπως έτσι η Ελλάδα ίσως να απομακρύνεται όλο και περισσότερο σιωπηρά και διακριτικά από την Κυπριακή Δημοκρατία.