Η (κοινή) λογική {LF}του Ταμείου Ανάκαμψης

Στο τέλος του 2019 η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) αντιμετώπιζε σημαντικές οικονομικές προκλήσεις: Διεθνείς εμπορικές εντάσεις, Brexit, παρατεταμένο επενδυτικό κενό και χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας, τα οποία (σε μεγάλο βαθμό)  αντανακλούν χαμηλές επιδόσεις στον κρίσιμο τομέα της ψηφιακής μετάβασης. Ταυτόχρονα, η Ενωση αναζητεί απάντηση στην κορυφαία πρόκληση του 21ου αιώνα, αυτή της μετάβασης σε ένα μοντέλο κλιματικά διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Πάνω σε αυτό το υπόβαθρο, η ΕΕ υπέστη το μεγαλύτερο οικονομικό σοκ των τελευταίων δεκαετιών, την πανδημία του κορωνοϊού που οδήγησε τις οικονομίες των κρατών-μελών (ΚΜ) σε βαθιά ύφεση. Με την έναρξη της πανδημίας, η ΕΚΤ αντέδρασε άμεσα και αποφασιστικά χαλαρώνοντας την κοινή νομισματική πολιτική. Εντούτοις, με δεδομένο τον ήδη εξαιρετικά επεκτατικό χαρακτήρα της, οι δυνατότητες της τελευταίας να αντιμετωπίσει την ύφεση είναι περιορισμένες, ενώ περαιτέρω νομισματική χαλάρωση ενέχει κινδύνους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Αυτό επιβάλλει επαναπροσδιορισμό του μείγματος οικονομικής πολιτικής με στοχευμένη ενίσχυση του δημοσιονομικού σκέλους. Ομως, λόγω σημαντικών διαφορών στον λόγο δημοσίου χρέους ως προς ΑΕΠ, οι δυνατότητες των ΚΜ να αντιμετωπίσουν την κρίση με εθνικό δανεισμό διαφέρουν σημαντικά. Ετσι, παρά τον συμμετρικό του χαρακτήρα, το σοκ της πανδημίας, μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες οικονομικές αποκλίσεις μεταξύ των ΚΜ της ΕΕ οι οποίες, με δεδομένο τον ισχυρό βαθμό οικονομικής αλληλεξάρτησης, μπορούν να εντείνουν την ένταση και διάρκεια της ύφεσης για το σύνολο της ΕΕ.

Το πρόγραμμα Next Generation EU απαντά στο παραπάνω πολυπαραγοντικό πρόβλημα. Το σημαντικό του μέγεθος (750 δισ. ευρώ) και ο εμπροσθοβαρής του χαρακτήρας ανταποκρίνονται επαρκώς στην ανάγκη μιας μεγάλης και άμεσης δημοσιονομικής παρέμβασης, δημιουργώντας παράλληλα θετικές συνέργειες για άλλες μεγάλες οικονομίες, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των διεθνών οικονομικών εντάσεων. Παράλληλα, η χρηματοδότησή του με κοινό δανεισμό προστατεύει την ανθεκτικότητα των οικονομιών με υψηλό δείκτη χρέους, ενισχύοντας έτσι τη συνοχή της ένωσης. Επιπρόσθετα, η αρχιτεκτονική του ενθαρρύνει τις επενδύσεις και τις απαραίτητες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, σταθεροποιώντας έτσι τις προσδοκίες και αποφεύγοντας την αρνητική εμπειρία της αφελούς δημοσιονομικής επέκτασης που εφαρμόστηκε στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1970. Τέλος, το πρόγραμμα δίνει ισχυρή ώθηση στην απαραίτητη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Συμπερασματικά, το πρόγραμμα χαρακτηρίζεται από μια πραγματιστική, mainstream οικονομική λογική, η οποία ανταποκρίνεται και στις βραχυχρόνιες ανάγκες ανάκαμψης αλλά και στις μακροχρόνιες προκλήσεις που προϋπήρχαν της πανδημίας.

Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες της ΕΕ που ευνοείται περισσότερο, σε όρους επιχορηγήσεων και συνολικών πόρων (32 δισ.), από το πρόγραμμα Next Generation EU. Η ελληνική κυβέρνηση θα σχεδιάσει και θα εφαρμόσει το ελληνικό εθνικό σχέδιο ανάκαμψης με υπεύθυνο και αποτελεσματικό τρόπο, προς όφελος όλων των γενεών των ελλήνων πολιτών, παρουσών και μελλοντικών.

Ο Μιχάλης Γ. Αργυρού είναι πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και εκπροσωπεί την Ελλάδα στο EuroWorking Group.