«Εξι χρόνια φωνάζαμε ότι θα ανατιναχθούμε»

Ακούγεται παράδοξο, αλλά φαίνεται να είναι ακριβώς έτσι: μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές που έχουν προκληθεί σε μια πόλη σε καιρό ειρήνης οφείλεται απλώς σε αμέλεια. Σε αμέλεια αλλά και την αδιαφορία των αρμόδιων να απομακρύνουν από τις αποθήκες του λιμανιού της Βηρυτού τις τεράστιες ποσότητες νιτρικού αμμωνίου που είχαν συγκεντρωθεί και που, όπως αποδείχθηκε, θα μπορούσαν να ισοπεδώσουν μια ολόκληρη πόλη.

Η πρωτεύουσα του Λιβάνου ισοπεδώθηκε προχθές από μια διπλή έκρηξη που άφησε πίσω της περισσότερους από εκατό νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες. Αλλά ήδη από χθες άρχισε να φωτίζεται η υπόθεση αυτής της τεράστιας έκρηξης που αρχικά δεν ήξερε κανένας που να αποδώσει, ενώ κάποιοι υποπτεύονταν ακόμη και ισραηλινό δάκτυλο. Αυτή τη φορά όμως δεν ήταν κάποια πολεμική πράξη που άνοιξε στον Λίβανο την τελευταία μεγάλη πληγή – αν δεν ισχύει η πληροφορία του αμερικανοεβραίου μπλόγκερ Ρίτσαρντ Σίλβερνσταϊν ότι η πρώτη έκρηξη προκλήθηκε από ισραηλινούς πράκτορες που επιχείρησαν να καταστρέψουν υλικό της Χεζμπολάχ και δεν γνώριζαν ή αδιαφόρησαν για τους τόνους τους νιτρικού αμμωνίου που φυλασσόταν σε παρακείμενη αποθήκη. Δεν ήταν πάντως ούτε ο εμφύλιος, ούτε η τρομοκρατία. Ηταν οι 2.750 τόνοι νιτρικού αμμωνίου που είχαν αποθηκευτεί τα τελευταία έξι χρόνια στο λιμάνι χωρίς τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, όπως παραδέχθηκε τόσο ο πρωθυπουργός όσο και η προεδρία της χώρας.

Φαίνεται ακόμη πως αυτή ήταν μια προαναγγελθείσα τραγωδία. Από τον διευθυντή των τελωνείων έως άλλους αξιωματούχους, δεν ήταν καθόλου λίγοι εκείνοι που είχαν προσπαθήσει να κινήσουν γη και ουρανό για να απομακρυνθεί η εκρηκτική ύλη από το λιμάνι. Ανάμεσα σε κυβερνητικές επιτροπές και εισαγγελικές Αρχές «δεν έγινε τίποτε», όπως παραδέχθηκαν στο Ρόιτερ επίσημες πηγές, ώστε να εκδοθεί εντολή για την αφαίρεση ή την απόρριψη αυτού του εξαιρετικά εύφλεκτου υλικού. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν πως όλα ξεκίνησαν από μια πυρκαγιά που εκδηλώθηκε αρχικά στην αποθήκη 9 του λιμανιού για να εξαπλωθεί στη συνέχεια στην αποθήκη 12 όπου είχε αποθηκευτεί το νιτρικό αμμώνιο.

ΟΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. «Είχαμε ζητήσει ξανά και ξανά να φύγει αυτό το υλικό από εδώ αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ. Ας ψάξουν οι εμπειρογνώμονες και οι ειδικοί να βρουν τον λόγο» θα δήλωνε ο Μπαντρί Νταχέρ, γενικός διευθυντής Τελωνείων του Λιβάνου, ο οποίες κατέθεσε το σχετικό αίτημα όχι μία αλλά έξι φορές στη δικαιοσύνη. Κι όμως, ομάδα ειδικών είχε επιθεωρήσει την αποθήκη με το νιτρικό αμμώνιο για να προειδοποιήσει πως αν δεν μετακινηθεί θα «ανατινάξει όλη τη Βηρυτό».

Η Βηρυτός ανατινάχθηκε τελικά και η απόφαση της κυβέρνησης να τεθούν σε κατ’ οίκον περιορισμό όλοι οι αξιωματούχοι του λιμανιού που ήταν υπεύθυνοι για την αποθήκευση και την ασφάλεια από το 2014 ήρθε μάλλον για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις. Το ίδιο νόημα φαίνεται να έχει και η απόφαση να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τις επόμενες δύο εβδομάδες. Πώς όμως βρέθηκε αυτή η τεράστια ποσότητα εκρηκτικής ύλης στο μεγαλύτερο λιμάνι του Λιβάνου; Απαντήσεις φαίνεται να υπάρχουν και σε αυτό το ερώτημα. Ηταν πριν από έξι χρόνια όταν οι Αρχές της χώρας κατέσχεσαν το φορτίο του φορτηγού πλοίου «Rhosus». Ο τότε καπετάνιος του «Rhosus», σε δηλώσεις του στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης την Τρίτη λίγες ώρες μετά από τη φονική έκρηξη, χαρακτήρισε το πλοίο ως μια «τεράστια πλωτή βόμβα».

Ο ΡΩΣΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ. Σύμφωνα με την «Γκάρντιαν» αλλά και πολλά μέσα ενημέρωσης, ιδιοκτήτης του πλοίου είναι ένας Ρώσος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια ζει στην Κύπρο είτε έχοντας αποκτήσει την ιθαγένεια είτε έχοντας εξασφαλίσει άδεια παραμονής. Ο Ρώσος αυτός ονομάζεται Ιγκόρ Γκρέουσκιν, προέρχεται από την ανατολική πόλη του Καμπαρόφσκ και φέρεται ότι διαχειρίζεται τη ναυτιλιακή εταιρεία Teto Shipping, στον στόλο της οποίας ανήκε και το «Rhosus». Το πλοίο έφτασε στη Βηρυτό το 2013 ενώ έπλεε από τη Γεωργία στη Μοζαμβίκη και παρέμεινε αγκυροβολημένο για μήνες με το πλήρωμα, Ουκρανούς κυρίως, να κρατούνται έναν ολόκληρο χρόνο στις φυλακές. Ως προς τη μακροχρόνια παραμονή, δύο είναι οι υποθέσεις: είτε κρίθηκε μη αξιόπλοο κατόπιν επιθεώρησης, είτε δεν κατέβαλε τα τέλη ελλιμενισμού στον Οργανισμό Λιμένος της Βηρυτού. Για να καταβάλει τελικά ο Λίβανος πολλαπλάσιο κόστος.