Η παγκοσμιοποίηση {LF}στη δεύτερη φάση

Σε έναν κόσμο που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα, τίποτε στο τέλος δεν μπορεί να παραμείνει το ίδιο και να θυμίζει το παλαιό διεθνές πολιτικό σκηνικό. Ο ανταγωνισμός που οξύνεται μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας για την οικονομική κυριαρχία τη νέα εποχή, η μετατόπιση ισχύος από τη Δύση στην Ανατολή, η αφύπνιση της Γηραιάς Ηπείρου και η διάθεση αυτονόμησης από την Αμερική, παράλληλα με τη βούληση να διεκδικήσει η ίδια η Ευρώπη έναν σημαντικότερο ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, δημιουργούν δυνάμει μια εντελώς νέα πραγματικότητα, ιδίως εάν συνδυαστούν αυτά όλα με τις αλλεπάλληλες κρίσεις και τα ραγδαία φαινόμενα της πανδημίας, της τρομοκρατίας και της κλιματικής ανατροπής, στο πλαίσιο της αναπτυσσόμενης παγκοσμιοποίησης. Πρόκειται για κολοσσιαίες μεταβολές που είναι αδύνατον να μην αλλάξουν την πολιτική δομή σε παγκόσμιο επίπεδο, να μην αντικαταστήσουν δηλαδή τους σημερινούς διεθνείς οργανισμούς με άλλους καινούργιους, να μη δημιουργήσουν νέους υπερεθνικούς θεσμούς σε διάφορους τομείς και να μην αναδείξουν νέα πρόσωπα, ικανά να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας στοιχειώδους παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Με βάση τα καυτά γεγονότα της τελευταίας και μόνο δεκαετίας, με τι βαθμό θα μπορούσε πράγματι να αποτιμήσει κανείς οργανισμούς όπως είναι ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ ή επίσης το ΔΝΤ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και – έχοντας και τις πρόσφατες δραματικές εμπειρίες υπόψη μας – ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας; Με πολύ χαμηλό βαθμό. Διότι ουδείς από τους οργανισμούς αυτούς, και άλλους τόσους που θα μπορούσαμε επίσης να προαναφέρουμε, δεν έσωσε τελικά την παρτίδα… Δεν έπαιξε έναν καθοριστικό ρόλο, δεν προέβλεψε τις εξελίξεις στην οικονομία ή τη διεθνή κοινότητα, δεν αποσόβησε σοβαρότατους κινδύνους και δεν παρήγαγε λύσεις ισορροπημένες και βιώσιμες για τα κράτη και τους λαούς των πέντε ηπείρων. Χαρακτηριστικό είναι ότι κανείς από τους οργανισμούς αυτούς δεν διαμόρφωσε, ούτε καν, έως σήμερα, ένα αποδεκτό και ικανό πλέγμα μηχανισμών, που να θωρακίζει τις κοινωνίες από την επανάληψη των πάσης φύσεως κρίσεων και καταστροφών. Πράγμα το οποίο, αναμφισβήτητα, επιβεβαιώνει μια μεγάλη θεσμική πολιτική ανεπάρκεια σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο παλαιός κόσμος καταρρέει, είναι προφανές λοιπόν ότι δεν μπορεί ο καινούργιος που αναδύεται να εκφραστεί από τα παλαιά σχήματα, από τα διεθνή όργανα που συγκροτήθηκαν τη μεταπολεμική δεκαετία του ’50. Δεν είναι δυνατόν. Αυτά εκπροσωπούσαν άλλες υπερδυνάμεις, με άλλες σφαίρες επιρροής στον διεθνή χάρτη, και αντανακλούσαν άλλους συσχετισμούς δυνάμεων. Ο κόσμος ήταν μοιρασμένος διαφορετικά, η κυριαρχία του εθνικού κράτους δεν είχε καμία σχέση με τη σαρωτική εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης. Ποιος θα θέσει τώρα τους κανόνες και πώς θα τους επιβάλει; Το γκρέμισμα των οικονομικών συνόρων, σε συνδυασμό με την εξάπλωση της τεχνολογίας, τη θηριώδη τουριστική ανάπτυξη, οι νέες προκλήσεις για την ασφάλεια των λαών, μέχρι η μετανάστευση και η κλιματική ανατροπή, άλλαξαν τις ισορροπίες, τις προτεραιότητες, τις αγορές και τα πάντα όλα. Χρειάζεται αναπόφευκτα συνεπώς να χτιστούν καινούργια εργαλεία συνεννόησης, διεθνούς συνεργασίας και εφαρμοσμένης πολιτικής για τον νέο αυτόν κόσμο. Διαφορετικά οι συγκρούσεις και οι κίνδυνοι θα γίνουν ακόμη πιο τρομακτικοί… Χρειάζεται η παγκοσμιοποίηση να περάσει από την πρώτη φάση στη δεύτερη, της πολιτικής συνδιαχείρισης.