Δύο μαύρες σκιές στην Ευρώπη

Ουγγαρία και Πολωνία. Οι δύο χώρες που πανηγύριζαν μετά την πρόσφατη, μαραθώνια Σύνοδο Κορυφής επειδή, στα μάτια τους, «δεν υπήρξε σύνδεση» στα συμπεράσματά της ανάμεσα στον σεβασμό του κράτους δικαίου και στην παροχή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Στην πραγματικότητα βέβαια, υπήρξε, υπάρχει, αλλά τόσο αόριστη και διφορούμενη, ώστε να τους επιτρέπει να λένε όσα λένε – και κυρίως να κάνουν όσα κάνουν. Στην Πολωνία, ο υπουργός Δικαιοσύνης προωθεί την αποχώρηση της χώρας από τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας. Οσο για την Ουγγαρία, εκεί σίγησε και η τελευταία ανεξάρτητη πηγή πληροφόρησης.

ΟΥΓΓΑΡΙΑ

Φιμώνουν «το τελευταίο μέσο{CR} που ενοχλούσε την κυβέρνηση»

To 2012, όταν επέστρεψε ο Βίκτορ Ορμπαν στον πρωθυπουργικό θώκο της Ουγγαρίας, η χώρα του είχε την 23η θέση στην παγκόσμια κατάταξη των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα όσον αφορά την ελευθερία του Τύπου: επί του παρόντος βρίσκεται στην 89η θέση. Επί πρωθυπουργίας του, τα δημόσια Μέσα έχουν γίνει αναμεταδότες της κυβερνητικής πολιτικής ενώ φίλα προσκείμενοι στην κυβέρνηση επιχειρηματίες έχουν εξαγοράσει ολόκληρα κομμάτια του τομέα των ιδιωτικών Μέσων. Το 2018, κάπου 500 εθνικά και τοπικά ΜΜΕ, όλα ανοιχτά φιλοκυβερνητικά, συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο μιας κοινοπραξίας με στόχο «τη διασφάλιση των εθνικών αξιών».
Ενα, λοιπόν, ήδη πολυπαιγμένο σενάριο εφαρμόστηκε και στην περίπτωση του Index.hu, του μεγαλύτερου ειδησεογραφικού ισοτόπου της Ουγγαρίας, μιας σπάνιας κριτικής έναντι της κυβέρνησης φωνής, «του τελευταίου μέσου που ενοχλούσε την κυβέρνηση σε τέτοιον βαθμό» – όπως δήλωσε στο Reuters ο Πέτερ Ουτζ, ένας από τους συνιδρυτές του Index, που παραιτήθηκε το 2011 λόγω της εντεινόμενης πίεσης από το Fidesz, το κόμμα του Βίκτορ Ορμπαν.

{ARXS}Οι φόβοι{ARXS} για το μέλλον του ειδησεογραφικού ιστοτόπου είχαν αναζωπυρωθεί τον περασμένο Μάρτιο, μετά την αγορά του 50% της διαφημιστικής εταιρείας του πόρταλ από έναν επιχειρηματία που διατηρεί στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση, τον Μίκλος Βαζίλι. Τον περασμένο μήνα, ο αρχισυντάκτης του Index, ο Ζάμπολκς Ντουλ, διαμαρτυρήθηκε για μια πρόταση της ιδιοκτησίας για αναμόρφωση του ιστοτόπου, δηλώνοντας πως η ανεξαρτησία του απειλούνταν λόγω «εξωτερικών πιέσεων». Την περασμένη Τετάρτη, η ιδιοκτησία τον απέλυσε, υποστηρίζοντας πως είχε αφήσει να διαρρεύσουν στον Τύπο εσωτερικά έγγραφα του Index. Δύο ημέρες αργότερα, τρεις άλλοι αρχισυντάκτες καθώς και 70 δημοσιογράφοι του ιστοτόπου, σχεδόν το σύνολο του ανθρώπινου δυναμικού του, υπέβαλαν συλλογικά παραίτηση διαμαρτυρόμενοι για την αποπομπή του Ντουλ: ο Index δύσκολα θα αντέξει, και σε κάθε περίπτωση είναι σχεδόν απίθανο να ξαναγίνει εκείνο που ήταν.
«Ακόμα ένας θεμελιώδης θεσμός της ουγγρικής κοινής γνώμης διαλύεται, πολιορκημένος από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία του Fidesz» αντέδρασε ο Μίκος Χαργκιτάι, ο πρόεδρος της MUOSZ, της ουγγρικής ένωσης δημοσιογράφων. «Δεν είμαστε απαραίτητα εδώ επειδή μας άρεσε ο Index, βρισκόμαστε όπως πλέον σε ένα σημείο όπου η πρόσβαση στην πληροφόρηση βρίσκεται σε κίνδυνο» διαβεβαίωσε ο 30χρονος Ιστβαν, ένας από τους χιλιάδες Ούγγρους που πραγματοποίησαν την Παρασκευή πορεία διαμαρτυρίας από τα γραφεία του Index μέχρι το πρωθυπουργικό γραφείο.

ΠΟΛΩΝΙΑ

«Το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη{CR} είναι η κόλαση των γυναικών»

Η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, άλλως γνωστή ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, είναι το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο που θέτει κριτήρια για την πρόληψη της έμφυλης βίας. Υπογράφηκε το 2011 στην Κωνσταντινούπολη και τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου του 2014. Τον περασμένο Μάιο, εν μέσω πανδημίας, με το lockdown να επιφέρει ραγδαία αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας στην Ευρώπη, το ουγγρικό κοινοβούλιο απέρριψε την επικύρωσή της, ενστερνιζόμενο, έπειτα από εξάχρονη χρονοτριβή, την κυβερνητική άποψη ότι προωθεί «καταστροφικές ιδεολογίες φύλου» καθώς και την «παράνομη μετανάστευση» – επειδή εμπεριέχει υποχρέωση αποδοχής προσφύγων που διώκονται λόγω φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Τώρα, λίγες ημέρες μετά την επανεκλογή του Αντρέι Ντούντα στην πολωνική προεδρία με όπλο (και) μια ισχυρά ομοφοβική ρητορική, το ίδιο σκέφτεται να κάνει και η Βαρσοβία.

{ARXS}Ο πολωνός υπουργός{ARXS} Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο το είπε ξεκάθαρα το Σάββατο: η (υπερσυντηρητική) κυβέρνηση της χώρας σχεδίαζε να ξεκινήσει επισήμως σήμερα τη διαδικασία απόσυρσης από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης – την οποία είχε επικυρώσει, το 2015, η τότε κεντρώα κυβέρνηση της Πολωνίας –, καθότι θεωρεί πως αυτή δεν σέβεται το δικαίωμα στη θρησκεία και παραβιάζει τα δικαιώματα των γονέων επιβάλλοντας στα σχολεία να διδάσκουν στα παιδιά για τα φύλα. «Περιέχει ιδεολογικά στοιχεία τα οποία θεωρούμε επιβλαβή», δήλωσε ο Ζιόμπρο, υποστηρίζοντας πως η Πολωνία έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια μεταρρυθμίσεις οι οποίες προστατεύουν επαρκώς τις γυναίκες: αντίστοιχη επιχειρηματολογία, ότι δηλαδή ο ουγγρικός νόμος περιλαμβάνει ήδη όλες τις εγγυήσεις για την προστασία των γυναικών, είχε αναπτύξει την άνοιξη και η κυβέρνηση της Ουγγαρίας.
Χιλιάδες Πολωνοί, κυρίως γυναίκες, βγήκαν στους δρόμους την Παρασκευή στη Βαρσοβία και άλλες πολωνικές πόλεις, διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση της κυβέρνησης. «Το PiS [το κυβερνών κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη] είναι η κόλαση των γυναικών», έγραφαν πολλά πανό.
Μπροστά στη θύελλα των αντιδράσεων, ωστόσο, τόσο από το Συμβούλιο της Ευρώπης όσο και από το Ευρωκοινοβούλιο, το PiS έσπευσε να διευκρινίσει χθες πως δεν έχει ληφθεί ακόμα καμία απόφαση, πως δεν υπάρχει ομοφωνία στην κυβέρνηση και ο υπουργός Δικαιοσύνης έχει απλώς «την άποψή του».