«Φίλοι» και «εχθροί» στη διπλωματική σκακιέρα

Σε τροχιά αποκλιμάκωσης δείχνει να μπαίνει η κρίση που επιχείρησε να δημιουργήσει η Τουρκία την περασμένη εβδομάδα ανοιχτά του Καστελλορίζου. Ωστόσο η Αγκυρα διατηρεί αμείωτη την επιθετική ρητορική της και η Αθήνα παραμένει σε επιφυλακή, με την ένταση και τον εκβιασμό να αναμένεται να συνεχιστούν, ακόμα και μετά τη λήξη της navtex που προανήγγειλε έρευνες του «Ορούτς Ρέις» στην Ανατολική Μεσόγειο, στις 2 Αυγούστου, σε περιοχές που βρίσκονται και εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Μέγαρο Μαξίμου και ΥΠΕΞ βρίσκονται σε έναν διαρκή διπλωματικό μαραθώνιο, όντας σε επαφή με ΗΠΑ, ΕΕ, ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, Ρωσία αλλά και αραβικές χώρες, με στόχο την ενδυνάμωση των συμμαχιών της Αθήνας, σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία, για την αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων. Το κλίμα δυναμίτησαν τις προηγούμενες μέρες, με αφορμή και τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, τόσο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσο και ο εκπρόσωπος του τουρκικού ΥΠΕΞ, Χαμί Ακσόι, προκαλώντας την αντίδραση της Αθήνας.

Ο Ερντογάν δήλωσε για ακόμα μία φορά «έτοιμος» για διάλογο και διαπραγμάτευση, στο πλαίσιο πάντα των τουρκικών απαιτήσεων. «Εάν μπορείτε να πάρετε το ρίσκο για το τίμημα που πληρώνουμε, ορίστε, παρουσιαστείτε. Αν δεν έχετε τέτοια πρόθεση, ανοίξτε αμέσως τους διαπραγματευτικούς διαύλους. Εμείς δεν εποφθαλμιούμε το δικαίωμα, το δίκαιο, το έδαφος, τη θάλασσα, τους φυσικούς πόρους κανενός. Ωστόσο, δεν θα επιτρέψουμε και σε κανέναν να απλώσει το χέρι του στο δικό μας δικαίωμα, στο δικό μας δίκαιο, στο δικό μας συμφέρον» ανέφερε χαρακτηριστικά. Επίθεση στην Ελλάδα και από το τουρκικό ΥΠΕΞ, που με αφορμή τις αντιδράσεις για την Αγία Σοφία, έσπευσε να μιλήσει για ρατσιστικά μυαλά που «θα πρέπει να θυμούνται τη μοίρα τους στο Αιγαίο». Ακολούθησε ανακοίνωση σε αυστηρό τόνο από το ΥΠΕΞ που καταδίκασε «τα παραληρήματα θρησκευτικού και εθνικιστικού φανατισμού της σημερινής Τουρκίας».

Οι επόμενες μέρες χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα κρίσιμες και αναμένονται με έντονο διπλωματικό παρασκήνιο, καθώς η Αθήνα προετοιμάζει τα επόμενα βήματά της σε διεθνές επίπεδο.

ΕΥΡΩΠΗ

Περιμένοντας τις οικονομικές κυρώσεις

Μετά την παρέμβαση της Ανγκελα Μέρκελ στην εκτόνωση της κρίσης στην οποία επιχείρησε να οδηγήσει η τουρκική NAVTEX, ακολούθησε η ηχηρή τοποθέτηση του Εμανουέλ Μακρόν. Ο Μακρόν δήλωσε την αλληλεγγύη της Γαλλίας σε Ελλάδα και Κύπρο και κάλεσε την Ευρώπη να αναλάβει τις ευθύνες της στην Ανατολική Μεσόγειο, κάνοντας σαφές ότι η Γαλλία δεν θα επιτρέψει ξένους παίκτες να αναλάβουν τα ηνία της περιοχής. Η διμερής συνάντηση Μακρόν – Μητσοτάκη στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής καθώς και η επίσκεψη Αναστασιάδη στο Παρίσι έφεραν ξανά στο προσκήνιο την αναβληθείσα, λόγω κορωνοϊού, Σύνοδο των χωρών του Νότου (MED 7), η οποία αναμένεται να καθοριστεί τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται σε επαφή με τους ευρωπαίους ομολόγους του, καθώς και τους επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ, έχει θέσει το ζήτημα και στη Σύνοδο Κορυφής, ενώ ήδη από το τελευταίο συμβούλιο ΥΠΕΞ της ΕΕ έχει δοθεί εντολή για την κατάρτιση καταλόγου κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας σε περίπτωση κλιμάκωσης. Υπενθυμίζεται ότι η Αθήνα έχει ζητήσει οικονομικές κυρώσεις, ενώ ο Νίκος Δένδιας έχει προειδοποιήσει ότι θα ζητήσει έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου των ΥΠΕΞ εάν παραστεί ανάγκη. Ο Υπατος Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου.

ΗΠΑ

«Μάζεψαν» την «ατυχή έκφραση»

Η δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που καλούσε την Τουρκία να σταματήσει τους σχεδιασμούς της που προκαλούν ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο σε «αμφισβητούμενα ύδατα» προκάλεσε αντιδράσεις στην Αθήνα, με την κυβέρνηση να χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη έκφραση «ατυχέστατη». Η ελληνική πλευρά ωστόσο δεν δείχνει να παραβλέπει την αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα και τη διαρκώς ενισχυόμενη στρατηγική συνεργασία. Παράλληλα η ελληνική πλευρά ενημερώνει σταθερά για τις εξελίξεις την Ουάσιγκτον, καθώς θεωρεί ότι η διεθνοποίηση του ζητήματος των τουρκικών προκλήσεων είναι ικανή να φέρει όλους τους ισχυρούς παίκτες αντιμέτωπους με τις ευθύνες τους. Σε αυτό το πλαίσιο ο Νίκος Δένδιας είναι σε συνεχή επαφή και με τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ, ενώ πληροφορίες θέλουν στα σχέδια του Μεγάρου Μαξίμου να είναι και μία συνομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ.

«Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι ο όρος “αμφισβητούμενα” αναφέρεται απλώς σε περιοχές όπου περισσότερες από μία χώρες προβάλλουν θαλάσσιες διεκδικήσεις» διευκρίνισε ο Πάιατ. Τη θέση των ΗΠΑ απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις επανέλαβε και ο αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών, Φίλιπ Ρίκερ, ο οποίος απαντώντας σε έλληνες ανταποκριτές δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον είναι ιδιαίτερα ανήσυχη για τα ερευνητικά σχέδια της Τουρκίας σε περιοχές στις οποίες η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία διεκδικούν τη δικαιοδοσία.

ΡΩΣΙΑ

Προσπάθεια να καλυφθούν τα ρήγματα

Με δεδομένο δε ότι η Τουρκία επιχειρεί να προκαλέσει την Αθήνα σε ένα «λάθος» που θα τη φέρει στη θέση του κατηγορουμένου, διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι οι επόμενες πρωτοβουλίες πρέπει να σχεδιαστούν με απόλυτη ψυχραιμία και ακρίβεια. Αλλωστε η ελληνική πλευρά έχει ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους ότι είναι ανοιχτή σε διάλογο αλλά όχι υπό το καθεστώς εκβιασμού, διαμηνύοντας παράλληλα ότι δεν θα ανεχτεί παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Η υπόθεση της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί έδωσε την αφορμή και για επικοινωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο πρωθυπουργός ενημέρωσε τη Μόσχα για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και για τις τουρκικές απειλές που απειλούν να βάλουν «φωτιά στην περιοχή».

Να σημειωθεί ότι το ρωσικό ΥΠΕΞ έχει επανειλημμένα στείλει μήνυμα στην Τουρκία για αποφυγή ενεργειών που οξύνουν την ένταση, δηλώνοντας και την ανησυχία του για τη διαρκή κλιμάκωση της κατάστασης που δημιουργεί συνθήκες κατάλληλες να οδηγήσουν σε έκρηξη.

Διπλωματικές πηγές τονίζουν άλλωστε την πρόθεση της Αθήνας για ενίσχυση της συνεργασίας με τη Ρωσία και θεραπεία των όποιων ρηγμάτων έχουν παρουσιαστεί στις σχέσεις με τη Μόσχα, που παραμένει ένας σύμμαχος που η Ελλάδα θέλει στο πλευρό της.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας με τη Ρωσία χαρακτηρίζονται σημαντικοί και η βελτίωσή τους αποτελεί στόχο για την Αθήνα.

ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ

Στρατηγική συνεργασία σε νέα τροχιά

Με τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ να έχει μπει σε νέα τροχιά και να ενδυναμώνεται στη βάση συμφωνιών που αφορούν την άμυνα και την οικονομία, αλλά και ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες με επίκεντρο την ενέργεια, η επικοινωνία Αθήνας – Τελ Αβίβ ήταν αναμενόμενη.

Στο μπαράζ επικοινωνιών που είχε ο Νίκος Δένδιας την περασμένη εβδομάδα, μία από τις πλέον σημαντικές ήταν και αυτή με τον ισραηλινό ομόλογό του Γκάμπι Ασκενάζι, στη σκιά της κρίσης στα ελληνοτουρκικά.

Σημαντικό ρόλο στη διπλωματική θωράκιση της Αθήνας έχει και η ενίσχυση των υφιστάμενων δεσμών και η δημιουργία νεών συμμαχιών με τις χώρες του αραβικού κόσμου, που δεν δείχνουν διατεθειμένες να αποδεχθούν την προσπάθεια της Τουρκίας να επιβάλει την «ηγεμονία» της. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η επικοινωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, με τον οποίο συζήτησαν τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τηλεφωνική επικοινωνία είχε και ο Νίκος Δένδιας με τον αιγύπτιο ομόλογό του Σάμεχ Σούκρι, δεδομένου και του ρόλου του Καΐρου στην κρίση στη Λιβύη. Ψηλά στην ατζέντα του ΥΠΕΞ είναι και η ενίσχυση των δεσμών με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Παράλληλα η Αθήνα διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με σειρά αραβικών χωρών διευρύνοντας το μέτωπο των συνεργασιών της στον μουσουλμανικό κόσμο.